Người dân giảm mua thực phẩm, rượu bia: Chuyện gì đang xảy ra ở nền kinh tế số 1 thế giới?

Giá cả tiếp tục tăng đang gây áp lực lớn lên người tiêu dùng Mỹ, khi 65% cho biết mức tăng này đang vượt quá tốc độ tăng thu nhập của họ. Con số này là kết quả cuộc khảo sát của J.D. Power với 4.000 người trưởng thành tại Mỹ thực hiện vào tháng 2/2026.

Dữ liệu lạm phát gần đây càng làm gia tăng áp lực đó. Theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) công bố hôm 10/4, tỷ lệ lạm phát hàng năm đã tăng từ 2,4% trong tháng 2 lên 3,3% trong tháng 3.

Nguyên nhân chính đến từ sự leo thang của chi phí năng lượng, khi giá xăng tăng mạnh trong bối cảnh xung đột Iran. Riêng trong tháng 3, giá xăng tăng tới 21,2%, chiếm gần ba phần tư mức tăng chung, theo Cục Thống kê Lao động Mỹ.

Mặc dù mức lạm phát theo năm đã có xu hướng hạ nhiệt trong vài tháng gần đây, nhưng vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và chưa từng xuống dưới mức này kể từ tháng 2/2021. Tính chung trong bốn năm qua, giá cả đã tăng khoảng 16%, theo dữ liệu CPI.

Trong khi đó, thu nhập lại tăng khá khiêm tốn. Sau khi điều chỉnh theo lạm phát, thu nhập theo giờ thực tế chỉ tăng khoảng 1,4% trong năm qua, cho thấy sức mua của người lao động hầu như không được cải thiện đáng kể, theo dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ.

Hệ quả là nhiều người tiêu dùng đang cảm thấy “bị bóp nghẹt”. Khoảng 56% người Mỹ cho biết chi phí sinh hoạt hàng ngày đã trở nên đắt đỏ hơn trong năm qua.

Để cân đối ngân sách, nhiều người đã cắt giảm chi tiêu cho ăn uống bên ngoài và cả thực phẩm, theo khảo sát Tiền tệ Hàng quý của CNBC và SurveyMonkey công bố tháng 4, thực hiện với 3.494 người trưởng thành vào cuối tháng 3.

“Ngay cả với những người có thu nhập cao hơn, cũng đang xuất hiện cảm giác rằng chi phí sinh hoạt hàng ngày đã âm thầm tăng lên theo thời gian. Vấn đề không phải là họ kiếm ít đi mà là đồng tiền của họ không còn đủ chi tiêu như trước nữa”, ông Gregory Guenther, một chuyên gia hoạch định tài chính tại bang New Jersey, nhận định.

Người Mỹ đang cắt giảm ở đâu?

Theo ông Guenther, “khi mọi người cảm thấy mình làm việc chăm chỉ nhưng không tiến lên được, điều đó tạo ra căng thẳng và khiến họ phải cân nhắc lại cả chi tiêu ngắn hạn lẫn các quyết định dài hạn”.

Ngoài việc giảm chi cho thực phẩm, khoảng một nửa người Mỹ cho biết họ trì hoãn mua sắm quần áo và đồ gia dụng, theo dữ liệu từ CNBC và SurveyMonkey. Tương tự, 42% người được hỏi nói rằng họ chi ít hơn cho các dịch vụ chăm sóc cá nhân như cắt tóc hay làm móng; 22% giảm chi cho phòng gym; 21% cắt giảm rượu bia và 14% hạn chế sử dụng dịch vụ gọi xe công nghệ.

Những kết quả này phù hợp với dữ liệu từ J.D. Power, cho thấy khoảng một nửa người Mỹ đang mua ít hàng hóa hơn để giữ chi tiêu trong ngân sách.

Các hộ gia đình cũng đang tìm đến những giải pháp khác để xoay xở. Khoảng 39% cho biết họ đã sử dụng thẻ tín dụng để chi trả cho thực phẩm hoặc các nhu yếu phẩm khác do không đủ khả năng thanh toán bằng tiền mặt, theo khảo sát của CNBC.

Tâm lý kinh tế chung cũng đã xấu đi kể từ đầu năm 2025. Niềm tin tiêu dùng trong tháng 4 giảm xuống mức thấp nhất từng được ghi nhận trong khảo sát dài hạn của Đại học Michigan, trong đó nhiều người tiêu dùng cho rằng xung đột Iran đã làm tình hình kinh tế trở nên tồi tệ hơn.

“Một yếu tố lớn thúc đẩy sự lo lắng này là sự kết hợp giữa lạm phát kéo dài, lãi suất tăng cao và sự bất ổn về việc làm cũng như nền kinh tế nói chung. Tất cả những điều đó lại diễn ra trong bối cảnh thế giới đầy biến động”, ông Guenther cho biết.