Mỹ đưa Việt Nam vào danh sách rủi ro cao nhất, chuyên gia cảnh báo nguy cơ thiệt hại lan rộng

Ngày 18/5, trong buổi livestream phân tích sự kiện tuần, các chuyên gia của Chứng khoán SHS (HNX: SHS) đã có những phân tích về việc Việt Nam bị xếp vào diện có nguy cơ rủi ro cao nhất trong Báo cáo Đặc biệt 301 (Special 301 Report) của Mỹ.

Theo Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026, USTR đã xếp hạng Việt Nam vào danh sách Quốc gia nước ngoài ưu tiên (PFC, Priority Foreign Country). Đây là cấp độ cảnh báo mang nguy cơ rủi ro cao nhất, dành cho các quốc gia bị cáo buộc có tình trạng vi phạm sở hữu trí tuệ nghiêm trọng. Nguyên nhân xoay quanh các vấn đề thất bại trong thực thi chống vi phạm bản quyền trực tuyến, chưa đủ biện pháp chống hàng giả, sử dụng phần mềm không giấy phép và trộm cắp tín hiệu cáp vệ tinh.

Đánh giá về sự kiện này, các chuyên gia của Chứng khoán SHS nhận định đây là một nguy cơ rủi ro cao và có thể gây thiệt hại lan rộng. Hiện tại, Mỹ đang là thị trường chủ lực, chiếm tới 34% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Theo quy định, Việt Nam có 30 ngày để đàm phán với USTR. Nếu tiến trình này không thành công, Mỹ có quyền kích hoạt Điều 301, cho phép áp thuế nhập khẩu bổ sung không có trần tỷ lệ và không giới hạn thời gian, hoặc siết chặt kiểm soát hàng hóa nhập khẩu.

Tuy nhiên, SHS cũng chỉ ra một điểm sáng mang tính kỳ vọng. Chính phủ Việt Nam gần đây đã có công điện chỉ đạo quyết liệt nhằm đẩy mạnh bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và điều tra vi phạm. Nhìn lại dữ liệu lịch sử, các quốc gia như Paraguay hay Ukraine từng bị liệt vào danh sách PFC nhưng đã được Mỹ gạch tên sau khi áp dụng các biện pháp khắc phục tương tự. Do đó, SHS kỳ vọng những động thái thực tiễn này sẽ giúp Việt Nam sớm được rút khỏi diện điều tra và trừng phạt.

Đi sâu vào từng nhóm ngành, SHS đánh giá rủi ro sẽ tác động trực tiếp và nặng nề nhất tới những doanh nghiệp có mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ.

Cụ thể, ngành đồ gỗ đang đối mặt với nguy cơ cao nhất khi tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ lên đến 40-50%. Tiếp đó là ngành dệt may, với mức phụ thuộc khoảng 40%. Tại nhóm các doanh nghiệp niêm yết, Dệt may Thành Công và Đầu tư và Thương mại TNG ghi nhận tỷ trọng xuất sang Mỹ chiếm từ 20-50%, riêng May Sông Hồng mức độ phụ thuộc còn lớn hơn đáng kể.

Đối với ngành thủy sản, thị trường Mỹ hiện chiếm khoảng 20% kim ngạch xuất khẩu. Các cổ phiếu đầu ngành như Thủy sản Minh Phú hay Vĩnh Hoàn có tỷ trọng xuất sang Mỹ từ 19-30%, trong khi con số này tại Thực phẩm Sao Ta lên tới 36%.

Theo chuyên gia, bất chấp những lo ngại về mặt rủi ro chính sách, dữ liệu 4 tháng đầu năm 2026 cho thấy xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ vẫn tiếp tục gia tăng mạnh mẽ. Mặc dù vậy, đà tăng trưởng chủ yếu tập trung vào các mặt hàng máy vi tính, máy móc và thiết bị. Đáng chú ý, các mặt hàng xuất khẩu truyền thống như giày dép, thủy sản và đồ gỗ lại ghi nhận mức tăng trưởng không nhiều trong giai đoạn này.