Người dân mất đất tái định cư lại khổ vì giá vật liệu: Bộ Xây dựng có câu trả lời thỏa đáng?

Vừa bàn giao mặt bằng cho dự án trọng điểm, nhiều hộ dân tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam lại rơi vào cảnh "tiến thoái lưỡng nan" khi giá cát, đá, đất đắp tăng phi mã. Trước thực trạng này, Bộ Xây dựng đã chính thức có phản hồi về các giải pháp căn cơ để bình ổn thị trường.

Phản ánh đến Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM sau kỳ họp thứ 10, cử tri thành phố bày tỏ sự lo lắng sâu sắc trước tình trạng nguồn cung vật liệu xây dựng (VLXD) tại khu vực phía Nam ngày càng khan hiếm và thiếu ổn định. Không chỉ dừng lại ở việc gây khó cho các đại công trình, tình trạng "loạn giá" này đang trực tiếp bóp nghẹt nhu cầu dân sinh.

Đáng chú ý nhất là nhóm đối tượng hộ dân bị thu hồi đất để triển khai các dự án trọng điểm. Sau khi chấp hành chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư, họ lại đối mặt với nghịch lý: tiền đền bù không đuổi kịp giá vật liệu để xây dựng lại nhà ở và các công trình phụ trợ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ an cư mà còn tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân.

Loạt giải pháp "mạnh tay" để hạ nhiệt thị trường

Trước những kiến nghị gay gắt từ cử tri, lãnh đạo Bộ Xây dựng khẳng định đã và đang triển khai nhiều giải pháp mang tính chiến lược nhằm hài hòa lợi ích giữa dự án quốc gia và nhu cầu của người dân.

-Siết chặt quản lý giá tại địa phương: Bộ Xây dựng đã tham mưu Thủ tướng ban hành công điện khẩn, đồng thời yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố phải rà soát định kỳ và công bố công khai giá VLXD, đơn giá nhân công, giá ca máy và chỉ số giá xây dựng; tăng cường kiểm soát cung - cầu, kiên quyết không để xảy ra tình trạng đầu cơ, găm hàng, đẩy giá lên cao bất hợp lý.

- "Cởi trói" thủ tục cấp phép khai thác: Một trong những điểm nghẽn lớn nhất khiến nguồn cung khan hiếm là thủ tục hành chính. Bộ Xây dựng cho biết đã phối hợp trình Quốc hội và Chính phủ các quy định mới nhằm: Đơn giản hóa quy trình nâng công suất khai thác các mỏ khoáng sản làm VLXD thông thường; giao quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh cấp phép khai thác (nhóm II), giúp địa phương chủ động nguồn lực tại chỗ; quy định cụ thể việc giao địa phương quy hoạch, cấp phép khai thác cát biển để thay thế cát sông trong san lấp, giảm áp lực cho nguồn tài nguyên truyền thống.

Không chỉ dừng lại ở các biện pháp tình thế, Bộ Xây dựng đang trình Thủ tướng dự thảo Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW của Ban Bí thư (ban hành ngày 3/2/2026) với những mục tiêu tham vọng hơn:

"Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, thông tin toàn quốc liên thông, đồng bộ về VLXD và khoáng sản thông thường (cát, đá, vật liệu san lấp...). Đây sẽ là công cụ để quản lý minh bạch, giúp điều tiết nguồn cung kịp thời giữa các vùng miền."

Bộ cũng đang nghiên cứu cơ chế đặc thù để bảo đảm vật liệu san lấp. Việc đẩy mạnh điều tra cơ bản và bổ sung quy hoạch khoáng sản được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm tình trạng "thiếu cục bộ - giá ảo" đang diễn ra tại các tỉnh phía Nam hiện nay.