Người anh hùng đánh chìm tàu chở máy bay nặng 15.000 tấn của Mỹ, được Bác Hồ khen ngợi, từng bị nhốt trong ‘chuồng cọp’ suốt 5 năm

Ông Lâm Sơn Náo (SN 1936, quê Nhà Bè, TP. HCM), được biết đến với biệt danh Ba Náo, là một trong những chiến sĩ biệt động Sài Gòn thực hiện vụ đánh chìm tàu vận tải máy bay USNS Card của Hải quân Mỹ tại cảng Sài Gòn rạng sáng 2/5/1964.

Sự kiện gây chú ý lớn trên truyền thông quốc tế thời điểm đó và được xem là một trong những hoạt động đặc công tiêu biểu của lực lượng biệt động Sài Gòn trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Từ công nhân cảng đến chiến sĩ biệt động

Lâm Sơn Náo sinh ra trong một gia đình lao động ở vùng Nhà Bè. Là con thứ 3 trong gia đình có 8 anh chị em, ông thường được gọi là Ba Náo. Gần 17 tuổi, ông theo cha làm công nhân tại cảng Sài Gòn - một trong những đầu mối giao thương lớn của khu vực khi đó.

Cảng Sài Gòn được xem là “cửa ngõ” của đô thị từng được gọi là “Hòn ngọc Viễn Đông”. Tàu thuyền ra vào tấp nập, đồng thời đây cũng là nơi tập trung nhiều kho tàng và tuyến vận chuyển vật tư, khí tài quân sự.

Trong gia đình ông, nhiều người tham gia cách mạng. Bản thân ông sớm tham gia các phong trào đấu tranh của công nhân cảng. Tuy nhiên, mong muốn trực tiếp tham gia chiến đấu khiến ông tìm cách gia nhập lực lượng vũ trang.

Biết nguyện vọng của cháu, cô ruột của ông là Lâm Thị Tám - một giao liên của lực lượng biệt động Sài Gòn - Gia Định, đã đưa ông vào căn cứ. Tại đây, ông gặp chỉ huy Phạm Văn Hai - một trong những chiến sĩ từng tham gia đánh kho bom Phú Thọ Hòa trong kháng chiến chống Pháp.

Tháng 2/1962, Lâm Sơn Náo chính thức gia nhập Đội 65 Biệt động đặc công thành Sài Gòn - Gia Định. Ông được giao nhiệm vụ duy trì vỏ bọc công nhân cảng Sài Gòn, đồng thời điều nghiên các mục tiêu quân sự trong khu vực cảng, bến Bạch Đằng và xưởng Ba Son.

Sau thời gian huấn luyện tại căn cứ, ông trở lại làm việc tại cảng Sài Gòn. Nhiệm vụ của ông là xây dựng cơ sở, vận động quần chúng có cảm tình với cách mạng, tổ chức nơi che giấu lực lượng và cất giấu vũ khí. Nhờ am hiểu địa hình khu vực cảng, đặc biệt là hệ thống cống ngầm dưới bến bãi, ông dần trở thành người nắm rõ nhiều tuyến tiếp cận bí mật.

Theo một số tài liệu, riêng trong năm 1963, ông cùng đồng đội thực hiện 14 trận đánh lớn nhỏ trong nội đô Sài Gòn, chủ yếu nhằm vào các mục tiêu hậu cần.

Đánh chìm tàu USNS Card

Tháng 8/1962, ông nhận nhiệm vụ nghiên cứu phương án đánh chìm tàu vận chuyển vũ khí của Mỹ cập cảng Sài Gòn. Mục tiêu được xác định là các tàu chở khí tài phục vụ chiến lược “chiến tranh đặc biệt”.

Chiều 29/12/1963, tàu USS Core chở máy bay, pháo và thiết giáp M113 cập cảng. Ông Lâm Sơn Náo cùng đồng đội là Sáu Cậy - một thợ điện tại cảng, chuẩn bị thực hiện kế hoạch đánh tàu.

