Người Việt có thể sẽ mất tới 1,2 triệu USD để điều trị béo phì

Ngày 4/3 tại TP.HCM, Công ty TNHH Novo Nordisk Việt Nam phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức tọa đàm “20 triệu lý do hành động vì bệnh béo phì tại Việt Nam”, đồng thời triển khai các hoạt động tầm soát, thể thao và truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh béo phì.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 19,5% dân số Việt Nam, tương đương gần 20 triệu người, đang sống chung với tình trạng thừa cân - béo phì (BMI ≥ 25 kg/m²). Số liệu từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy tỷ lệ thừa cân - béo phì ở trẻ em từ 5-19 tuổi đã tăng từ 8,5% năm 2010 lên 19% vào năm 2020. Tại khu vực thành thị, tỷ lệ béo phì đạt 26,8%, cao hơn đáng kể so với mức 18,3% ở khu vực nông thôn.

Đáng chú ý, tỷ lệ thừa cân - béo phì tại Việt Nam đang gia tăng khoảng 38%, thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á. Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia (NIN), tỷ lệ béo phì ở thanh thiếu niên tại TPHCM đã vượt mốc 50%, trong khi tại Hà Nội là trên 41%. Dự báo trong giai đoạn 2020-2035, tỷ lệ tăng trưởng thừa cân, béo phì hằng năm ở người trưởng thành và trẻ em Việt Nam lần lượt là 4% và 7%.

World Obesity Atlas 2023 (Bản đồ béo phì thế giới) dự báo chi phí y tế trực tiếp liên quan đến béo phì tại Việt Nam vào năm 2035 có thể vượt 1,2 tỷ USD, tăng 3,4 lần so với mức 372 triệu USD được ghi nhận năm 2020. Báo cáo này cũng ước tính tổng gánh nặng kinh tế do béo phì gây ra có thể đạt 16,2 tỷ USD, tương đương khoảng 2% GDP của Việt Nam vào năm 2035.

Béo phì được xác định là một trong những yếu tố nguy cơ chính dẫn đến nhiều bệnh mạn tính nghiêm trọng như đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch, đột quỵ, chứng ngưng thở khi ngủ, thoái hóa khớp và hội chứng buồng trứng đa nang. Kết quả một nghiên cứu có sự tham gia của hơn 1.000 người Việt Nam cho thấy 83% người được hỏi nhận thức béo phì là một bệnh lý có thể kéo theo nhiều bệnh mạn tính. Tuy nhiên, việc can thiệp sớm còn hạn chế do lối sống ít vận động phổ biến, hệ quả của béo phì diễn tiến chậm và sự tồn tại của các quan niệm sai lầm trong văn hóa.

PGS.TS.BS Trần Quang Nam - Trưởng khoa Nội tiết Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Phó trưởng Bộ môn Nội tiết Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, béo phì không đơn thuần là tình trạng thừa cân mà là một bệnh lý mạn tính. Tình trạng này tác động tiêu cực đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể thông qua hai cơ chế chính là rối loạn chuyển hóa và áp lực cơ học.

Công tác phòng ngừa và điều trị béo phì hiện vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Khoảng một phần ba người béo phì không tự nhận diện được tình trạng bệnh của mình, trong khi 3/5 người tự áp dụng các biện pháp giảm cân cực đoan như cắt hoàn toàn tinh bột hoặc tập luyện sai cách thay vì tìm kiếm sự hỗ trợ y tế. Phần lớn người bệnh chỉ đi khám khi đã xuất hiện biến chứng nặng, làm gia tăng mức độ phức tạp và chi phí điều trị. Bên cạnh đó, vẫn còn một bộ phận nhân viên y tế chưa nhìn nhận béo phì như một bệnh lý cần được chẩn đoán và điều trị bài bản.

Sự lan truyền của các thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội cũng được ghi nhận là yếu tố gây nhiễu, khiến người bệnh hoang mang và dễ lựa chọn phương pháp điều trị không phù hợp.

Trình bày chuyên đề "Kỳ thị béo phì: rào cản vô hình trong chăm sóc và điều trị", ThS.BS Phạm Thị Minh Châu - Bộ môn Tâm thần Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, ngoài gánh nặng về sức khỏe và tài chính, người thừa cân, béo phì còn chịu áp lực tâm lý từ sự kỳ thị xã hội và tâm lý tự trách bản thân.

Theo phân tích được nêu tại tọa đàm, tồn tại một "vòng xoắn bệnh lý" giữa sức khỏe tâm thần và thể chất. Khi trầm cảm xuất hiện, người bệnh có thể rơi vào rối loạn ăn uống, ăn theo cảm xúc hoặc giảm vận động, dẫn đến tăng cân. Ở chiều ngược lại, béo phì làm gia tăng cảm giác tự ti, căng thẳng và có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng trầm cảm.

Thực tế cho thấy khoảng 43% người trưởng thành mắc trầm cảm có tình trạng béo phì. Người bị trầm cảm có nguy cơ mắc béo phì cao hơn đáng kể so với nhóm không mắc bệnh. Ở trẻ em, những trường hợp có biểu hiện trầm cảm thường ghi nhận chỉ số BMI cao hơn so với bạn bè cùng độ tuổi.

Các bác sĩ nhấn mạnh việc nhìn nhận béo phì là một bệnh lý mạn tính đa yếu tố, đồng thời kết hợp hỗ trợ tâm lý trong quá trình điều trị, được xem là giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ những rào cản trong chăm sóc và điều trị bệnh.