Ngân hàng Nhà nước sẽ bắt tay với Bộ Công an ra quy định mới

Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) vừa tổ chức cuộc họp nhằm lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Kế hoạch thực hiện Quy chế phối hợp giữa Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến.

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Quốc Hùng đánh giá cao dự thảo Kế hoạch trong bối cảnh thanh toán số phát triển mạnh nhưng các hình thức lừa đảo trực tuyến cũng ngày càng tinh vi, gây thiệt hại lớn cho người dân và ảnh hưởng tới uy tín của hệ thống ngân hàng.

Ông cho biết, sau hơn 6 tháng triển khai “Sổ tay hướng dẫn phối hợp hỗ trợ xử lý rủi ro đối với tài khoản/thẻ/đơn vị chấp nhận thanh toán liên quan đến giao dịch chuyển tiền/thanh toán nghi ngờ gian lận, giả mạo, lừa đảo”, nhiều kết quả tích cực đã được ghi nhận, đặc biệt trong việc tạm dừng giao dịch và ngăn chặn dòng tiền nghi ngờ lừa đảo.

Tuy nhiên, theo ông Hùng, để nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bên, cần sớm xây dựng một khuôn khổ pháp lý liên ngành thống nhất ở cấp cao hơn. Đại diện VNBA cũng đề nghị các tổ chức hội viên đóng góp ý kiến sát với thực tế triển khai nhằm hoàn thiện dự thảo Kế hoạch.

Từ phía cơ quan công an, Đại tá Hoàng Ngọc Bách - Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết, dòng tiền lừa đảo hiện có thể bị phân tán qua nhiều lớp tài khoản chỉ trong vài giờ. Trong khi đó, quy trình trao đổi thông tin giữa các bên vẫn còn chậm, thậm chí kéo dài từ vài ngày đến vài tháng.

Theo ông, những điểm nghẽn lớn hiện nay gồm thiếu cơ chế phối hợp theo thời gian thực, chưa có công cụ can thiệp tại “thời điểm vàng” khi nạn nhân vừa phát hiện bị lừa và năng lực truy vết dòng tiền còn hạn chế.

Đại diện A05 đề xuất chuyển từ mô hình phối hợp hành chính sang mô hình “tác chiến số” với nguyên tắc “ngăn chặn trước, xác minh sau”, đồng thời hướng tới cơ chế vận hành liên tục 24/7.

Trong đó, nền tảng VNeID được đề xuất tích hợp thành kênh tiếp nhận tố giác và truyền dữ liệu trực tiếp tới cơ quan công an, kết hợp với Sổ tay của VNBA để hình thành quy trình xử lý liên thông và khép kín.

Nhiều tổ chức tín dụng tham gia góp ý cũng tập trung vào ba nhóm vấn đề gồm quy trình, kỹ thuật và chính sách.

Về quy trình, NAPAS đề xuất xây dựng cơ chế khép kín từ tiếp nhận thông tin, phong tỏa tài khoản, truy vết đến hoàn trả tiền cho khách hàng. Đơn vị này cũng kiến nghị cho phép tiếp nhận thông tin trực tuyến hoặc thông qua ngân hàng, thay vì yêu cầu nạn nhân phải nộp đơn trình báo trong thời hạn T+3 như hiện nay.

Về kỹ thuật, các tổ chức tín dụng đề xuất sớm triển khai cơ chế kết nối tự động giữa các hệ thống theo mô hình system-to-system thay cho phương thức xử lý thủ công, nhằm đáp ứng yêu cầu xử lý liên tục 24/7.

Về chính sách, các đơn vị kiến nghị không áp dụng ngưỡng giá trị giao dịch khi tiếp nhận thông tin lừa đảo; đồng thời cần quy định rõ thời hạn cung cấp dữ liệu, thời gian phản hồi khách hàng và thiết lập kênh cập nhật tiến độ xử lý khiếu nại.

Chia sẻ ý kiến tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Thu, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN nhận định, trọng tâm thời gian tới không chỉ dừng ở “số hóa” mà cần chuyển sang “dữ liệu hóa”. Theo bà, việc chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các bên sẽ đóng vai trò then chốt nhằm rút ngắn thời gian xử lý các vụ việc lừa đảo.

Ông Mai Thế Anh, Phó Chánh Văn phòng NHNN đề xuất xây dựng cơ chế xử lý tập trung với sự tham gia của ngân hàng, người dân và cơ quan công an. Theo ông, các nền tảng số sẵn có như VNeID hay ứng dụng ngân hàng có thể được tận dụng để hỗ trợ khai báo từ xa và kết nối trực tiếp giữa các hệ thống xử lý.