Ngân hàng Trung Quốc phóng vệ tinh để quản lý nợ xấu

Ngân hàng Thương mại Trung Quốc (CMB) và Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải (SPDB) là những cái tên mới nhất nhập cuộc, nối tiếp bước đi sớm hơn của Ngân hàng Bình An (phóng vệ tinh từ năm 2022) và Zhejiang E-Commerce Bank (ứng dụng dữ liệu viễn thám từ năm 2020). Gần đây, Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện Trung Quốc (PSBC) còn hợp tác với Công ty Công nghệ Vệ tinh Chang Guang để phóng một vệ tinh đồng phát triển, theo Economic Observer.

Động lực phía sau là khả năng “nhìn từ không gian”, thành quả của quá trình thương mại hóa ngành vũ trụ Trung Quốc kể từ năm 2014. Nhờ đó, các ngân hàng có thể theo dõi sát tình trạng tài sản đảm bảo như bất động sản, phương tiện vận tải hay cơ sở sản xuất, trước khi cấp tín dụng hoặc trong suốt vòng đời khoản vay.

Ảnh vệ tinh độ phân giải cao cho phép đánh giá tình trạng thực tế của tài sản thế chấp gần như theo thời gian thực, qua đó cải thiện khả năng thu hồi vốn nếu khách hàng mất khả năng thanh toán.

Theo ông Liang Yan, mục tiêu cốt lõi là giảm nợ xấu, đồng thời mở rộng khả năng thẩm định tại khu vực nông thôn và nhóm doanh nghiệp nhỏ, nơi dữ liệu tín dụng truyền thống còn hạn chế. Thậm chí, một số ngân hàng đã kết hợp vệ tinh riêng với công nghệ viễn thám để giám sát đất nông nghiệp, tiến độ dự án bất động sản hay hoạt động sản xuất công nghiệp, từ đó kiểm soát rủi ro tín dụng chặt chẽ hơn.

Xu hướng “giám sát từ không gian” xuất hiện trong bối cảnh hệ thống ngân hàng Trung Quốc vẫn chịu áp lực nợ xấu, đặc biệt từ lĩnh vực bất động sản đang suy giảm kéo dài. Dữ liệu từ CEIC cho thấy tỷ lệ nợ xấu ở mức 1,5% vào cuối năm ngoái, thấp hơn nhiều so với đỉnh 12,4% năm 2005, nhưng đã tăng trở lại so với mức đáy 0,9% năm 2011.

Ở góc nhìn rộng hơn, ông Chen Zhiwu nhận định vệ tinh không chỉ dừng ở bất động sản mà còn có thể theo dõi tàu biển, xe tải trên cao tốc, thậm chí cả máy bay phản lực tư nhân. Thực tế, các ngân hàng Mỹ đã ứng dụng công nghệ này từ trước, nhờ lợi thế về hạ tầng vệ tinh.

Theo ông Chris Nichols, dữ liệu hình ảnh từ không gian hiện được dùng để đánh giá thiệt hại tài sản, đo lường rủi ro tín dụng và phát hiện gian lận. Công nghệ hiện nay có thể đạt độ phân giải khoảng 0,6 mét mỗi pixel và chụp ảnh cùng một địa điểm tới 2 lần mỗi ngày.

Tại Trung Quốc, các ngân hàng cũng đang học theo kinh nghiệm của ngành bảo hiểm, lĩnh vực đã ứng dụng vệ tinh từ cuối thập niên 2010. Zhao Xijun cho biết dữ liệu viễn thám giúp đánh giá nhanh thiệt hại do thiên tai như bão lũ đối với mùa màng, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian xử lý bồi thường. Việc cử nhân sự đến kiểm tra trực tiếp không chỉ tốn kém mà còn chậm trễ.

Một số khu vực như Sichuan trở thành “điểm nóng” ứng dụng do địa hình phức tạp và thường xuyên xảy ra thiên tai, khiến nhu cầu giám sát từ xa đặc biệt cấp thiết.

Dù vậy, công nghệ này chưa phải “đũa thần”. Các tài sản nằm dưới lòng đất gần như không thể quan sát, trong khi những tài sản có tính di động cao cũng khó theo dõi liên tục. Chi phí thuê vệ tinh và xử lý dữ liệu vẫn là rào cản với nhiều tổ chức.

Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế đang dần lấn át hạn chế. Theo ông Liang Yan, việc ứng dụng dữ liệu viễn thám đã rút ngắn đáng kể thời gian phê duyệt khoản vay, đồng thời kéo chi phí cấp tín dụng từ hàng trăm nhân dân tệ xuống chỉ còn khoảng 2,3 nhân dân tệ, tương đương 0,34 USD.

Trong dài hạn, giới chuyên gia kỳ vọng chi phí công nghệ vệ tinh sẽ tiếp tục giảm, trong khi độ chính xác của cảm biến ngày càng cải thiện, mở đường cho một mô hình ngân hàng mới, nơi quản trị rủi ro không còn bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý.

Theo SCMP