Người thầy tuổi Ngọ duy nhất Việt Nam được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới: Tác giả của truyện thơ dài 2.082 câu nổi tiếng, con gái là nữ nhà báo đầu tiên

Nhắc đến các danh nhân, nhà văn hóa tuổi Ngọ của nước ta chắc chắn không thể không nhắc đến Nguyễn Đình Chiểu.

Nguyễn Đình Chiểu sinh ngày 1/7/1822 (năm Nhâm Ngọ) tại làng Tân Thới, tỉnh Gia Định. Sau khi bị mù, ông lấy hiệu là Hối Trai. Trong suốt 66 năm cuộc đời, ông sống bằng nghề dạy học, bốc thuốc chữa bệnh và sáng tác văn chương, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử văn hóa, tư tưởng Việt Nam thế kỷ XIX.

Năm 1843, ông đỗ Tú tài tại trường thi Gia Định. Năm 1849, khi ra Huế chờ dự thi Hội, ông nhận tin mẹ qua đời nên lập tức trở về chịu tang. Do đau buồn quá mức, ông lâm bệnh nặng và bị mù cả hai mắt.

Biến cố lớn của cuộc đời không làm ông gục ngã. Sau khi mãn tang mẹ, ông mở trường dạy học, bốc thuốc cứu người và chuyên tâm sáng tác. Nhân dân kính trọng gọi ông là “Đồ Chiểu”.

Vợ ông là bà Lê Thị Điền, cả hai có con gái là nữ sĩ Sương Nguyệt Anh - nhà thơ, nhà báo, nữ chủ bút đầu tiên của báo chí Việt Nam.

Năm 1859, khi thực dân Pháp chiếm thành Gia Định, Nguyễn Đình Chiểu về quê vợ ở làng Thanh Ba, huyện Cần Giuộc cũ. Sau khi Cần Giuộc bị chiếm, ông về Ba Tri, Bến Tre (nay là xã Ba Tri, tỉnh Vĩnh Long).

Biết ông là người có uy tín lớn trong nhân dân, thực dân Pháp tìm cách mua chuộc, song ông kiên quyết không hợp tác. Sống thanh bần, ông dùng ngòi bút làm vũ khí tinh thần, cổ vũ nhân dân chống giặc. Ngày 3/7/1888, ông qua đời tại Ba Tri.

Về sự nghiệp văn chương, ngoài một bài thơ chữ Hán, toàn bộ sáng tác của ông đều viết bằng chữ Nôm. Ông thành công nhất ở thể loại truyện thơ và văn tế.

Các tác phẩm tiêu biểu gồm “Lục Vân Tiên”, “Dương Từ - Hà Mậu”, “Ngư Tiều y thuật vấn đáp”, “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”, “Văn tế nghĩa sĩ trận vong lục tỉnh”, cùng nhiều bài thơ điếu, trong đó có 10 bài thơ điếu Đốc binh Phan Ngọc Tòng.

Tác phẩm nổi bật nhất của ông là truyện thơ “Lục Vân Tiên” - tác phẩm dài 2.082 câu thể hiện rõ tư tưởng trọng đạo nghĩa, đề cao tiết tháo làm người, ca ngợi cái thiện và phê phán cái ác. Tác phẩm không chỉ có giá trị văn chương mà còn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, được truyền tụng rộng rãi trong nhân dân.

Với nhân cách, khí tiết và đóng góp lớn cho văn hóa dân tộc, Nguyễn Đình Chiểu được mệnh danh là “bậc tôn sư của đất phương Nam”, một biểu tượng tiêu biểu của tinh thần yêu nước và đạo lý truyền thống Việt Nam.

Tại kỳ họp đại hội đồng lần thứ 41 diễn ra từ ngày 9-24/11/2021 diễn ra ở Paris (Pháp) UNESCO ghi nhận và tôn vinh Nguyễn Đình Chiểu là Danh nhân văn hóa thế giới.