Nga liên tục ‘xả’ vàng, kho dự trữ lao dốc chưa từng có

Tính đến đầu tháng 5, Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) nắm giữ khoảng 73,9 triệu ounce vàng trong kho dự trữ quốc tế. Chỉ trong 1 tháng, lượng vàng của cơ quan này giảm thêm 200.000 ounce, nâng tổng mức sụt giảm từ đầu năm 2026 lên 900.000 ounce.

Điều này khiến quy mô dự trữ vàng của Nga rơi xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3/2022.

Theo dữ liệu của Hội đồng Vàng Thế giới, quy đổi theo hệ mét, Nga đã mất khoảng 27,9 tấn vàng từ tháng 1 đến tháng 4, đánh dấu đợt giảm mạnh nhất trong kho vàng quốc gia kể từ năm 2002.

Lần gần nhất Nga bán vàng với quy mô lớn hơn là tháng 5/2002, khi ngân hàng trung ương nước này giảm tới 41,5 tấn chỉ trong 1 tháng.

Trong suốt 24 năm sau đó, Nga chủ yếu liên tục gom vàng, nhiều năm mua vào hàng trăm tấn mỗi năm và gần như không bán ra. Ngoại lệ hiếm hoi là tháng 7/2005, khi khoảng 7,7 tấn vàng bị rút khỏi bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương.

Theo giới phân tích, đợt bán vàng hiện tại nhằm phục vụ các giao dịch song song liên quan tới việc bán tài sản từ Quỹ Tài sản Quốc gia Nga, một phần trong dự trữ vàng và ngoại tệ của nước này.

Bà Natalia Milchakova, chuyên gia của Freedom Finance Global, cho biết mục tiêu hàng đầu là bù đắp thâm hụt ngân sách.

“Đến cuối tháng 3, thâm hụt ngân sách Nga đã lên tới 4.600 tỷ ruble. Nếu không có sự hỗ trợ một phần từ Ngân hàng Trung ương trong bối cảnh doanh thu dầu khí suy yếu hồi đầu năm, con số này có thể đã vượt 5 nghìn tỷ ruble”, bà nói với The Moscow Times.

Theo bà Milchakova, một phần vàng cũng có thể đã được bán để bổ sung dự trữ ngoại tệ, khi nguồn thu xuất khẩu suy yếu khiến Nga thiếu hụt ngoại tệ trong những tháng đầu năm.

“Vàng đã được chuyển đổi sang nhân dân tệ”, bà cho biết.

Số liệu tháng 4 nối dài chuỗi bán vàng quy mô lớn bất thường của Nga, trong bối cảnh nền kinh tế nước này chịu áp lực ngày càng lớn từ chiến sự tại Ukraine và các lệnh trừng phạt quốc tế.

Theo Ngân hàng Trung ương Nga, dự trữ vàng của nước này đã giảm xuống còn khoảng 2.304,76 tấn tính đến ngày 1/4/2026, riêng tháng 3 giảm 6,22 tấn.

Trong khi đó, nhu cầu vàng trong nước tại Nga lại tăng bùng nổ khi nền kinh tế bước sang năm thứ 5 kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra.

Theo Moscow Exchange, khối lượng giao dịch vàng trong tháng trước tăng hơn 350% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 42,6 tấn, gồm 28,6 tấn giao dịch hoán đổi và 14 tấn giao dịch giao ngay.

Nếu tính theo đồng ruble đang mất giá mạnh, giá trị giao dịch còn tăng hơn 500% so với cùng kỳ, lên 534,4 tỷ ruble, tương đương khoảng 7,1 tỷ USD.

Bà Natalia Milchakova nhận định việc bán vàng để bù thâm hụt ngân sách có thể sẽ tiếp tục, trong bối cảnh chi tiêu chính phủ Nga tăng mạnh so với kế hoạch.

“Động thái bán vàng từ kho dự trữ của Ngân hàng Trung ương Nga thực tế hoàn toàn phù hợp với xu hướng của nhiều ngân hàng trung ương khác, đặc biệt tại các nước đang phát triển”, bà nói với Reuters.

Kho dự trữ vàng của Nga chủ yếu được xây dựng trong giai đoạn 2002-2025, khi nước này mua hơn 1.900 tấn vàng.

Trong đó, Nga mua hơn 500 tấn giai đoạn 2008-2012 và khoảng 1.200 tấn từ 2014-2019.

Theo ông Nikolai Dudchenko, lượng vàng Nga mua ròng kể từ năm 2020 đến nay chỉ còn khoảng 55,4 tấn.

“Hiện nhiều ngân hàng trung ương đang phải bán vàng để trang trải chi phí, bao gồm cả chi tiêu quốc phòng”, ông Dudchenko cho biết, đồng thời nói thêm rằng nguồn tiền này cũng được dùng để ứng phó giá năng lượng leo thang và hỗ trợ tỷ giá nội tệ.

Hồi tháng 2, Ngân hàng Trung ương Nga thông báo đã bán 300.000 ounce vàng trong tháng 1, khi giá vàng lập đỉnh mới trên 5.500 USD/ounce, khiến tổng lượng nắm giữ giảm xuống còn 74,5 triệu ounce.

Dù bán ra, giá trị kho vàng của Nga vẫn tăng 23% trong tháng 1, lên khoảng 402,7 tỷ USD nhờ giá vàng tăng mạnh.

Trong khi đó, Bloomberg từng đưa tin xuất khẩu kim loại quý của Nga sang China gần như tăng gấp đôi về giá trị trong nửa đầu năm 2025.

Theo dữ liệu từ Trade Data Monitor và hải quan Trung Quốc, nhập khẩu quặng và tinh quặng kim loại quý từ Nga, bao gồm vàng và bạc, đã tăng 80%, lên khoảng 1 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.

Nga hiện là quốc gia sản xuất vàng lớn thứ 2 thế giới, chỉ sau Trung Quốc, với sản lượng hơn 300 tấn mỗi năm.

Trước đây, Ngân hàng Trung ương Nga cũng nằm trong nhóm mua vàng lớn nhất thế giới, nhưng hoạt động này suy giảm đáng kể kể từ khi Moscow mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022.

Ngược lại, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc vẫn nằm trong nhóm ngân hàng trung ương mua vàng mạnh tay nhất những năm gần đây.

Cơn sốt giá vàng cũng giúp nhu cầu mua vàng vật chất tại Nga tăng vọt, khi người dân đổ xô tìm kiếm tài sản trú ẩn để bảo vệ tiền tiết kiệm trước lạm phát và biến động kinh tế.

Người Nga đã mua khoảng 75,6 tấn vàng trong năm 2024, tương đương khoảng 25% tổng sản lượng vàng cả nước.

Đà tăng của các kim loại quý khác cũng giúp các tập đoàn khai khoáng Nga hưởng lợi lớn.

Báo cáo cho biết MMC Norilsk Nickel, một trong những nhà sản xuất palladium và platinum lớn nhất thế giới, đã tăng mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc trong năm nay.

Giá palladium và platinum lần lượt tăng 38% và 59% trong năm 2025.

Theo Kitco