2 người vận chuyển 4 khối thuốc nổ TNT, mỗi khối nặng 20kg, giấu trên một chiếc xuồng cùng đá, xẻng và xi măng để giả làm thợ hồ của cảng. Tối 28/12, họ đưa xuồng vào hệ thống cống ngầm dưới bến cảng và chờ thời điểm hành động.

Khi tàu cập bến, 2 người tiếp cận thân tàu và đặt thuốc nổ, hẹn giờ kích nổ vào 7 giờ sáng hôm sau nhằm có đủ thời gian rút lui.

Tuy nhiên, khi thời điểm hẹn đã qua, khối thuốc vẫn không phát nổ. Theo lời ông Lâm Sơn Náo kể lại, nguyên nhân được xác định là pin kích nổ đã yếu, không đủ năng lượng kích hoạt kíp nổ.

Lo ngại đối phương phát hiện phương thức tấn công, ông quyết định quay lại hệ thống cống ngầm để thu hồi toàn bộ số thuốc nổ. Việc tháo gỡ diễn ra trong điều kiện nguy hiểm, vừa lo khối thuốc bất ngờ phát nổ, vừa lo bị lực lượng canh gác phát hiện.

Sau lần đánh hụt, ông tiến hành nghiên cứu lại phương án sử dụng thuốc nổ. 4 khối TNT được ghép lại thành 2 khối lớn, mỗi khối khoảng 40kg, kết hợp thêm thuốc nổ dẻo C4 để tăng sức công phá.

Ông cũng đề nghị cấp thêm 2 nụ xòe điểm hỏa nổ liền và sử dụng loại pin mới nhằm đảm bảo khả năng kích nổ.

Cuối tháng 4/1964, ông nhận tin tàu USNS Card chuẩn bị cập cảng Sài Gòn. Theo Viện Nghiên cứu Hải quân Mỹ, đây là tàu sân bay hộ tống được đưa vào hoạt động từ năm 1942, sau đó được cải hoán thành tàu vận chuyển máy bay vào năm 1959.

Khi đến cảng Sài Gòn, tàu chở theo một số máy bay huấn luyện T-6 Texan và máy bay phản lực FJ-3 Fury. Báo New York Times cho biết tàu còn nhận một lô trực thăng cũ chuẩn bị đưa về Mỹ, dự kiến rời cảng vào cuối ngày 2/5/1964.

Tối 1/5/1964, ông Lâm Sơn Náo cùng đồng đội Nguyễn Phú Hùng mang thuốc nổ bằng xuồng tiến về khu vực cảng Sài Gòn. Trên đường đi, họ gặp lực lượng bảo an tuần tra và phải giải thích rằng mình là thương lái ra tàu để “ăn hàng”. Nhờ cách ứng xử linh hoạt, 2 người tiếp tục di chuyển mà không bị kiểm tra kỹ.

Khi đến gần khu vực neo đậu, họ phải đẩy xuồng qua lớp bùn dày và tiếp cận hệ thống cột dưới gầm cầu cảng. Theo lời kể của ông, đồng đội đứng ngoài cảnh giới, còn ông mang thuốc nổ tiếp cận sát thân tàu.

Khoảng 1 giờ sáng ngày 2/5/1964, 2 khối thuốc nổ được gài vào các vị trí dưới thân tàu. Sau khi hoàn tất, 2 người rút khỏi khu vực.

Đến khoảng 3 giờ sáng, khối thuốc phát nổ, khiến tàu USNS Card chìm xuống vùng nước cảng Sài Gòn. Con tàu có tải trọng khoảng 14.760 tấn, một số tài liệu ghi trên 16.000 tấn.

Sáng cùng ngày, thông tin về vụ việc xuất hiện trên nhiều hãng tin quốc tế. Các đài phát thanh như BBC và cả phát thanh tại Sài Gòn đều đưa tin về việc tàu Mỹ bị đánh chìm tại cảng.

