Mỹ tuyên bố mở loạt điều tra thương mại toàn cầu: Trung Quốc, EU... và hàng loạt quốc gia châu Á bị điểm tên

Rạng sáng ngày 12/3 (theo giờ Việt Nam), chính quyền của Tổng thống Donald Trump thông báo mở các cuộc điều tra thương mại mới nhằm vào Trung Quốc, Mexico, Liên minh châu Âu (EU) cùng hơn một chục quốc gia khác.

Động thái này được xem là nỗ lực nhằm thay thế các mức thuế quan “đối ứng” của ông Trump – những biện pháp gần đây đã bị Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết là bất hợp pháp.

Các cuộc điều tra, nhiều khả năng sẽ được mở rộng sang thêm nhiều quốc gia khác, sẽ được tiến hành theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, theo lời Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer trong cuộc trao đổi với báo chí.

Theo quy định của đạo luật này, Mỹ có quyền áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia bị phát hiện có hành vi thương mại không công bằng.

Các mức thuế theo Mục 301 có thể thay thế ít nhất một phần các mức thuế “đối ứng” mà ông Trump áp đặt năm ngoái đối với phần lớn các quốc gia trên thế giới mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội.

“Chính sách thương mại của Tổng thống vẫn không thay đổi. Mục tiêu là bảo vệ việc làm của người Mỹ và đảm bảo thương mại công bằng với các đối tác của chúng ta”, ông Greer nói.

Ông Greer cho biết các cuộc điều tra theo Mục 301 “sẽ xem xét các hành động, chính sách và thực tiễn của một số nền kinh tế liên quan đến tình trạng dư thừa năng lực sản xuất mang tính cơ cấu trong các ngành sản xuất”.

“Chúng tôi kỳ vọng cuộc điều tra này sẽ phát hiện nhiều hình thức thương mại không công bằng liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và sản lượng trong lĩnh vực sản xuất. Quan điểm của chúng tôi là các đối tác thương mại chủ chốt vẫn duy trì năng lực sản xuất không gắn với các tín hiệu thị trường từ nhu cầu trong nước và toàn cầu”, ông nói.

Theo ông, điều này đã dẫn tới thặng dư thương mại lớn và kéo dài.

Ngoài Mexico, Trung Quốc và EU, các nền kinh tế khác nằm trong diện bị điều tra gồm: Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Singapore, Thụy Sĩ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Bangladesh, Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc)....

"Chúng tôi cũng dự kiến sẽ có thêm các cuộc điều tra theo Mục 301 đối với từng quốc gia cụ thể, hoặc có thể sử dụng các công cụ hay cuộc điều tra khác. Tôi chưa thể đi sâu vào chi tiết", ông Greer nói.

Theo quy trình của Mục 301, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) sẽ tiếp nhận ý kiến đóng góp bằng văn bản về cuộc điều tra, đồng thời tổ chức một phiên điều trần. Bên cạnh đó, Mỹ cũng sẽ tham vấn với các đối tác thương mại nằm trong diện điều tra.

"Sau tất cả các bước đó, USTR sẽ đưa ra kết luận và phân tích, nếu cần thiết sẽ đề xuất các biện pháp đáp trả", ông Greer cho biết. Theo ông, các biện pháp đáp trả có thể dưới nhiều hình thức, bao gồm áp thuế, thu phí đối với dịch vụ, hoặc các biện pháp khác.

Trước đó, trong phán quyết với tỷ lệ 6–3 vào ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ cho rằng ông Trump không có thẩm quyền áp đặt các mức thuế như vậy theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) như ông đã viện dẫn.

Chỉ vài giờ sau phán quyết này, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp áp dụng mức “thuế quan toàn cầu” 10% mới theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại. Tuy nhiên, các mức thuế theo Mục 122 sẽ hết hiệu lực sau 150 ngày.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dự đoán rằng đến tháng 8, mức thuế của Mỹ sẽ quay trở lại mức như trước khi Tòa án Tối cao ra phán quyết.

Ông Bessent cho biết trong những tháng tới, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ và Bộ Thương mại Mỹ sẽ hoàn tất các nghiên cứu liên quan đến thương mại, qua đó cho phép Chính phủ áp đặt thêm các mức thuế mới.

“Tôi tin chắc rằng trong vòng năm tháng, các mức thuế sẽ quay trở lại mức cũ, và đây là những thẩm quyền rất mạnh. Các cơ chế này đã vượt qua hơn 4.000 thách thức pháp lý. Chúng có thể tiến triển chậm hơn, nhưng vững chắc và bền vững hơn”, ông Bessent nói.