Ngày mai, người dân có thể quan sát hiện tượng thiên văn cực hiếm bằng mắt thường

Theo các nhà thiên văn học, vào ngày 3/3 sẽ diễn ra hiện tượng nguyệt thực toàn phần tạo nên cảnh tượng “Mặt Trăng máu” với sắc đỏ ấn tượng.

Nguyệt thực bắt đầu từ 3h44 sáng theo giờ EST (08:44 GMT), khi Mặt Trăng đi vào vùng bóng mờ của Trái Đất, tạo nên hiệu ứng tối nhẹ. Khi tiến sâu hơn vào vùng bóng tối, phần bóng đậm sẽ lan rộng trên bề mặt.

Giai đoạn toàn phần - tức thời điểm Mặt Trăng bị bóng của Trái Đất che phủ hoàn toàn và chuyển sang màu đỏ, sẽ bắt đầu lúc 6h04 sáng theo giờ EST (11:04 GMT, khoảng 18h04 theo giờ Việt Nam) và đạt cực đại vào lúc 6h33 sáng (11:33 GMT). Giai đoạn này kéo dài khoảng 58 phút. Sau đó, Mặt Trăng dần thoát khỏi bóng Trái Đất. Tổng thời gian của toàn bộ quá trình nguyệt thực kéo dài khoảng 5 giờ 39 phút.

Theo thống kê của Time and Date, hơn 40% dân số thế giới, tương đương hơn 3 tỷ người, có thể quan sát được ít nhất một phần của giai đoạn toàn phần. Đặc biệt, người dân tại Bắc Mỹ, Úc và Đông Á sẽ có cơ hội quan sát rõ hiện tượng này.

Ngoài ra, nếu thời tiết thuận lợi, những người quan sát bầu trời ở miền Tây Hoa Kỳ, Canada, Alaska và Hawaii sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng toàn bộ hiện tượng. Tuy nhiên, tại Bờ Đông Hoa Kỳ, Mặt Trăng sẽ lặn khi vẫn còn trong vùng bóng tối, và do bầu trời dần sáng nên việc quan sát có thể gặp khó khăn.

Đây cũng sẽ là lần nguyệt thực toàn phần cuối cùng cho đến đêm Giao thừa năm 2028-2029.

Theo nhà thiên văn học Edwin L. Aguirre, người quan sát chỉ cần dùng mắt thường để thưởng thức hiện tượng này. Tuy nhiên, nếu dùng ống nhòm hoặc kính thiên văn nhỏ sẽ giúp hình ảnh rõ nét và ấn tượng hơn.

Giải thích về màu đỏ đặc trưng của “Mặt Trăng máu”, các nhà khoa học cho biết ánh sáng đỏ xuất phát từ các tia Mặt Trời bị khúc xạ qua khí quyển Trái Đất. Đây chính là ánh sáng của tất cả các bình minh và hoàng hôn trên Trái Đất vào thời điểm đó, được bẻ cong vào vùng bóng tối.

Trong lần nguyệt thực này, Mặt Trăng đi qua nửa phía nam của vùng bóng tối, nên phần rìa dưới có thể sáng hơn so với sắc đỏ sẫm thường thấy.

Độ sáng và màu sắc của Mặt Trăng trong thời gian toàn phần phụ thuộc vào hai yếu tố chính: độ sâu Mặt Trăng đi vào vùng bóng tối và độ trong của khí quyển Trái Đất. Nếu khí quyển trong sạch, Mặt Trăng sẽ có màu đỏ tươi hoặc cam sáng. Ngược lại, nếu có nhiều bụi hoặc sol khí (chẳng hạn sau một vụ phun trào núi lửa lớn), trăng có thể chuyển sang màu đỏ sẫm, nâu tro hoặc thậm chí gần như đen. Đôi khi, người quan sát còn thấy ánh xanh nhạt ở rìa Mặt Trăng do ánh sáng đi qua tầng khí quyển giàu ozone.

Nhà thiên văn học người Pháp André Danjon đã xây dựng thang đo gồm 5 mức (từ 0 đến 4) để đánh giá độ sáng của nguyệt thực toàn phần. Ở mức 0, Mặt Trăng gần như không nhìn thấy; còn mức 4 tương ứng với màu đỏ đồng hoặc cam sáng rõ nhất.