Ngay sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh biểu dương chiến công của lực lượng du kích Sài Gòn - Gia Định trên Đài Tiếng nói Việt Nam. Theo một số nguồn tư liệu, lãnh tụ Cuba Fidel Castro cũng gửi tặng ông Lâm Sơn Náo một khẩu súng hiệu Browning để chúc mừng chiến công.

Theo hồ sơ Hải quân Mỹ, tàu USNS Card được trục vớt ngày 19/5/1964, sau đó kéo đến vịnh Subic (Philippines) và tiếp tục sửa chữa tại Yokosuka (Nhật Bản). Sau khi phục hồi, con tàu quay lại hoạt động đến năm 1970 trước khi bị tháo dỡ.

Sau vụ đánh chìm tàu, ông Lâm Sơn Náo tiếp tục hoạt động trong lực lượng biệt động. Đến 23/2/1967, khi đang đi trên đường Nguyễn Trãi (Sài Gòn), ông bị lực lượng mật vụ bắt giữ.

Ông bị thẩm vấn 8 tháng tại Tổng nha cảnh sát, sau đó chuyển tới nhà lao Chí Hòa rồi đưa ra Côn Đảo. Tại đây, ông bị giam trong khu “chuồng cọp” khoảng 5 năm, 2 chân bị còng cố định vào thanh sắt.

Năm 1973, sau các đợt trao đổi tù binh theo Hiệp định Paris, ông được trả tự do và quay trở lại đơn vị.

Cuộc sống sau ngày thống nhất

Trong giai đoạn 1973-1975, ông tiếp tục tham gia hoạt động của lực lượng biệt động Sài Gòn, chủ yếu xây dựng cơ sở và chuẩn bị lực lượng phục vụ các chiến dịch lớn.

Đêm 29/4/1975, ông cùng đồng đội từ vùng căn cứ hành quân về nội đô Sài Gòn. Nhớ lại thời khắc ấy, ông cho biết tuyến đường tiến về thành phố khá vắng, nhiều bộ quần áo của lực lượng cảnh sát chính quyền Sài Gòn bị bỏ lại dọc đường trong lúc rút chạy.

Đến trưa 30/4/1975, đơn vị của ông tiến đến khu vực cầu Sài Gòn. Tại đây, họ nhận được tin quân giải phóng đã chiếm được Dinh Độc Lập, đánh dấu bước ngoặt quyết định của chiến dịch.

Khi tiến vào khu vực dinh, ông tận mắt chứng kiến cảnh cờ giải phóng tung bay khắp nơi, nhiều đồng đội và chỉ huy vẫn còn sống sau những năm tháng chiến đấu. Theo lời kể của ông, khoảnh khắc đó mang lại cảm xúc đặc biệt: Niềm vui, sự nhẹ nhõm và cảm nhận rõ ràng về thời khắc đất nước thống nhất, chiến tranh khép lại.

Sau khi đất nước thống nhất, ông Lâm Sơn Náo trở về sinh sống tại địa phương và tham gia các hoạt động xã hội ở khu dân cư. Trong nhiều năm, ông đảm nhiệm vai trò Bí thư chi bộ khu phố, tích cực tham gia các phong trào tại địa phương.

Gia đình ông tiếp tục có nhiều đóng góp trong các lĩnh vực khác nhau, với con cháu đạt các danh hiệu như Huân chương Lao động và Nhà giáo Nhân dân.

Chiến công đánh chìm tàu vận tải máy bay của Mỹ tại cảng Sài Gòn năm 1964 được nhiều tài liệu lịch sử nhắc lại như một trong những hoạt động đặc công tiêu biểu của lực lượng biệt động Sài Gòn trong thời kỳ chiến tranh.

Bài viết có sử dụng thông tin tham khảo từ các nguồn:

- Người lính biệt động đánh chìm tàu chở máy bay Mỹ - Báo Quân Khu 7

- Gặp người đánh chìm tàu Mỹ - Báo Người Lao động

- Ba Náo - Người lính Biệt động đánh chìm soái hạm Mỹ trên sông Sài Gòn - Tạp chí điện tử Nghề nghiệp & Cuộc sống