Mỹ tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg của Iran, giá dầu tăng vọt

Theo Reuters, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết các cuộc tấn công nhằm vào đảo Kharg chỉ tập trung vào mục tiêu quân sự và không nhắm tới cơ sở hạ tầng năng lượng. Theo một quan chức Mỹ, một phần các địa điểm bị đánh trúng trong đợt không kích rạng sáng thứ Ba là những mục tiêu từng bị tập kích trước đó.

Ông Vance, phát biểu tại Budapest, nhấn mạnh đây không phải là dấu hiệu cho thấy Washington đang chuyển hướng chiến lược. Đồng thời cho biết chính quyền Mỹ vẫn tin có thể nhận được phản hồi từ Iran trong thời hạn đã đặt ra để chấm dứt xung đột.

Theo lập trường hiện tại của Nhà Trắng, Iran phải từ bỏ tham vọng vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz. Ông Vance khẳng định Mỹ sẽ chưa tấn công các mục tiêu năng lượng và hạ tầng dân sự nếu Iran còn đưa ra một đề xuất mà Washington có thể xem xét.

Phát biểu này cho thấy Mỹ đang cố giữ ranh giới giữa việc gia tăng sức ép quân sự và tránh đẩy cuộc khủng hoảng vượt sang một cấp độ mới có thể gây tác động sâu rộng tới thị trường năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, chính việc đảo Kharg bị không kích đã đủ làm gia tăng lo ngại trên thị trường dầu mỏ. Đây là khu vực có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với Iran, trong khi eo biển Hormuz vẫn đang bị gián đoạn. Tính đến đầu giờ chiều theo GMT, giá dầu Brent giao tháng 6 tăng lên 109,94 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ giao tháng 5 tăng lên 115,3 USD/thùng, tiến sát mức cao nhất trong 4 tuần.

Diễn biến đáng chú ý là giá WTI hiện cao hơn Brent, trái ngược với trạng thái thông thường khi dầu Mỹ thường giao dịch thấp hơn chuẩn dầu Biển Bắc. Điều này phản ánh việc thị trường đang trả giá cao hơn cho nguồn cung giao ngay hoặc giao sớm, trong bối cảnh các nhà máy lọc dầu ở châu Á và châu Âu phải gấp rút tìm nguồn thay thế cho dầu từ Trung Đông.

Nói cách khác, mức chênh lệch bất thường không chỉ là câu chuyện kỹ thuật của thị trường kỳ hạn, mà còn cho thấy sự cấp bách ngày càng lớn về nguồn cung thực tế.

Tổng thống Trump đã đặt hạn chót để Iran mở lại eo biển Hormuz, nơi bình thường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Nếu Tehran không tuân thủ, ông cảnh báo Mỹ sẽ mở rộng tấn công sang các cây cầu, nhà máy điện và nhiều hạ tầng khác của Iran.

Trong khi đó, Iran đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn do Mỹ đưa ra thông qua trung gian Pakistan, nhấn mạnh rằng xung đột chỉ có thể chấm dứt bằng một sự kết thúc mang tính lâu dài, thay vì một thỏa thuận tạm thời kèm sức ép mở lại tuyến vận tải biển chiến lược này.

Sự gián đoạn tại Vùng Vịnh đang tạo ra tác động trái chiều giữa các nước xuất khẩu dầu. Những quốc gia vẫn còn khả năng duy trì xuất khẩu có thể hưởng lợi lớn từ mặt bằng giá tăng cao, trong khi những nước bị ảnh hưởng trực tiếp bởi xung đột hoặc bởi gián đoạn vận tải đang phải gánh thiệt hại lớn.

Trong bối cảnh đó, các nỗ lực ngoại giao cũng đang được thúc đẩy. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dự kiến xem xét một nghị quyết liên quan đến bảo vệ hoạt động vận tải thương mại qua Hormuz, nhưng văn bản này đã được điều chỉnh theo hướng mềm hơn sau những bất đồng giữa các nước lớn về việc có nên cho phép sử dụng vũ lực hay không.

Căng thẳng hiện nay cũng đang làm thay đổi các quyết định thương mại trong ngành năng lượng. Arab Saudi đã nâng giá bán chính thức đối với dầu Arab Light giao sang châu Á trong tháng 5 lên mức cộng giá kỷ lục so với chuẩn Oman/Dubai. Trong khi đó, Kazakhstan cho biết xuất khẩu dầu qua Biển Đen vẫn ổn định, bất chấp lo ngại mới về an ninh sau các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng có liên quan đến dòng chảy dầu toàn cầu.

Về phía OPEC+, liên minh này đã nhất trí nâng hạn ngạch sản lượng trong tháng 5 thêm 206.000 thùng/ngày, nhưng mức tăng đó nhiều khả năng chỉ mang tính biểu tượng, bởi nhiều thành viên chủ chốt khó có thể nâng sản lượng khi Hormuz vẫn bị phong tỏa.

Việc Mỹ không kích đảo Kharg trong khi vẫn tránh đánh trực diện vào hạ tầng dầu mỏ cho thấy Washington đang cố duy trì sức ép quân sự mà chưa muốn châm ngòi cho một cú sốc năng lượng nghiêm trọng hơn. Dẫu vậy, chỉ riêng nguy cơ leo thang quanh Kharg và Hormuz cũng đã đủ khiến thị trường dầu toàn cầu bước vào trạng thái căng thẳng cao độ.

Trong ngắn hạn, giá dầu có thể còn tiếp tục biến động mạnh, không chỉ vì diễn biến chiến sự mà còn vì mọi tín hiệu từ bàn đàm phán giờ đây đều có thể lập tức chuyển hóa thành cú sốc đối với nguồn cung, vận tải và tâm lý thị trường.