Nhà đầu tư nước ngoài 'tháo chạy', chuyện gì đang xảy ra tại nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á?

Nhà đầu tư nước ngoài đang bán tháo tài sản tại Thái Lan, khi cú sốc năng lượng từ cuộc chiến Mỹ–Israel với Iran đe dọa làm chệch hướng đà phục hồi kinh tế của nước này.

Cuộc xung đột đã đẩy giá dầu toàn cầu lên gần 100 USD/thùng, làm nổi bật sự phụ thuộc của châu Á vào nguồn năng lượng từ vùng Vịnh. Thái Lan là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, khi Trung Đông cung cấp gần một nửa nhu cầu dầu và khí đốt, theo Krungsri Research.

Trong bối cảnh nợ công đang tiến sát ngưỡng trần 70% do Chính phủ đặt ra, cùng nền kinh tế vốn đã rơi vào giảm phát trước chiến sự, thách thức đối với Bangkok trở nên nghiêm trọng hơn nhiều so với các nước láng giềng.

Dòng vốn đảo chiều sau kỳ vọng phục hồi

Cú sốc xảy ra đúng thời điểm triển vọng của nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á vừa có dấu hiệu cải thiện, khi nhà đầu tư bắt đầu quay trở lại Thái Lan lần đầu tiên sau nhiều năm.

Dữ liệu từ London Stock Exchange Group cho thấy nhà đầu tư nước ngoài đã mua ròng 1,7 tỷ USD cổ phiếu Thái Lan trong tháng 2. Chiến thắng áp đảo của Thủ tướng Anutin trong cùng tháng cũng làm dấy lên kỳ vọng về ổn định chính trị và các cải cách kinh tế được chờ đợi từ lâu, sau nhiều năm bất ổn.

Tuy nhiên, khi chiến sự Iran bùng phát vào cuối tháng 2, dòng vốn đã đảo chiều mạnh. Tháng 3 ghi nhận mức bán ròng 823 triệu USD cổ phiếu, trong khi dòng vốn rút khỏi trái phiếu lên tới 705 triệu USD – mức rút vốn kết hợp lớn nhất kể từ tháng 10/2024.

Một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần trong tháng này đã giúp thị trường chứng khoán Thái Lan và đồng baht phục hồi mạnh. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn thận trọng trước nguy cơ nếu giá dầu duy trì ở mức cao.

Rủi ro dài hạn từ cú sốc năng lượng

Ông Daniel Tan, quản lý danh mục tại Grasshopper Asset Management, cảnh báo: “Rủi ro vẫn tồn tại khi thị trường có thể đang đánh giá thấp tác động dài hạn của cú sốc năng lượng, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu cao có thể làm suy yếu tiêu dùng và gián đoạn xuất khẩu, du lịch – hai động lực chính của kinh tế Thái Lan”.

Ông Khoi Vu, chiến lược gia cổ phiếu ASEAN tại JPMorgan, cho biết tổ chức này vẫn thận trọng với cổ phiếu Thái Lan. Dù triển vọng từng cải thiện nhờ ổn định chính trị, cú sốc năng lượng hiện là lực cản trong ngắn hạn.

“Cú sốc năng lượng vẫn chưa phản ánh đầy đủ vào thị trường và tác động tiêu cực đến tăng trưởng chưa được định giá hết”, ông nói.

Dư địa chính sách hạn chế

Giới phân tích cảnh báo Thái Lan có thể đối mặt với một năm khó khăn nữa.

Không giống nhiều quốc gia trong khu vực, mức độ phụ thuộc của Thái Lan không chỉ dừng ở nhiên liệu. Hơn một nửa sản lượng điện của nước này đến từ khí đốt, trong khi nhập khẩu LNG ngày càng chiếm tỷ trọng lớn.

Nền kinh tế Thái Lan tăng trưởng chỉ 2,4% trong năm ngoái, thấp hơn các nước cùng khu vực. Lạm phát giảm liên tục 12 tháng, buộc Ngân hàng Trung ương phải hạ lãi suất vào tháng 2, ngay trước khi chiến sự nổ ra.

Ông Gary Tan, quản lý danh mục tại Allspring Global Investments, nhận định: “Có sự đồng thuận rộng rãi rằng Thái Lan đang rơi vào thế kẹt chính sách. Ngân hàng Trung ương có rất ít dư địa để tăng lãi suất mà không làm chệch hướng phục hồi, nhưng cũng không đủ lý do để nới lỏng mạnh tay, khiến chính sách mặc định trở nên thắt chặt”.

Theo cơ quan hoạch định nhà nước, mỗi khi giá nhiên liệu tăng thêm 1 baht sẽ làm giảm tăng trưởng kinh tế khoảng 0,02 điểm phần trăm – lý do khiến Chính phủ dè dặt trong việc tăng trợ giá.

Ông Nattanont Arunyakananda từ Aberdeen Investments cho rằng giá dầu cao sẽ gây áp lực lên tiêu dùng, cán cân vãng lai và đồng baht, đồng thời làm phức tạp lộ trình giảm lạm phát.

Chiến sự cũng đảo lộn triển vọng lạm phát: Từ mức giảm 0,54% trong quý I, lạm phát trung bình năm nay có thể tăng lên tới 3,5%, tùy diễn biến xung đột.

Bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas thừa nhận Thái Lan có rất ít công cụ để ứng phó với các vấn đề kinh tế hiện tại.

Đồng baht chịu áp lực

Đồng baht đã trở thành “van xả áp” của nền kinh tế, giảm khoảng 2,8% kể từ khi chiến sự nổ ra, dù đã phục hồi một phần sau khi lệnh ngừng bắn được công bố.

So với các đồng tiền khu vực như peso Philippines hay rupiah Indonesia đang ở mức thấp kỷ lục, baht vẫn có lợi thế nhờ mức tăng 9% trong năm 2025, tạo dư địa để điều chỉnh thêm.

Tuy nhiên, Thái Lan đang phải “đi trên dây” trong điều hành chính sách. Chính phủ hiện chưa triển khai trợ giá nhiên liệu, nhưng chấp nhận gánh chi phí để giữ giá điện ổn định trong mùa hè.

Áp lực tài khóa cũng gia tăng khi nợ công đã lên tới 66% GDP, gần chạm trần 70%. Dù Chính phủ chưa có kế hoạch nâng trần, nhà đầu tư lo ngại điều này có thể trở nên cần thiết.

Ông Arunyakananda cảnh báo: “Nếu cú sốc kéo dài sau tháng 4, nó sẽ không còn chỉ là vấn đề trên tiêu đề, mà sẽ bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh tế hàng ngày”.

Tham khảo Reuters