Mỹ phát hiện 'mỏ vàng' trong rác thải điện tử, tung kế hoạch 12 tỷ USD lật ngược 30 năm thống trị khoáng sản của Trung Quốc

Phát biểu tại sự kiện của Hội đồng Quan hệ đối ngoại 9/3, Trợ lý Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Audrey Robertson nhận định việc tái chế kim loại, vật liệu và nam châm ngay trong nước là một trong những cách nhanh nhất để giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài. Theo bà, nhiều doanh nghiệp Mỹ đang đi đầu trong việc phát triển các kỹ thuật mới giúp khai thác giá trị từ khoáng sản hiệu quả hơn.

Bà Robertson cho rằng những tiến bộ công nghệ trong lĩnh vực này có thể tạo ra bước ngoặt lớn trong thời gian ngắn. Sản lượng khoáng sản thu hồi từ vật liệu tái chế, đặc biệt là “cặn đen” từ pin lithium ion, có thể tăng mạnh trong khoảng 12 tháng tới. “Cặn đen” là loại bột còn lại sau quá trình xử lý pin đã qua sử dụng, chứa nhiều khoáng sản có giá trị như lithium, cobalt và nickel.

Được bổ nhiệm 10/2025 để lãnh đạo Văn phòng Khoáng sản quan trọng và đổi mới năng lượng của Bộ Năng lượng Mỹ, bà Robertson cũng nhấn mạnh các bước tiến trong công nghệ tinh chế.

Theo bà, các phòng thí nghiệm quốc gia đang hợp tác với doanh nghiệp nhằm phát triển quy trình cho phép xử lý nhiều loại khoáng sản trong cùng một hệ thống. Nếu thành công, cách tiếp cận này có thể thay thế các dây chuyền tinh chế riêng biệt vốn tốn kém và kéo dài thời gian như hiện nay.

Dù vậy, việc giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc vẫn được đánh giá là thách thức lớn. Ông Nathan Ratledge, Giám đốc điều hành công ty công nghệ khoáng sản Alta Resource Technologies, cho rằng Mỹ đang tìm cách phá vỡ lợi thế chiến lược mà Trung Quốc xây dựng trong khoảng 30 năm chỉ trong vòng khoảng 2 năm.

Theo bà Robertson, chính sự thống trị lâu dài của Trung Quốc trong lĩnh vực này có thể khiến các doanh nghiệp nước này ít chịu áp lực đổi mới, qua đó mở ra cơ hội cho Mỹ bứt lên nhờ công nghệ. Bà cho rằng nếu có thể giảm tiêu thụ năng lượng, tiết kiệm nước và rút ngắn thời gian xử lý sau khai thác từ vài tháng xuống mức ngắn hơn, Mỹ hoàn toàn có khả năng giành lợi thế.

Những nhận định trên xuất hiện trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump đẩy mạnh các chính sách công nghiệp và ngoại giao nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các khoáng sản chiến lược. Năm 2025, Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu đất hiếm để đáp trả các biện pháp thương mại của Washington, gây ảnh hưởng tới nhiều ngành công nghiệp Mỹ.

Tháng trước, Mỹ công bố sáng kiến trị giá 12 tỷ USD mang tên “Dự án Vault”, nhằm xây dựng kho dự trữ thương mại quy mô lớn cho các khoáng sản quan trọng. Chính quyền cũng đang xem xét áp dụng giá sàn và các biện pháp thuế quan để hỗ trợ sản xuất trong nước.

Ngoài ra, Mỹ đã tổ chức hội nghị bộ trưởng đầu tiên về khoáng sản quan trọng với sự tham gia của hơn 50 quốc gia, kêu gọi các đồng minh phối hợp xây dựng chuỗi cung ứng ổn định và giảm nguy cơ gián đoạn từ bên ngoài.

Trong một báo cáo gần đây, Hội đồng Quan hệ đối ngoại cảnh báo Mỹ đang tiến tới “điểm uốn nguy hiểm” do phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc về khoáng sản chiến lược. Tổ chức này khuyến nghị Washington cần tăng cường đổi mới công nghệ, mở rộng hoạt động tái chế và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu với các đồng minh.

Theo bà Robertson, mục tiêu của Bộ Năng lượng Mỹ là xác định và phát triển những công nghệ có thể giúp nước này dẫn đầu trong lĩnh vực khoa học vật liệu và khoáng sản quan trọng trong vòng 10 năm tới, đồng thời xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả và độc lập ngay trên lãnh thổ Mỹ.

Theo SCMP