Nga thu về hơn 150 triệu USD mỗi ngày nhờ căng thẳng tại Trung Đông

Theo tính toán của Financial Times dựa trên dữ liệu ngành, Nga hiện thu về khoảng 150 triệu USD mỗi ngày từ các khoản thuế phí bổ sung nhờ xuất khẩu dầu. Moscow hiện được xem là bên hưởng lợi lớn nhất về mặt tài chính từ những biến động địa chính trị tại Trung Đông.

Sự gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến đường thủy huyết mạch của ngành năng lượng – đang gây ra sự hỗn loạn chưa từng có. Ước tính mỗi tháng, thị trường toàn cầu đối mặt với nguy cơ thiếu hụt khoảng 60 triệu tấn dầu thô và 7 triệu tấn khí hóa lỏng (LNG).

Để lấp đầy khoảng trống từ Trung Đông, các cường quốc châu Á đã nhanh chóng chuyển hướng. Chỉ trong một tuần sau khi căng thẳng tại Iran leo thang, nhập khẩu dầu Nga của cả Ấn Độ và Trung Quốc đều đồng loạt tăng 22% so với mức trung bình tháng 2. Ông Sergey Vakulenko, chuyên gia tại Trung tâm Carnegie Nga - Âu Á, nhận định: “Nếu cuộc khủng hoảng kéo dài, một cuộc cạnh tranh khốc liệt nhằm giành giật nguồn cung từ Nga là điều khó tránh khỏi”.

Ước tính, Nga đã thu về từ 1,3 tỷ đến 1,9 tỷ USD lợi nhuận từ thuế xuất khẩu dầu mỏ sau khi eo biển Hormuz bị đóng cửa. Tình trạng xung đột kéo dài buộc các đối tác lớn như Ấn Độ và Trung Quốc phải tăng cường tìm kiếm nguồn cung thay thế, trong đó dầu thô của Nga trở thành lựa chọn ưu tiên.

Bên cạnh đó, việc Mỹ nới lỏng các biện pháp trừng phạt và giảm bớt áp lực ngoại giao lên New Delhi đã tạo điều kiện cho các đội tàu chở dầu Nga dồn dập hướng về Ấn Độ Dương.

Không chỉ tăng về khối lượng, giá trị thương mại của dầu Nga cũng ghi nhận sự đảo chiều ngoạn mục. Hiện tại, dầu thô Nga đang được giao dịch cao hơn từ 20-30 USD/thùng so với mức trung bình quý trước. Đáng chú ý, tại thị trường Ấn Độ, dầu Nga hiện có giá cao hơn dầu Brent khoảng 5 USD/thùng, chấm dứt hoàn toàn giai đoạn chiết khấu sâu trước đó.

Dựa trên đánh giá của các chuyên gia, ngân sách Nga có thể ghi nhận thêm từ 3,3 tỷ đến 4,9 tỷ USD vào cuối tháng 3 này. Dự báo này dựa trên giả định giá dầu thô Urals duy trì ổn định ở mức $70-80$ USD/thùng, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 52 USD/thùng của hai tháng trước đó.

Đây được coi là bước ngoặt quan trọng đối với nền kinh tế Nga. Trước khi căng thẳng liên quan đến Iran leo thang, Moscow từng phải đối mặt với áp lực lớn từ việc giá dầu sụt giảm và nguy cơ mất thị phần tại Ấn Độ do các lệnh trừng phạt từ Washington.

Tuy nhiên, báo cáo mới nhất từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố ngày 12/3 cũng chỉ ra những thách thức song hành. Cụ thể, trong tháng 2, tổng sản lượng xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm xăng dầu của Nga đã giảm 11,4%, xuống còn 6,6 triệu thùng/ngày. Đây là ngưỡng thấp nhất kể từ đầu năm 2022, cho thấy dù đơn giá tăng giúp bù đắp doanh thu, nhưng khối lượng xuất khẩu vẫn đang chịu sức ép nhất định.

