Nguy cơ bị phong tỏa dầu mỏ toàn diện, Cuba tuyên bố sẵn sàng đối thoại 'không điều kiện' với Mỹ

Trong cuộc họp báo truyền hình đầu tiên kể từ khi Mỹ bắt giữ cựu lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro, Chủ tịch Cuba Díaz Canel bác bỏ nhận định của ông Trump rằng chính quyền Havana đang “bên bờ sụp đổ”.

“Cuba sẵn sàng đối thoại với Mỹ, đối thoại về bất kỳ vấn đề nào, không có điều kiện tiên quyết, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền, độc lập và quyền tự quyết của chúng tôi”, ông nói. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh mọi động thái mà Cuba coi là can thiệp vào công việc nội bộ sẽ không nằm trên bàn đàm phán.

Phát biểu này được đưa ra sau khi Thứ trưởng Ngoại giao Cuba tiết lộ với CNN rằng hai bên đã trao đổi một số thông điệp ban đầu. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết ông Trump “luôn sẵn sàng ngoại giao” và các cuộc tiếp xúc với chính phủ Cuba “thực tế đang diễn ra”. Dù vậy, bà vẫn mô tả chính quyền Cuba đang “ở những bước cuối cùng” và đất nước này “sắp sụp đổ”, đồng thời cảnh báo các lãnh đạo Cuba nên thận trọng khi phát biểu về ông Trump.

Thông điệp của ông Díaz Canel được đưa ra trong lúc điện đang được khôi phục một phần tại nhiều khu vực phía đông Cuba, sau sự cố mất điện diện rộng hôm thứ Tư, phơi bày sự mong manh của hệ thống năng lượng quốc gia khi nhập khẩu dầu và nhiên liệu gần như cạn kiệt do áp lực từ Mỹ.

Ông thừa nhận việc phân bổ nhiên liệu sẽ phải được siết chặt. “Chúng tôi sẽ thực hiện các biện pháp tạm thời nhưng đòi hỏi nỗ lực lớn. Cần điều chỉnh tiêu dùng và tăng tiết kiệm. Có những việc buộc phải dừng hoặc hoãn lại”, ông nói.

Cuba chưa nhận được chuyến hàng dầu nào kể từ ngày 9/1. Tuần trước, ông Trump đe dọa áp thuế với bất kỳ quốc gia nào xuất khẩu dầu thô sang Cuba, khiến Mexico tạm ngừng các lô hàng của mình. Theo dữ liệu của Kpler, với mức tiêu thụ và sản xuất trong nước hiện tại, Cuba chỉ còn đủ dầu dùng trong khoảng 15 đến 20 ngày.

Tuy nhiên, theo lịch trình vận tải được Reuters dẫn lại, một tàu chở nhiên liệu vốn thường xuyên vận chuyển dầu từ Venezuela sang Cuba đã hoàn tất việc bốc dỡ 150.000 thùng xăng, làm dấy lên khả năng Mỹ có thể cho phép một số chuyến hàng được cập đảo.

Samir Madani, đồng sáng lập TankerTrackers.com, cho biết con tàu đã được nạp nhiên liệu tại cảng Puerto José của Venezuela 3 ngày trước, song chưa ghi nhận thêm hoạt động nào và chưa thể xác nhận chi tiết lô hàng. Theo Kpler, chuyến dầu gần nhất từ Venezuela tới Cuba diễn ra vào tháng 12.

Tổng thống Díaz Canel chỉ trích lập trường của Mỹ là “hung hăng và mang tính tội phạm”, cho rằng nó đang tác động trực tiếp tới giao thông, bệnh viện, trường học, sản xuất lương thực và cả du lịch, nguồn thu lớn của đất nước. Cuba ghi nhận lượng khách du lịch năm 2025 giảm 18% so với cùng kỳ năm trước.

Ông cam kết sẽ đẩy mạnh khai thác dầu khí trong nước, mở rộng công suất lọc dầu và tăng tốc phát triển điện mặt trời, với các chi tiết cụ thể sẽ được công bố trong vài ngày tới. Dù có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, công suất lắp đặt của Cuba hiện vẫn thấp hơn Afghanistan, Chad, Haiti và Triều Tiên, theo hãng tư vấn Rystad Energy.

Sự cố mất điện hôm 4/2 đã ảnh hưởng đến thành phố lớn thứ 2 của Cuba và khiến 3 tỉnh phía đông mất điện hoàn toàn, một tỉnh khác bị ảnh hưởng một phần. Khu vực này chiếm khoảng 1/3 dân số cả nước. Tập đoàn Điện lực quốc gia cho biết nguyên nhân là lỗi tại một trạm biến áp, kéo theo gián đoạn hoạt động của 2 nhà máy nhiệt điện.

Các chuyên gia cảnh báo tình trạng mất điện đã gia tăng trong 2 năm qua và sức ép năng lượng từ Mỹ có thể khiến tình hình tồi tệ hơn do Cuba phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu.

“Tình hình ở Cuba vốn đã rất tệ. Tại Havana, thời gian mất điện gần đây tăng vọt lên 12 đến 15 giờ mỗi ngày, điều trước đây không phổ biến”, ông Ricardo Torres, nghiên cứu viên tại Đại học Mỹ ở Washington, nhận định. “Năm nay tình trạng này đã leo thang rõ rệt”.

Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho biết bà hy vọng có thể gửi viện trợ nhân đạo tới Cuba trong tuần này, song vẫn đang tìm kiếm một giải pháp ngoại giao cho bế tắc về dầu mỏ. Trong khi đó, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, trong cuộc gặp người đồng cấp Cuba Bruno Rodríguez tại Bắc Kinh, cam kết “hỗ trợ và giúp đỡ trong khả năng tốt nhất”, dù không đề cập cụ thể tới dầu mỏ.

Đại sứ quán Mỹ tại Havana cũng cảnh báo lưới điện “ngày càng bất ổn” của Cuba đang gây ra các đợt cắt điện hàng ngày, ảnh hưởng đến nguồn nước, chiếu sáng, bảo quản thực phẩm và liên lạc, thậm chí bệnh viện và khách sạn cũng không phải lúc nào có thể chạy máy phát do thiếu nhiên liệu.

Theo FT