Mỹ thâu tóm mỏ đất hiếm 2,8 tỷ USD, 'giáng đòn' trực diện vào thế thống trị của Trung Quốc

Công ty khai thác đất hiếm Mỹ USA Rare Earth vừa công bố kế hoạch thâu tóm doanh nghiệp khai khoáng Serra Verde của Brazil trong thương vụ trị giá 2,8 tỷ USD, thanh toán bằng tiền mặt và cổ phiếu. Mục tiêu rất rõ ràng: xây dựng đối trọng với sự thống trị của Trung Quốc trên thị trường vật liệu chiến lược này.

Theo thông báo, doanh nghiệp có trụ sở tại Oklahoma sẽ chi 300 triệu USD tiền mặt cùng 126,9 triệu USD cổ phiếu phát hành mới để hoàn tất giao dịch. Thương vụ dự kiến khép lại vào quý II/2026, tùy thuộc vào các điều kiện hoàn tất và phê duyệt từ cơ quan quản lý.

Đất hiếm đang nổi lên như một “quân bài chiến lược” trong cuộc cạnh tranh địa chính trị Mỹ - Trung. Hiện Trung Quốc sản xuất gần 70% sản lượng đất hiếm khai thác toàn cầu và chiếm gần 90% công suất tinh luyện, bao gồm cả nguyên liệu nhập khẩu từ các quốc gia khác.

Giới chức phương Tây nhiều lần cảnh báo sự thống trị của Bắc Kinh trong chuỗi cung ứng là một thách thức chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu khoáng sản quan trọng dự báo tăng theo cấp số nhân khi quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch tăng tốc.

“Thế giới đã phụ thuộc quá nhiều vào một nguồn cung duy nhất, và đã đến lúc phải phá vỡ sự phụ thuộc đó”, CEO Barbara Humpton của USA Rare Earth phát biểu trên chương trình “Squawk Box” của CNBC.

Bà cho biết thương vụ sẽ mở ra quyền tiếp cận một mỏ đang hoạt động, nơi sản xuất 4 nguyên tố đất hiếm có từ tính quan trọng cho ngành công nghiệp.

Đất hiếm là nhóm 17 nguyên tố trong bảng tuần hoàn, có cấu trúc nguyên tử mang lại tính chất từ đặc biệt. Chúng là thành phần thiết yếu trong hàng loạt công nghệ hiện đại, từ điện thoại thông minh, xe điện đến thiết bị quân sự.

“Nút giao chiến lược” của an ninh và công nghệ

CEO USA Rare Earth nhấn mạnh tầm quan trọng toàn cầu của Serra Verde, đặc biệt khi mỏ này đã ký hợp đồng bao tiêu 15 năm với một pháp nhân đặc biệt do nhiều cơ quan chính phủ Mỹ cùng các nguồn vốn tư nhân hậu thuẫn.

Theo đó, 100% sản lượng của 4 nguyên tố đất hiếm từ tính gồm neodymium, praseodymium, dysprosium và terbium sẽ được tiêu thụ theo hợp đồng.

Chia sẻ với CNBC, CEO Serra Verde Group Thras Moraitis cho biết chính phủ Mỹ đang “rất tích cực” thúc đẩy đầu tư vào khâu khai thác thượng nguồn, bao gồm cả việc thiết lập mức giá sàn cho đất hiếm.

“Đất hiếm chính là điểm hội tụ chiến lược, nơi an ninh quốc gia, an ninh năng lượng và ưu thế công nghệ giao thoa,” ông nhấn mạnh.

Ông cũng cảnh báo ngành đất hiếm phương Tây đang đứng trước bước ngoặt quan trọng, khi chính phủ và các ngành công nghiệp chiến lược gấp rút tìm kiếm nguồn cung đáng tin cậy, đặc biệt là các nguyên tố đất hiếm nặng vốn khan hiếm.

Trên thị trường, cổ phiếu USA Rare Earth giảm 3,4% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa. Dù vậy, tính từ đầu năm đến hết phiên cuối tuần trước, mã này vẫn tăng khoảng 68%, cho thấy kỳ vọng lớn của nhà đầu tư vào chiến lược mở rộng chuỗi cung ứng ngoài Trung Quốc.

Theo CNBC