Theo ông Borys Dodonov, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại Trường Kinh tế Kyiv, mức giá hiện tại không chỉ giúp Moscow hoàn thành các chỉ tiêu tài chính quý mà còn tạo dư địa để tích lũy dự trữ.

Tận dụng việc các quốc gia vùng Vịnh bị gián đoạn xuất khẩu, Nga đang nỗ lực siết chặt kiểm soát thị trường năng lượng toàn cầu. Tổng thống Vladimir Putin nhận định thị trường đang tiến tới một "thực tế giá cả mới", đồng thời để ngỏ khả năng nối lại việc cung ứng năng lượng sang châu Âu – một động thái mang tính chiến lược nhằm phá vỡ thế bao vây kinh tế từ phía Mỹ.

Đáng chú ý, sau cuộc điện đàm mà Điện Kremlin mô tả là "rất hiệu quả" giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump, những tín hiệu về việc nới lỏng trừng phạt đã bắt đầu xuất hiện. Phía Mỹ cho biết có thể cân nhắc dỡ bỏ hạn chế đối với một số quốc gia để hạ nhiệt giá năng lượng cho đến khi tình hình ổn định.

Diễn biến này đang gây ra làn sóng lo ngại trong nội bộ đồng minh của Mỹ. Các báo cáo phân tích cảnh báo rằng nếu tình trạng gián đoạn tại Trung Đông tiếp diễn, các chính phủ châu Âu có thể buộc phải hoãn lệnh cấm nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga. Điều này có nguy cơ đảo ngược nỗ lực cô lập kinh tế Moscow mà phương Tây đã thực hiện trong nhiều năm qua.

Dữ liệu từ đơn vị phân tích Kpler cho thấy một dòng chảy năng lượng khổng lồ đang đổ dồn về châu Á. Tính đến giữa tuần này, lượng dầu Nga nhập khẩu vào Ấn Độ đã chạm mốc 1,5 triệu thùng/ngày, tăng 50% so với tháng trước.

Ông Sumit Ritolia, chuyên gia phân tích hàng đầu của Kpler tại New Delhi, dự báo: "Nếu đà vận chuyển này tiếp tục, tổng lượng dầu thô Nga nhập khẩu vào Ấn Độ trong tháng có thể đạt mức kỷ lục 2 triệu thùng mỗi ngày. Nga đang là bên hưởng lợi nhiều nhất trong cuộc xung đột này", ông Ritolia khẳng định.

"Phao cứu sinh" cho ngân sách năm 2026

Dù con số thu thêm rất ấn tượng, nhưng Moscow vẫn cần duy trì đà tăng này trong nhiều tháng tới để đảo ngược tình thế tài chính ngặt nghèo. Trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, doanh thu năng lượng của Nga trong hai tháng đầu năm 2026 đã giảm gần 50% so với cùng kỳ, đẩy thâm hụt ngân sách vọt lên mức 90% kế hoạch cả năm.

Áp lực tài chính lớn đến mức Reuters từng đưa tin Moscow phải cân nhắc cắt giảm ít nhất 10% chi tiêu công. Tuy nhiên, thái độ của các quan chức Nga đã thay đổi từ lo âu sang tự tin chỉ trong vài tuần qua.

Trong kịch bản khủng hoảng kéo dài, Nga vẫn còn "quân bài dự trữ" là khả năng tăng sản lượng thêm khoảng 400.000 thùng/ngày (hiện đang được giữ thấp hơn hạn ngạch OPEC+). Tuy nhiên, việc huy động công suất này có thể mất vài tháng để đi vào vận hành thực tế.

Tương lai của "vận may" này vẫn phụ thuộc lớn vào các yếu tố ngoại cảnh, đặc biệt là thái độ của Washington. Ông Michael Moynihan, Giám đốc nghiên cứu tại Wood Mackenzie, đặt dấu hỏi: “Chưa rõ Mỹ sẽ sẵn sàng nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu thô Nga đến mức nào và trong bao lâu, nhất là khi chiến sự tại Ukraine vẫn đang tiếp diễn”.

Tham khảo Financial Times (FT)