Mỹ nắm 'át chủ bài' mới, quyết giành lợi thế trước Trung Quốc trong cuộc đua đất hiếm

USA Rare Earth đã công bố kế hoạch mua lại công ty khai thác đất hiếm Serra Verde của Brazil trong một thương vụ trị giá 2,8 tỷ USD bằng tiền mặt và cổ phiếu, trong bối cảnh doanh nghiệp này muốn thách thức sự thống trị của Trung Quốc đối với chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu.

Công ty có trụ sở tại Oklahoma cho biết sẽ thanh toán 300 triệu USD tiền mặt và 126,9 triệu USD bằng lượng cổ phiếu mới phát hành của chính công ty cho thương vụ này. Giao dịch dự kiến sẽ hoàn tất trong quý 3/2026, với điều kiện đáp ứng các điều khoản hoàn tất và được cơ quan quản lý phê duyệt.

Đất hiếm đã nổi lên như một quân bài mặc cả quan trọng trong cuộc cạnh tranh địa chính trị đang diễn ra giữa Mỹ và Trung Quốc. Hiện Trung Quốc sản xuất gần 70% sản lượng đất hiếm khai thác trên toàn cầu và gần 90% sản lượng đất hiếm tinh luyện, bao gồm cả nguyên liệu được nhập khẩu từ các quốc gia khác.

Giới chức phương Tây nhiều lần cảnh báo rằng sự thống trị của Bắc Kinh trong chuỗi cung ứng là một thách thức mang tính chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu đối với khoáng sản quan trọng được dự báo sẽ tăng theo cấp số nhân khi quá trình chuyển dịch năng lượng sạch tăng tốc.

“Thế giới đã trở nên quá phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất, và đã đến lúc phải phá vỡ sự phụ thuộc đó”, bà Barbara Humpton, Tổng giám đốc điều hành USA Rare Earth, nói với chương trình “Squawk Box” của CNBC hôm thứ Hai.

Bà cho biết thêm rằng thương vụ này sẽ giúp công ty “tiếp cận một mỏ đang khai thác, nơi sản xuất 4 nguyên tố đất hiếm từ tính quan trọng phục vụ cho ngành công nghiệp của chúng tôi”.

Đất hiếm là tên gọi chung của 17 nguyên tố trong bảng tuần hoàn có cấu trúc nguyên tử mang lại cho chúng những đặc tính từ tính đặc biệt. Những vật liệu này là thành phần thiết yếu trong hàng loạt công nghệ hiện đại, từ các thiết bị điện tử tiêu dùng như điện thoại thông minh cho tới xe điện và thiết bị quân sự.

“Một điểm giao cắt mang tính chiến lược”

Tổng giám đốc USA Rare Earth cho biết tầm quan trọng toàn cầu của Serra Verde còn được thể hiện qua hợp đồng bao tiêu 15 năm với một pháp nhân chuyên biệt (SPV) được hậu thuẫn bởi nhiều cơ quan Chính phủ Mỹ cùng các nguồn vốn tư nhân, đối với 100% sản lượng 4 nguyên tố đất hiếm từ tính mà công ty này sản xuất, gồm neodymium, praseodymium, dysprosium và terbium.

Đây đều là những nguyên tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hoạt động sản xuất nam châm vĩnh cửu hiệu suất cao.

Trao đổi với CNBC về thông báo này, ông Thras Moraitis, Tổng giám đốc Serra Verde Group, cho biết Chính phủ Mỹ đã “rất tích cực” trong việc thúc đẩy đầu tư vào khâu thượng nguồn, đặc biệt là trong nỗ lực thiết lập mức giá sàn cho đất hiếm.

“Đất hiếm là một điểm giao cắt mang tính chiến lược, nơi hội tụ của an ninh quốc gia, an ninh năng lượng và ưu thế công nghệ”, ông nói thêm trong một tuyên bố.

“Ngành đất hiếm của phương Tây đang đứng trước một bước ngoặt then chốt, khi các chính phủ và các ngành công nghiệp chiến lược đang khẩn trương tìm kiếm những nguồn cung đất hiếm quan trọng đáng tin cậy - đặc biệt là các nguyên tố đất hiếm nặng vốn khan hiếm”.

Cổ phiếu của USA Rare Earth đã giảm 3,4% trong giao dịch tiền thị trường. Tuy nhiên, tính đến giá đóng cửa hôm thứ Sáu, mã này vẫn đã tăng khoảng 68% từ đầu năm đến nay.