Ngành thuế đã nắm thông tin 250 triệu tài khoản ngân hàng: Hộ kinh doanh cần lưu ý gì?

Trong bối cảnh thương mại điện tử và kinh doanh online phát triển mạnh, việc quản lý thuế của hộ kinh doanh dựa trên dòng tiền và dữ liệu số đang trở thành xu hướng tất yếu. Thông tin ngành thuế hiện đã nắm dữ liệu khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó có khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân, đang thu hút sự quan tâm lớn từ các hộ kinh doanh, đặc biệt là những người bán hàng online, livestream hoặc nhận thanh toán qua nhiều tài khoản khác nhau.

Tại Hội thảo "Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch" diễn ra hôm nay (20/5), các đại diện cấp cao của ngành thuế đã cùng thảo luận về những thách thức, rủi ro cũng như lộ trình hiện đại hóa công tác quản lý nhằm tạo lập một môi trường kinh doanh công bằng, bền vững.

Nhiều thủ thuật trốn thuế, né thuế bị nhận diện

Phân tích về thực trạng hiện nay, ông Nguyễn Tiến Trung - Trưởng ban Kiểm tra thuế, Cục Thuế cho biết, qua công tác quản lý và thực tế kiểm tra, cơ quan thuế đã nhận diện được nhiều hình thức, hành vi của các doanh nghiệp và cá nhân có dấu hiệu rủi ro về dòng tiền.

Hình thức phổ biến nhất theo ông là việc sử dụng các hợp đồng vay vốn nội bộ giữa công ty mẹ và công ty con với lãi suất cao bất thường hoặc ngược lại là lãi suất rất thấp, thậm chí không có lãi suất. Mục đích của việc này, theo ông Trung, là để điều chuyển tiền, từ đó điều tiết doanh thu, chi phí nhằm giảm lợi nhuận tính thuế tại những đơn vị đang có phát sinh doanh thu lớn.

Hình thức thứ hai là thông qua việc chuyển dịch lợi nhuận giữa công ty mẹ và công ty con bằng cách mua bán hàng hóa với giá bất thường. Các doanh nghiệp thường thực hiện mua các dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát từ công ty mẹ với mức giá không hợp lý nhằm tăng chi phí, giảm thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp và tăng khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.

Một thủ thuật khác cũng được ông Trung đề cập là thông qua các hợp đồng hợp tác đầu tư, góp vốn nhưng phân chia lợi nhuận không tương xứng với phần vốn đóng góp, từ đó ghi nhận lợi nhuận về các đơn vị đang được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế.

Đáng chú ý, rủi ro về dòng tiền còn xuất hiện dưới dạng các khoản tạm ứng kéo dài không rõ mục đích hoặc các khoản tài trợ phi thương mại từ doanh nghiệp sang cá nhân hoặc giữa các công ty trong cùng hệ thống.

Đặc biệt, trong lĩnh vực thương mại điện tử, ông Nguyễn Tiến Trung nhấn mạnh tình trạng nhiều hộ kinh doanh và cá nhân có phát sinh doanh thu và dòng tiền rất lớn nhưng không thực hiện đăng ký, kê khai nộp thuế. Nhiều đối tượng dù đã đăng ký thuế nhưng lại thực hiện phân chia doanh thu vào các tài khoản cá nhân khác không phải tài khoản kinh doanh đã đăng ký với cơ quan thuế để che giấu dòng tiền và giảm nghĩa vụ nộp ngân sách.

Để đối phó với những thách thức này, ông Nguyễn Tiến Trung cho rằng trong thời gian tới, việc xây dựng kiến trúc dữ liệu liên thông là nhiệm vụ trọng tâm. Ngành thuế cần kết nối dữ liệu chặt chẽ với ngân hàng, các tổ chức trung gian thanh toán, sàn thương mại điện tử và các cơ quan quản lý liên quan, trong đó lấy định danh điện tử và mã số thuế làm nền tảng kết nối.

"Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích rủi ro sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, tăng cường kỷ luật tài chính và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh" ông Trung đề xuất.

Ngành thuế hiện đã nắm thông tin của khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng

Đồng quan điểm về việc hiện đại hóa hệ thống, ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế khẳng định ngành thuế đã và đang tham mưu cho Chính phủ, Quốc hội sửa đổi nhiều chính sách quan trọng, đặc biệt là Luật Quản lý thuế cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn có hiệu lực từ ngày 1/7 tới.

Theo ông Minh, tinh thần xuyên suốt của những thay đổi này là thúc đẩy chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính để giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Một trong những mục tiêu chiến lược là hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là các hộ kinh doanh, tham gia vào môi trường kinh doanh hiện đại và minh bạch hơn, từ đó tạo nền tảng để họ phát triển thành doanh nghiệp trong tương lai.

Ông Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh rằng phương thức quản lý của cơ quan thuế hiện nay đã có sự thay đổi căn bản, không còn thực hiện thủ công như "đi đếm khách" hay "đếm doanh thu" tại cửa hàng mà đã chuyển mạnh sang quản lý dựa trên dữ liệu.

Từ năm 2021, kho dữ liệu lớn từ hóa đơn điện tử đã ghi nhận gần như toàn bộ các giao dịch của nền kinh tế. Kết hợp với dữ liệu lịch sử tuân thủ của người nộp thuế và hệ thống thông tin từ ngân hàng, sàn thương mại điện tử, ngành thuế đang hình thành một môi trường kinh doanh công khai và bình đẳng hơn bao giờ hết.

Về vấn đề quản lý tài khoản, ông Minh tiết lộ ngành thuế hiện đã nắm thông tin của khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó có khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân.

Tuy nhiên, ông Minh khẳng định cơ quan thuế không giám sát mọi giao dịch một cách máy móc. Ngân hàng chỉ phối hợp cung cấp thông tin theo quy định pháp luật khi phát hiện các dấu hiệu rủi ro lớn, giao dịch bất thường hoặc nghi vấn trốn thuế, rửa tiền. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, ngành thuế chỉ tập trung vào các trường hợp có rủi ro thực sự.

"Đối với các tài khoản có cả giao dịch kinh doanh và sinh hoạt cá nhân, cơ quan thuế vẫn thực hiện phân tích, đối chiếu và xem xét dựa trên cơ sở giải trình của người nộp thuế, với mục tiêu cao nhất là đảm bảo sự minh bạch cho toàn hệ thống", ông Minh khẳng định.