Nga hưởng lợi lớn từ xung đột tại Trung Đông

Theo ước tính từ Viện Kinh tế Kyiv (KSE), xung đột leo thang tại Trung Đông đang mở ra một “mỏ vàng” bất ngờ cho Nga, khi giá năng lượng tăng vọt giúp Moscow có thể thu về tới 252 tỷ USD doanh thu xuất khẩu bổ sung.

Tính đến ngày 23/3, giá dầu Brent giao dịch quanh 112 USD/thùng, tăng 84% từ đầu năm. Trong khi đó, dầu Urals của Nga tăng mạnh hơn, đạt khoảng 110 USD/thùng, tăng tới 120% và gần như xóa bỏ hoàn toàn mức chiết khấu 20 USD so với Brent từng tồn tại trước chiến sự, quay về mức chênh lệch chỉ khoảng 2 USD như giai đoạn trước năm 2022.

Trước khi chiến sự bùng phát, ngân sách Nga chịu áp lực đáng kể do nguồn thu từ dầu khí sụt giảm trong năm 2025. Theo Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov, tỷ trọng nguồn thu này đã giảm xuống còn 20%, so với mức 40-50% trong giai đoạn bùng nổ trước đây.

Năm 2025, Nga ghi nhận thâm hụt ngân sách khoảng 2,6% GDP và được dự báo có thể nới rộng lên 3-4% trong năm nay. Dù nguồn thu tăng thêm từ dầu khí có thể giúp giảm áp lực, Bộ Tài chính Nga vẫn lên kế hoạch cắt giảm khoảng 10% chi tiêu để phòng ngừa rủi ro nếu đà tăng giá không kéo dài.

Trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, khi Nga cắt nguồn cung khí đốt sang châu Âu, nước này từng ghi nhận thặng dư tài khoản vãng lai kỷ lục 225 tỷ USD, gấp đôi mức cao nhất trước đó.

Phân tích của Viện Kinh tế Kyiv đưa ra ba kịch bản tùy theo thời gian và mức độ xung đột. Ngay cả trong trường hợp gián đoạn ngắn, Nga vẫn có thể hưởng lợi đáng kể.

Ở kịch bản lạc quan, nếu giao tranh kéo dài khoảng 6 tuần và nguồn cung được khôi phục sau một tháng, Nga có thể thu thêm 84 tỷ USD từ xuất khẩu và 45 tỷ USD cho ngân sách trong năm 2026 so với kịch bản không có chiến sự.

Trong kịch bản cơ sở, khi xung đột kéo dài đến hết tháng 5 và giá năng lượng tiếp tục tăng, doanh thu xuất khẩu có thể tăng 161 tỷ USD, trong đó khoảng 97 tỷ USD chảy vào ngân sách nhà nước.

Ở kịch bản bi quan, với xung đột kéo dài 6 tháng và nguồn cung dầu phục hồi chậm, doanh thu xuất khẩu của Nga có thể tăng tới 252 tỷ USD, còn thu ngân sách tăng thêm 151 tỷ USD. Khi đó, Nga thậm chí có thể đạt thặng dư tài khóa, tạo điều kiện duy trì chi tiêu quân sự ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Dữ liệu ban đầu cho thấy xu hướng này đã bắt đầu hình thành. Theo Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch, Nga thu về 7,7 tỷ euro từ xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch chỉ trong hai tuần đầu của xung đột liên quan đến Iran. Từ 1/3 đến 15/3, doanh thu trung bình mỗi ngày từ dầu, khí và than đạt 513 triệu euro, tăng so với mức 472 triệu euro trong tháng 2.

Riêng dầu mỏ mang lại khoảng 372 triệu euro mỗi ngày trong giai đoạn này, tăng 14% so với tháng trước. Đà tăng này phản ánh mức độ nhạy cảm của thị trường năng lượng toàn cầu trước các gián đoạn tại khu vực Vịnh, nơi chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới.

Biến động trên thị trường năng lượng cũng khiến đồng ruble suy yếu, qua đó gián tiếp cải thiện nguồn thu ngân sách do doanh thu dầu khí được tính bằng USD, trong khi chi tiêu nội địa bằng đồng nội tệ. Sự suy yếu của ruble được lý giải bởi hai yếu tố chính: giá dầu thấp trong giai đoạn tháng 1-2 và việc tạm dừng quy tắc tài khóa.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Elvira Nabiullina cho biết độ trễ giữa biến động giá dầu và dòng ngoại tệ thường khoảng 2 tháng, nên tác động của mức giá thấp hồi đầu năm đang phản ánh vào hiện tại. Đồng thời, việc không kích hoạt cơ chế bán ngoại tệ từ Quỹ Tài sản Quốc gia khi giá dầu giảm cũng khiến áp lực lên tỷ giá gia tăng. Trong cuộc họp gần đây, Ngân hàng Trung ương Nga đã hạ lãi suất 0,5 điểm phần trăm xuống còn 15%.

Phân tích của KSE cho thấy, ngay cả khi các lệnh trừng phạt vẫn còn hiệu lực, những cú sốc địa chính trị bên ngoài Ukraine vẫn có thể mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho nền kinh tế thời chiến của Nga.

Theo Bne Intellinews