Nga công bố động cơ plasma đạt 100 km/s, rút ngắn hành trình Trái Đất - sao Hỏa còn 30 ngày

Trong nhiều thập kỷ, tên lửa hóa học đã đặt nền móng cho lịch sử chinh phục không gian. Tuy nhiên, giới khoa học hiện muốn tiến xa hơn bằng một thế hệ lực đẩy mới dựa trên plasma. Khác với cơ chế đốt nhiên liệu truyền thống, động cơ plasma ion hóa nhiên liệu rồi gia tốc các hạt bằng từ trường, nhờ đó đạt hiệu suất cao hơn, lực đẩy mạnh hơn và đặc biệt là tốc độ lớn hơn.

Tại Mỹ, NASA đã đầu tư vào nhiều khái niệm tiên phong. Trong đó có dự án Ad Astra Rocket Company với thiết kế Variable Specific Impulse Magnetoplasma Rocket, cùng chương trình Pulse Plasma Rocket thuộc NASA Innovative Advanced Concepts. Các mô hình này được kỳ vọng có thể rút ngắn hành trình một chiều tới sao Hỏa xuống còn 45 đến 60 ngày, so với khoảng 8 tháng mà tên lửa hóa học hiện nay cần nếu phóng ở thời điểm quỹ đạo thuận lợi nhất.

Nếu đạt được, đây sẽ là bước tiến tương đương với việc chuyển từ tàu buồm sang máy bay phản lực trong lịch sử giao thông.

Nga là cái tên mới nhất gia nhập cuộc cạnh tranh. Viện Troitsk trực thuộc Rosatom tại Moscow công bố bộ gia tốc magnetoplasma vào tháng 2/2025. Theo thông tin từ tập đoàn, thiết bị này đạt xung lực riêng tương đương vận tốc hạt hydro 100 km/s với công suất đầu ra 300 kW, mức mà họ cho là vượt trội so với công nghệ hiện hành. Trong khi đó, theo Indian Defence Review, nhiều động cơ plasma khác hiện chỉ đạt vận tốc 30 đến 50 km/s.

Dựa trên tính toán lý thuyết, phía Nga tuyên bố động cơ mới có thể đưa tàu vũ trụ tới sao Hỏa trong khoảng 1 tháng. Họ đặt mục tiêu có phiên bản sẵn sàng bay vào năm 2030. Tuy nhiên, lộ trình này đối mặt không ít hoài nghi, khi ngành công nghiệp vũ trụ Nga đang trải qua giai đoạn khó khăn. Mùa hè 2025, lãnh đạo RSC Energia đã thừa nhận cần nhìn thẳng vào thực trạng thay vì tô hồng tham vọng.

Dù Nga có kịp thương mại hóa công nghệ vào năm 2030 hay không, xu hướng phát triển động cơ plasma là điều rõ ràng. Tại Trung Quốc, Viện Động lực Hàng không Vũ trụ Tây An tuyên bố đang nghiên cứu một hệ thống plasma từ lực đẩy cao đột phá. Một nghiên cứu công bố vào 10/2025 của Đại học Vũ Hán cũng xem xét khả năng ứng dụng công nghệ plasma vào động cơ máy bay, mở ra tiềm năng vượt ra ngoài lĩnh vực không gian.

Có thể những tuyên bố về “động cơ vô đối” vẫn cần thời gian để kiểm chứng. Song xu hướng chung là rõ ràng: plasma đang được xem như nền tảng cho một bước ngoặt công nghệ. Nếu thành công, nó không chỉ rút ngắn hành trình đến sao Hỏa, mà còn tái định nghĩa cách con người tiếp cận toàn bộ không gian sâu trong thế kỷ XXI.