Người dân có thể nhận tới 10 triệu đồng tiền mặt nếu phát hiện đúng vi phạm này

Dự thảo Thông tư hướng dẫn về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử đang đưa ra một đề xuất đáng chú ý khi lần đầu tiên thiết lập cơ chế khuyến khích người tiêu dùng tham gia giám sát thị trường bằng hình thức khen thưởng.

Cụ thể, mức thưởng được phân chia theo từng nhóm hành vi. Với các vi phạm hành chính thông thường, mức thưởng tối đa không quá 1 triệu đồng mỗi vụ việc.

Trường hợp vi phạm có tính chất nghiêm trọng, có tình tiết tăng nặng hoặc liên quan đến hàng hóa, dịch vụ có giá trị lớn, mức thưởng có thể lên tới 5 triệu đồng mỗi vụ việc.

Đặc biệt, trong những trường hợp do Bộ trưởng Bộ Tài chính xem xét, quyết định, mức thưởng tối đa là 10 triệu đồng cho mỗi vụ việc.

Việc chi trả chỉ được thực hiện khi quyết định xử lý vi phạm đã có hiệu lực và các khoản truy thu, tiền phạt đã được nộp đầy đủ vào ngân sách.

Đây cũng là một trong những biện pháp khuyến khích người tiêu dùng lấy hoá đơn khi mua hàng hoá, dịch vụ.

Để được xem xét khen thưởng, người cung cấp thông tin phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ. Thông tin phải đầy đủ, rõ ràng, có căn cứ xác minh; đồng thời cơ quan thuế phải xác định có hành vi vi phạm và đã ban hành quyết định xử lý theo quy định.

Đáng chú ý, thông tin này phải đóng vai trò quan trọng, trực tiếp trong việc phát hiện và xử lý vi phạm. Người cung cấp thông tin cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác; nếu cố ý cung cấp sai sự thật nhằm vu khống hoặc gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân khác sẽ bị xử lý theo quy định.

Theo dự thảo, Cục Thuế sẽ là đơn vị tổ chức tiếp nhận, quản lý và xử lý thông tin do người tiêu dùng cung cấp.

Các kênh tiếp nhận bao gồm cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế, ứng dụng hóa đơn điện tử, đường dây nóng và các phương thức điện tử khác do cơ quan thuế công bố, đảm bảo công khai, thuận tiện và bảo mật thông tin người cung cấp.

Song song với cơ chế thưởng cho người tố giác, cơ quan thuế cũng dự kiến triển khai chương trình “hóa đơn may mắn” dựa trên dữ liệu hóa đơn điện tử nhằm khuyến khích người tiêu dùng chủ động lấy hóa đơn khi mua hàng hóa, dịch vụ.

Các chương trình quay thưởng sẽ do Cục Thuế xây dựng phương án cụ thể, bao gồm tần suất tổ chức và giá trị giải thưởng.

Liên quan đến nghĩa vụ lập hóa đơn, quy định tại Luật Quản lý thuế 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) nêu rõ tổ chức, hộ và cá nhân kinh doanh phải lập hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ và giao cho người mua theo định dạng chuẩn dữ liệu, đảm bảo đầy đủ nội dung theo quy định của pháp luật về thuế và kế toán.

Thông tin trên hóa đơn phải phản ánh trung thực, đầy đủ nghiệp vụ kinh doanh phát sinh và người bán phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trừ các trường hợp không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử.

Đối với người mua, luật cũng quy định rõ quyền và trách nhiệm yêu cầu người bán cung cấp hóa đơn điện tử khi giao dịch, đồng thời được hưởng các chính sách khuyến khích theo quy định.

Về thời điểm ký số trên hóa đơn điện tử, đây là thời điểm các bên sử dụng chữ ký số để ký trên hóa đơn và được thể hiện theo ngày, tháng, năm dương lịch.

Trường hợp thời điểm ký số khác với thời điểm lập hóa đơn, việc ký số và gửi dữ liệu đến cơ quan thuế phải được thực hiện chậm nhất vào ngày làm việc tiếp theo kể từ thời điểm lập hóa đơn, trừ một số trường hợp đặc thù.

Thực tế triển khai cho thấy, nhiều hộ kinh doanh thường gặp tình huống khách không lấy hóa đơn hoặc không cung cấp thông tin cá nhân. Tuy nhiên, theo hướng dẫn của cơ quan thuế, đây không phải là lý do để bỏ qua nghĩa vụ lập hóa đơn.

Người bán vẫn phải lập hóa đơn điện tử, tại mục “Tên người mua” có thể ghi “Khách hàng không lấy hóa đơn” hoặc “Người mua không cung cấp thông tin”, trong khi các thông tin như mã số thuế, địa chỉ có thể để trống. Quy định này nhằm đảm bảo doanh thu được ghi nhận đầy đủ, đồng bộ với dữ liệu của cơ quan thuế, tránh rủi ro bị coi là không kê khai doanh thu và bị xử phạt.

Về thời điểm lập hóa đơn, quy định hiện hành nêu rõ, đối với bán hàng hóa, hóa đơn phải được lập tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, không phụ thuộc vào việc đã thu tiền hay chưa.

Đối với cung cấp dịch vụ, hóa đơn được lập khi hoàn thành dịch vụ hoặc khi thu tiền nếu thu trước hoặc trong quá trình cung cấp dịch vụ. Riêng hàng hóa xuất khẩu, thời điểm lập hóa đơn chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo kể từ khi hàng hóa được thông quan.

Những quy định này cho thấy việc lập và giao hóa đơn điện tử không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc của người bán mà còn là công cụ quan trọng để cơ quan quản lý kiểm soát doanh thu, hạn chế thất thu ngân sách.