Nền kinh tế số 1 Đông Nam Á sở hữu mỏ vàng trữ lượng 820 tấn, trị giá hơn 1 triệu tỷ đồng

Ở Indonesia quốc gia được mệnh danh là "nền kinh tế số 1 Đông Nam Á" có một mỏ vàng được mệnh danh “lớn nhất thế giới” đó là Grasberg. Mỏ này nằm sâu trong dãy núi Sudirman hiểm trở của tỉnh Papua, từ lâu đã được xem là một trong những công trình khai thác khoáng sản lớn và phức tạp nhất thế giới.

Với trữ lượng vàng, đồng và bạc khổng lồ, nơi đây không chỉ tạo ra giá trị kinh tế hàng chục tỷ USD mà còn trở thành tâm điểm của những tranh luận gay gắt liên quan đến môi trường và cộng đồng bản địa.

Theo các nhà địa chất, khu vực mỏ Grasberg hình thành từ quá trình dịch chuyển lâu dài của các mảng kiến tạo Trái Đất, khiến các tầng khoáng sản giàu kim loại quý được đẩy lên gần bề mặt.

Vị trí của mỏ nằm gần Puncak Jaya đỉnh núi cao nhất Indonesia ở độ cao hàng nghìn mét so với mực nước biển, thuộc một trong những vùng địa hình khắc nghiệt và biệt lập bậc nhất.

Bước ngoặt lớn đến vào năm 1967, khi Tập đoàn Freeport-McMoRan giành quyền khai thác và bắt đầu biến khu vực hoang sơ này thành một trung tâm khai khoáng quy mô công nghiệp.

Hiện nay, Grasberg bao gồm ba khu vực khai thác chính là Grasberg Block Cave, Deep Mill Level Zone và Big Gossan. Các khu vực này được vận hành bằng hệ thống tự động hóa hiện đại, kết hợp mạng lưới vận chuyển công suất lớn, đáp ứng yêu cầu khai thác ở độ sâu và điều kiện địa chất đặc biệt phức tạp.

Hồ sơ của Guinness World Records ghi nhận Grasberg là mỏ lộ thiên sở hữu “trữ lượng vàng đơn lẻ lớn nhất từng được biết đến”, với tổng trữ lượng vàng đã được xác định và ước tính lên tới khoảng 184,2 tấn (tương đương 6,5 triệu ounce) tính đến cuối năm 2012.

Cũng theo một khảo sát từ USGS (Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ) năm 2022, ước tính mỏ này chứa khoảng 14 triệu tấn đồng và 820 tấn vàng.

Các chuyên gia nhận định, giá trị kinh tế của mỏ ước tính vượt mốc 40 tỷ USD (hơn 1 triệu tỷ đồng), đưa Grasberg trở thành một “đế chế khoáng sản” có tầm ảnh hưởng toàn cầu.

Chỉ riêng trong năm 2023, mỏ Grasberg đã sản xuất khoảng 52 tấn vàng, 680.000 tấn đồng và 190 tấn bạc. Sản lượng này không chỉ củng cố vị thế của mỏ trên thị trường khoáng sản thế giới mà còn góp phần quan trọng đưa Indonesia trở thành một mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng nguyên liệu phục vụ các ngành công nghệ hiện đại.

Do nằm cách xa các khu dân cư lớn, xung quanh mỏ đã hình thành một “thành phố công nghiệp” gần như tự cung tự cấp, với hơn 20.000 lao động cùng hệ thống hạ tầng đồng bộ gồm sân bay riêng, cảng biển và đường ống dài hơn 160km nối mỏ với cảng Amamapare để vận chuyển quặng.

Khu vực này còn có nhà ở, trường học, bệnh viện và các không gian sinh hoạt, giải trí, phục vụ cuộc sống của người lao động và gia đình họ trong điều kiện địa lý khắc nghiệt.

Tuy nhiên, song hành với những thành tựu về kỹ thuật và kinh tế là các tranh cãi kéo dài. Nhiều tổ chức môi trường và giới khoa học cảnh báo rằng hoạt động khai thác tại Grasberg đã gây ra ô nhiễm nguồn nước, tích tụ trầm tích và kim loại nặng trong các con sông xung quanh.

Hệ quả là hệ sinh thái địa phương bị suy thoái, trong khi một số cộng đồng bản địa phải di dời do mất đất canh tác và nguồn sinh kế truyền thống.

Grasberg là biểu tượng cho năng lực chinh phục thiên nhiên và đổi mới công nghệ của con người. Ngược lại, nó cũng đặt ra bài toán giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.