Nga lần đầu bán vàng sau 25 năm

Theo dữ liệu quản lý, giai đoạn 2022 - 2025, tổng giá trị bán vàng và ngoại tệ đã vượt 15.000 tỷ RUB, tương đương khoảng 150 tỷ USD. Riêng 2 tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục tăng thêm 3.500 tỷ RUB, khoảng 35 tỷ USD. Trong đó, chỉ riêng tháng 1, Ngân hàng Trung ương Nga bán ra 300.000 ounce vàng, tiếp theo là 200.000 ounce trong tháng 2.

Động thái này đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong cách Moscow quản lý dự trữ. Trước đây, các giao dịch liên quan đến vàng chủ yếu mang tính “sổ sách”, khi vàng được chuyển qua lại giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương mà không rời khỏi kho. Nhưng gần đây, Nga đã bắt đầu đưa vàng vật chất ra thị trường.

​

Hệ quả là lượng vàng dự trữ của Nga giảm xuống còn 74,3 triệu ounce, mức thấp nhất trong 4 năm. Riêng trong tháng 1 và 2, Nga đã bán khoảng 14 tấn vàng, mức bán 2 tháng lớn nhất kể từ quý II/2002, khi 58 tấn được xả trong một lần.

Áp lực ngân sách đang gia tăng rõ rệt khi chi tiêu quân sự tiếp tục ở mức cao. Nga kết thúc năm 2025 với mức thâm hụt 2,6% GDP, cao hơn nhiều so với dự báo ban đầu 0,5%. Một số nhà kinh tế ước tính con số thực có thể lên tới 3,4% GDP, do một phần nghĩa vụ chi tiêu tháng 12 được “dời” sang năm 2026 để làm đẹp số liệu.

Tình hình càng căng thẳng khi giá dầu giảm trong nửa cuối năm và các lệnh trừng phạt của Mỹ siết chặt, khiến tỷ trọng thu từ dầu khí chỉ còn khoảng 20% tổng ngân sách, bằng một nửa so với trước chiến sự.

Quyết định bán vàng cũng đến trong bối cảnh giá kim loại quý này tăng vọt lên trên 5.000 USD/ounce. Nhờ hiệu ứng định giá lại, tổng dự trữ quốc tế của Nga đã vượt 809 tỷ USD tính đến ngày 28/2, theo Ngân hàng Trung ương Nga, trong đó riêng vàng chiếm khoảng 384 tỷ USD.

Khi các lệnh trừng phạt bắt đầu áp dụng năm 2022, giá trị dự trữ quốc tế của Nga từng tăng thêm khoảng 200 tỷ USD nhờ giá vàng, qua đó “bù đắp” được gần 2/3 số tài sản bị phong tỏa tại phương Tây.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), đang nắm giữ hơn 2.000 tấn vàng, đứng thứ 5 thế giới về quy mô dự trữ quốc gia. Nước này đã tích lũy vàng trong nhiều năm nhằm giảm phụ thuộc vào tài sản định giá bằng USD, đặc biệt sau các lệnh trừng phạt liên quan đến sự kiện Annexation of Crimea năm 2014 và leo thang sau cuộc xung đột toàn diện tại Ukraine năm 2022.

Song song đó, Nga cũng giảm mạnh nợ nước ngoài, hiện chỉ còn khoảng 14% GDP, mức thấp nhất trong các nền kinh tế lớn, khiến việc gây áp lực trừng phạt trở nên khó khăn hơn.

Từ năm 2022, Bộ Tài chính Nga đã triển khai chiến lược “đa nguồn” để tài trợ thâm hụt ngân sách do chiến sự. Trong đó bao gồm việc sử dụng Quỹ Phúc lợi Quốc gia, hiện vẫn còn khoảng 4.000 tỷ RUB, đủ để bù đắp hoàn toàn mức thâm hụt dự kiến 3-4% GDP trong năm nay.

Ngoài ra, Nga cũng tăng gấp đôi phát hành trái phiếu chính phủ trong nước (OFZ) và nâng thuế VAT thêm 2 điểm phần trăm, nguồn thu lớn nhất, chiếm khoảng 40% ngân sách.

Việc chuyển sang bán vàng vật chất cho thấy Nga đang trực tiếp “rút ruột” các tài sản dự trữ có tính thanh khoản cao, phản ánh áp lực tài khóa ngày càng lớn khi xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ 4.

​