Ngân sách thặng dư gần 470.000 tỷ đồng, áp lực tài khóa vẫn dần hiện hữu

Thu ngân sách tăng 16%

Theo Bộ Tài chính, thu ngân sách nhà nước tháng 7 ước đạt 265.800 tỷ đồng, đưa tổng thu 7 tháng lên khoảng 1.834.000 tỷ đồng, bằng 72,5% dự toán năm và tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025.

Thu nội địa tiếp tục là nguồn thu chủ lực, đạt khoảng 1.587.500 tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ. Kết quả này phản ánh sự phục hồi của hoạt động sản xuất, kinh doanh nhưng đồng thời cho thấy ngân sách ngày càng phụ thuộc vào nguồn thu trong nước.

Thu từ dầu thô tăng 29,6%, trong khi thu từ hoạt động xuất nhập khẩu tăng 13,7%. Tuy nhiên, nguồn thu từ dầu thô phụ thuộc nhiều vào biến động giá năng lượng, còn hoạt động xuất nhập khẩu chịu tác động từ diễn biến thương mại toàn cầu.

Một yếu tố đáng chú ý là quy mô các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất trong 7 tháng đầu năm ước khoảng 173.600 tỷ đồng. Các chính sách này góp phần giảm áp lực tài chính, cải thiện dòng tiền cho doanh nghiệp và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, việc tiếp tục duy trì các chính sách hỗ trợ cũng đồng nghĩa với việc ngân sách phải chấp nhận giảm một phần nguồn thu trong ngắn hạn.

Đáng chú ý, đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cho nhóm có doanh thu dưới 10 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2027, nếu được thông qua, có thể khiến ngân sách giảm thêm hơn 6.700 tỷ đồng trong hai năm.

Trong khi đó, các yếu tố bên ngoài như căng thẳng địa chính trị và biến động giá năng lượng có thể tiếp tục gây áp lực lên chi phí sản xuất, hoạt động của doanh nghiệp và nguồn thu ngân sách.

Thặng dư lớn nhưng áp lực chi vẫn tăng

Ở chiều chi, tổng chi ngân sách nhà nước 7 tháng ước đạt 1.364.300 tỷ đồng, bằng 43,2% dự toán và tăng 7,7% so với cùng kỳ. Việc tốc độ tăng chi thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng thu là nguyên nhân chính giúp ngân sách duy trì trạng thái thặng dư khoảng 469.700 tỷ đồng.

Tuy nhiên, áp lực chi vẫn hiện hữu, đặc biệt ở đầu tư phát triển và nghĩa vụ trả nợ.

Chi đầu tư phát triển trong 7 tháng đạt khoảng 418.900 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công mới đạt khoảng 41,3% kế hoạch. Hiện vẫn còn 22.300 tỷ đồng vốn của 8 bộ, cơ quan trung ương và 28 địa phương chưa được phân bổ chi tiết, cần được đẩy nhanh trong những tháng cuối năm.

Chi trả nợ lãi cũng đã thực hiện 56,5% dự toán, cho thấy nghĩa vụ nợ tiếp tục chiếm một phần đáng kể trong tổng chi ngân sách.

Trong 7 tháng, Chính phủ huy động khoảng 201.200 tỷ đồng thông qua phát hành trái phiếu, với kỳ hạn bình quân 9,3 năm và lãi suất bình quân 4,12%/năm.

Theo Bộ Tài chính, cân đối ngân sách trung ương và địa phương cơ bản được đảm bảo. Tuy nhiên, nếu các chính sách giảm thu tiếp tục được duy trì trong khi nhu cầu chi cho đầu tư phát triển, an sinh xã hội và các nhiệm vụ kinh tế ngày càng tăng, áp lực cân đối ngân sách trong trung hạn sẽ rõ nét hơn.

Thặng dư gần 470.000 tỷ đồng vì vậy mới phản ánh trạng thái ngân sách trong ngắn hạn, chưa đồng nghĩa với việc áp lực tài khóa đã được giải quyết. Bài toán đặt ra trong thời gian tới là củng cố nguồn thu bền vững, mở rộng cơ sở thu, nâng hiệu quả chi ngân sách và duy trì dư địa tài khóa đủ lớn để ứng phó với những cú sốc từ bên ngoài.