Người dân không cần bốc thăm, chứng minh thu nhập khi mua nhà ở xã hội nếu thuộc diện này

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết về một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật liên quan đến phát triển nhà ở xã hội.

Điểm đáng chú ý trong Nghị quyết là cơ chế cho phép người bị thu hồi đất nhưng chưa được bồi thường bằng nhà ở, đất ở sẽ được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm, không phải chứng minh điều kiện thu nhập hay tình trạng nhà ở.

Văn bản này cũng tập trung vào hai nhóm vấn đề lớn đang làm chậm tiến độ nhiều dự án thời gian qua: quy hoạch và thủ tục đầu tư.

Về quy hoạch, việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu đối với các khu vực hình thành đô thị trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Quy hoạch chi tiết có thể được lập, điều chỉnh đồng thời với quá trình lập hoặc điều chỉnh quy hoạch phân khu; trường hợp không yêu cầu lập quy hoạch phân khu thì quy hoạch chi tiết được thực hiện song song với quy hoạch chung, nhưng chỉ được phê duyệt sau khi quy hoạch cấp trên được thông qua. Cách làm này nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, hạn chế tình trạng chồng chéo, chờ đợi giữa các cấp quy hoạch.

Đối với các khu đất chưa có hoặc chưa phù hợp với quy hoạch đô thị, nông thôn, việc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư được thực hiện theo quy định của pháp luật về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Quy định này mở thêm dư địa để xử lý các dự án đang “mắc kẹt” vì vướng quy hoạch.

Nghị quyết cũng xác định rõ loại hình nhà ở xã hội theo từng khu vực. Tại các thành phố trực thuộc Trung ương và các địa bàn thuộc phường của tỉnh, nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân bắt buộc là nhà chung cư.

Ở các khu vực còn lại, HĐND cấp tỉnh quyết định loại hình nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang phù hợp với điều kiện thực tế địa phương và bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật.

Điểm mới tác động trực tiếp đến người dân là cơ chế ưu tiên đối với hộ gia đình, cá nhân bị Nhà nước thu hồi đất, nhà ở vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng mà chưa được bồi thường bằng nhà ở, đất ở.

Nhóm này được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm và không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở, thu nhập theo quy định chung. Quy định được đánh giá nhằm bảo đảm quyền an cư cho người dân sau giải tỏa, hạn chế phát sinh khiếu nại, góp phần ổn định đời sống tại các khu vực có dự án thu hồi đất.

Bên cạnh đó, Nghị quyết bổ sung quy định đối với người lao động làm việc theo hợp đồng không xác định thời hạn, hưởng lương từ ngân sách Nhà nước tại các đơn vị công an. Nhóm này được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở dành cho lực lượng vũ trang nhân dân; điều kiện về nhà ở và thu nhập được áp dụng theo quy định của Luật Nhà ở.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành kể từ ngày 13/2/2026 và được thực hiện đến hết ngày 28/2/2027. Trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh hoặc nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới có hiệu lực trong khoảng thời gian này thì các quy định tương ứng tại Nghị quyết sẽ chấm dứt hiệu lực.