Mỹ khởi xướng điều tra chống bán phá giá 1 mặt hàng của Việt Nam, nguy cơ áp thuế đến 212%

Ngày 14/5/2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã đăng công báo, chính thức khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm PTMEG nhập khẩu từ Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).

Nguyên đơn là Công ty BASF Corporation. Trong đơn kiện và thông báo khởi xướng, DOC xác định có 01 doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu PTMEG sang Hoa Kỳ trong thời kỳ điều tra.

Vụ việc được khởi xướng điều tra từ ngày 28/4/2026. Thời kỳ điều tra CBPG: 01/10/2025-31/03/2026.

PTMEG là gì?

Sản phẩm bị điều tra là PTMEG (Polytetramethylene Ether Glycol), còn được gọi bằng các tên khác như PTMG, PTHF hoặc polybutylene glycol.

PTMEG là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng dệt may kỹ thuật, giày dép, vật liệu polymer và hóa chất công nghiệp. Đây là nguyên liệu hóa chất quan trọng được sử dụng trong sản xuất sợi spandex/elastane; polyurethane; vật liệu đàn hồi công nghiệp; nhựa kỹ thuật và keo và coating công nghiệp...

Sản phẩm bị điều tra với phạm vi khá rộng, bao gồm hầu hết các dạng PTMEG bất kể độ tinh khiết, trọng lượng phân tử, phụ gia, đặc tính vật lý hay hình thức đóng gói. Đáng chú ý, DOC cũng đưa vào phạm vi điều tra các sản phẩm pha trộn, phối trộn hoặc gia công tại nước thứ ba nếu vẫn đáp ứng mô tả kỹ thuật của sản phẩm.

Biên độ phá giá bị cáo buộc ở mức rất cao

Biên độ phá giá bị cáo buộc đối với hàng hóa từ Việt Nam dao động từ hơn 100% đến trên 200%, tùy theo quốc gia thay thế được sử dụng để tính toán.

Cụ thể:

- Áp mức 100,61%-151,47% nếu sử dụng Jordan thay thế;

- Áp mức 138,11%-201,99% nếu sử dụng El Salvador thay thế;

- Áp mức 149,88%-212,32% nếu sử dụng Indonesia thay thế.

Mức cáo buộc này được xem là rất cao so với nhiều vụ điều tra chống bán phá giá thông thường.

Theo phương pháp NME, DOC không sử dụng giá bán hoặc chi phí sản xuất thực tế tại Việt Nam để tính toán biên độ phá giá. Thay vào đó, cơ quan này sử dụng dữ liệu của “nước thay thế” để xác định giá trị thông thường của sản phẩm.

Trong thực tế, phương pháp này thường dẫn đến biên độ phá giá bị đẩy lên cao hơn đáng kể do chênh lệch về chi phí lao động, năng lượng, tài chính hoặc nguyên liệu đầu vào giữa Việt Nam và quốc gia thay thế được lựa chọn.

Trong các vụ việc liên quan đến nền kinh tế phi thị trường, DOC mặc định rằng các doanh nghiệp xuất khẩu chịu ảnh hưởng hoặc kiểm soát của Nhà nước. Vì vậy, doanh nghiệp muốn được hưởng mức thuế riêng phải nộp hồ sơ xin “Separate Rate” để chứng minh tính độc lập trong hoạt động thương mại và xuất khẩu.

Ngoài ra, nếu doanh nghiệp không hợp tác đầy đủ hoặc dữ liệu cung cấp không đáng tin cậy, DOC có thể sử dụng cơ chế “Adverse Facts Available” (AFA) – tức sử dụng dữ liệu bất lợi sẵn có để tính thuế. Trong nhiều vụ việc trước đây, AFA từng khiến mức thuế bị đẩy lên vài trăm phần trăm.

Quy trình điều tra tiếp theo

Trong một vụ điều tra chống bán phá giá tại Hoa Kỳ, có hai cơ quan cùng tham gia là Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) và UỶ ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (ITC). DOC có vai trò xác định có hành vi bán phá giá hay không, còn ITC xác định xem ngành sản xuất nội địa Mỹ có bị thiệt hại hay không.

Chỉ khi cả DOC và ITC cùng đưa ra kết luận khẳng định thì Hoa Kỳ mới chính thức áp thuế chống bán phá giá.

Sau khi khởi xướng, DOC sẽ phát hành bảng câu hỏi Q&V để lựa chọn bị đơn bắt buộc; yêu cầu doanh nghiệp nộp hồ sơ Separate Rate; phát hành các bảng câu hỏi điều tra chi tiết liên quan đến yếu tố sản xuất (Factors of Production – FOP) và tiến hành thẩm tra tại chỗ, xem xét dữ liệu kế toán, chi phí, nguyên liệu, lao động, điện năng, logistics…

Trong khi đó, ITC sẽ đưa ra kết luận sơ bộ về thiệt hại trong vòng khoảng 45 ngày kể từ ngày nhận đơn kiện. Nếu ITC kết luận không có thiệt hại, vụ việc đối với quốc gia liên quan có thể bị chấm dứt ngay từ giai đoạn đầu.

Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì?

Trong bối cảnh này, việc hợp tác đầy đủ và chuẩn bị dữ liệu chặt chẽ là yếu tố then chốt.

Doanh nghiệp liên quan cần theo dõi sát các thông báo của DOC và ITC; nộp đầy đủ bảng câu hỏi Q&V và hồ sơ Separate Rate; chuẩn hóa dữ liệu...

Trong các vụ điều tra chống bán phá giá của Hoa Kỳ, chất lượng hợp tác và tính nhất quán của dữ liệu thường là yếu tố quyết định trực tiếp tới mức thuế cuối cùng.