Người dân tiêu thụ 55 tấn vàng mỗi năm: Ngân hàng và doanh nghiệp 'xếp hàng' trước giờ G cấp phép

Ngày 26/1/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô, chủ trì phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo. Tại cuộc họp, Thủ tướng yêu cầu trong tháng 2/2026 cần khẩn trương đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng.

Chỉ đạo này được xem là bước đi cụ thể hóa định hướng hoàn thiện khung pháp lý đối với thị trường vàng sau nhiều năm vận hành trong trạng thái kiểm soát chặt. Trước đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 10/10/2025) để sửa đổi Nghị định 24, chính thức xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng.

Việc yêu cầu sớm đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành cho thấy quyết tâm tạo lập một hạ tầng giao dịch tập trung, minh bạch, qua đó từng bước “mở đường” cho dòng vốn và các chủ thể lớn tham gia sâu hơn vào thị trường có quy mô hàng chục tỷ USD mỗi năm.

Ngân hàng, doanh nghiệp “xếp hàng” chờ cấp phép

Thị trường vàng Việt Nam nhiều năm qua vận hành trong khuôn khổ quản lý đặc thù theo Nghị định 24/2012, với mức độ can thiệp sâu của Nhà nước nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hạn chế tình trạng “vàng hóa” nền kinh tế. Cơ chế này khiến số lượng chủ thể được phép tham gia các khâu then chốt như nhập khẩu, sản xuất vàng miếng và phân phối quy mô lớn bị giới hạn đáng kể.

Trong bối cảnh đó, các tín hiệu điều chỉnh chính sách liên quan đến việc mở rộng phạm vi tham gia thị trường vàng nhanh chóng thu hút sự quan tâm của các ngân hàng và doanh nghiệp.

Thông tin về tiến độ cấp phép sản xuất vàng miếng, ông Đào Xuân Tuấn – Cục trưởng Cục Quản lý Ngoại hối (NHNN) cho biết, đến thời điểm hiện tại, NHNN đã tiếp nhận tổng cộng 9 hồ sơ đăng ký từ các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại có nhu cầu tham gia sản xuất vàng miếng.

Dù không công bố thông tin cụ thể, tuy nhiên, trên cơ sở tiêu chí về vốn điều lệ tối thiểu 50.000 tỷ đồng, hiện có 9 ngân hàng đủ điều kiện để tham gia “đường đua” xin phép sản xuất vàng miếng, gồm: Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank, VPBank, Techcombank, MB và ACB, HDB.

Trong đó, cuối năm 2025, Vietcombank và Techcombank đã đề xuất nội dung liên quan đến việc thuê đơn vị gia công sản xuất vàng miếng trong nước và nước ngoài.

Mới đây, ông Nguyễn Xuân Minh, Chủ tịch Techcombank Securities (TCBS) cho biết TCBS và Techcombank đang chuẩn bị cho mảng kinh doanh vàng. Theo ông Minh, nếu được cơ quan quản lý cấp phép, nền tảng vàng vật lý mang tên TCB Physical Gold dự kiến sẽ được ra mắt ngay trong tháng 2/2026.

Tại buổi gặp mặt nhà đầu tư chiều ngày 28/1, bà Lưu Thị Thảo – Phó Tổng Giám đốc Thường trực VPBank cho biết ngân hàng đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ xin cấp giấy phép xuất nhập khẩu và hạn ngạch nhập khẩu để chủ động nguồn cung cho thị trường. Nếu NHNN chính thức mở lại sàn giao dịch vàng quốc gia, VPBank tự tin sẽ trở thành đơn vị dẫn dắt vận hành.

Trong khi đó, đại diện ACB cho biết ngân hàng đã khôi phục toàn bộ năng lực sản xuất vàng, sẵn sàng ra mắt thương hiệu vàng miếng ACB ngay khi được NHNN cấp phép và phân bổ hạn mức nhập khẩu.

Ở nhóm doanh nghiệp, PNJ cho biết đã nộp hồ sơ xin cấp phép sản xuất vàng miếng và nhập khẩu vàng, hiện đang chờ sự phê duyệt của NHNN. Song song với đó, doanh nghiệp cho biết đang trao đổi với cả các ngân hàng đã đủ điều kiện được cấp phép sản xuất vàng miếng, cũng như các ngân hàng hiện chưa đủ điều kiện nhưng đang trong quá trình tích cực chuẩn bị.

Trong các phương án được đề cập, PNJ có thể đóng vai trò là đối tác gia công sản xuất vàng miếng cho các ngân hàng, tận dụng năng lực sản xuất, kinh nghiệm vận hành và hệ thống kiểm soát chất lượng đã được xây dựng trong nhiều năm.

Khi thị trường vàng trở thành “điểm hẹn” của dòng vốn

Dưới góc nhìn kinh doanh, vàng không chỉ được xem là một loại hàng hóa vật chất, mà còn là tài sản tiềm năng để phát triển các dịch vụ liên quan như lưu ký, thanh toán và phòng ngừa rủi ro giá, trong trường hợp hành lang pháp lý cho phép mở rộng hoạt động.

Sự quan tâm mạnh mẽ của ngân hàng và doanh nghiệp không phải là ngẫu nhiên. Trên bình diện quốc tế, vàng đang quay trở lại vị thế tài sản trú ẩn quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều bất ổn, khi căng thẳng địa chính trị, xung đột vũ trang tại nhiều khu vực leo thang. Trên thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay đang neo quanh vùng đỉnh 5.500 USD/ounce.

Tại Việt Nam, tính đến 14h chiều 29/1, giá vàng miếng SJC tăng từ 6,6 đến 8,3 triệu đồng so với hôm qua lên mức 191,3 triệu đồng; vàng nhẫn cũng vụt tăng hơn 6 triệu đồng/lượng, áp sát ngưỡng 190 triệu đồng/lượng.

Thực tế, nhu cầu nắm giữ vàng của người dân luôn ở mức cao, phản ánh tâm lý phòng thủ tài sản đã ăn sâu trong nhiều thập kỷ. Theo dữ liệu từ Hội đồng Vàng thế giới (WGC), Việt Nam tiêu thụ khoảng 55,5 tấn vàng mỗi năm, là mức cao nhất khu vực Đông Nam Á.

Tuy nhiên, theo ông Thạch Phước Bình – Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, phần lớn lượng vàng này vẫn nằm trong két của người dân, một nguồn lực khổng lồ chưa được chuyển hóa thành vốn cho nền kinh tế.

Chính đặc điểm này khiến thị trường vàng được xem như “mỏ tài nguyên” chưa được khai thác hết tiềm năng. Nếu chính sách cho phép các chủ thể tham gia đa dạng hơn, cùng với việc áp dụng các chuẩn mực quản trị hiện đại, thị trường này có thể trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả, giảm bớt áp lực lên hệ thống ngân hàng và các kênh đầu tư truyền thống.

Với ngân hàng, việc tham gia sâu hơn vào thị trường vàng có thể giúp mở rộng nguồn thu ngoài lãi, đồng thời cung cấp thêm công cụ quản trị rủi ro cho chính họ và cho khách hàng.

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp đầu ngành, việc được tham gia đầy đủ vào chuỗi giá trị vàng – từ nhập khẩu, chế tác, phân phối đến dịch vụ tài chính liên quan – sẽ giúp tối ưu hóa biên lợi nhuận và gia tăng khả năng cạnh tranh. Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng trong nước có dấu hiệu phân hóa, vàng và các sản phẩm liên quan được xem là phân khúc có sức chống chịu tốt trước chu kỳ kinh tế.