Nhà đầu tư nước ngoài 'tháo chạy', chuyện gì xảy ra tại nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới?

Các nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng 745,6 tỷ yên (tương đương 4,6 tỷ USD) cổ phiếu Nhật Bản trong tuần đầu tháng 3, sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Dữ liệu do Japan Exchange Group công bố cho thấy lượng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài đã lên mức cao nhất trong khoảng 5 tháng, bao gồm cả hợp đồng tương lai cổ phiếu và cổ phiếu giao ngay. Diễn biến này cũng đánh dấu sự chấm dứt của xu hướng mua ròng mạnh mẽ bắt đầu từ đầu năm nay.

Nikkei Stock Average đã lao dốc 3.229 điểm, tương đương 5%, trong giai đoạn từ ngày 2 đến 6/3 trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang. Các nhà đầu tư đã cắt giảm tỷ trọng nắm giữ tại những thị trường có mức lợi nhuận chưa thực hiện lớn – bao gồm Nhật Bản và Hàn Quốc – kéo thị trường toàn cầu đi xuống trong những ngày đầu tuần.

Ông Takayuki Ishibashi, Phó Chủ tịch Goldman Sachs Nhật Bản, nhận định: “Không chỉ rủi ro địa chính trị trở thành hiện thực, việc giá dầu thô tăng mạnh cũng khiến nhà đầu tư lo ngại về tác động tiêu cực đối với Nhật Bản – quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu tài nguyên”.

Đáng chú ý, hoạt động bán tháo hợp đồng tương lai nổi bật nhất, với lượng bán ròng đạt 983,4 tỷ yên. Ông Toru Ibayashi của H Fund Investment cho biết: “Giao dịch hợp đồng tương lai thường gia tăng khi xảy ra các sự kiện địa chính trị, bởi chúng cho phép nhà đầu tư điều chỉnh vị thế một cách nhanh chóng”.

Trong năm nay, dòng vốn nước ngoài đổ vào cổ phiếu Nhật Bản đặc biệt mạnh mẽ. Trong tháng 1 và tháng 2, các nhà đầu tư quốc tế đã mua ròng hơn 5.000 tỷ yên cổ phiếu Nhật Bản, bao gồm cả hợp đồng tương lai.

Khi lo ngại gia tăng về khả năng các công ty công nghệ Mỹ đầu tư quá mức vào trí tuệ nhân tạo, nhiều nhà đầu tư đã có xu hướng chuyển dòng vốn sang thị trường châu Á và châu Âu. Đến cuối tháng 2, chỉ số Nikkei đã tăng 17% so với cuối tháng 12, vượt trội so với chỉ số S&P 500 gần như đi ngang.

Tuy nhiên, đợt điều chỉnh sau đó cũng diễn ra mạnh mẽ không kém.

Ông Kohei Okazaki, kinh tế trưởng thị trường tại Nomura Securities, cho biết: “Nhiều nhà đầu tư nước ngoài kỳ vọng Nhật Bản sẽ hưởng lợi từ chu kỳ tích cực giữa tiền lương và giá cả. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây đã làm nổi bật điểm yếu của thị trường cổ phiếu Nhật trước đà tăng của giá dầu thô”.

Theo ông, cơ cấu nền kinh tế Nhật Bản với nhiều ngành công nghiệp phụ thuộc vào hóa chất khiến việc đánh giá ngay tác động của các hạn chế nguồn cung dầu thô trở nên khó khăn.

Ông Daisuke Uchiyama, chiến lược gia cấp cao tại Okasan Securities, đã chia các doanh nghiệp trong chỉ số Tokyo Stock Price Index (TOPIX) thành 5 nhóm dựa trên tỷ lệ cổ phần do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ. Nhóm có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao nhất ghi nhận mức giảm mạnh nhất, với mức giảm trung vị 5,4% trong tuần đầu tháng 3. Trong khi đó, nhóm có tỷ lệ sở hữu thấp nhất giảm 3,7%.

Cổ phiếu hãng sản xuất chip Renesas Electronics, nơi nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ 58% cổ phần, giảm 12%, trong khi doanh nghiệp cùng ngành Kioxia Holdings giảm 6%.

Các nhà sản xuất linh kiện điện tử Mitsubishi Electric và Murata Manufacturing, mỗi công ty có hơn 40% cổ phần do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ, đều giảm 8%. Tuy vậy, lượng mua ròng cổ phiếu giao ngay của khối ngoại vẫn đạt 237,7 tỷ yên, cho thấy một số nhà đầu tư đã tận dụng cơ hội bắt đáy.

Trong cùng tuần, nhà đầu tư cá nhân và các doanh nghiệp trong nước lại trở thành bên mua ròng, tính cả hợp đồng tương lai và cổ phiếu giao ngay. Nhà đầu tư cá nhân mua ròng 943 tỷ yên – mức cao nhất kể từ tháng 4/2024 – qua đó hấp thụ lượng bán ra từ khối ngoại. Đến ngày 6/3, dư nợ mua ký quỹ đã lên mức cao nhất trong 19 năm 10 tháng, khi nhiều nhà đầu tư săn tìm cổ phiếu giá rẻ với kỳ vọng thị trường sẽ phục hồi.

Hoạt động mua vào của các doanh nghiệp – chủ yếu thông qua chương trình mua lại cổ phiếu – đạt 462,4 tỷ yên, mức cao nhất trong 10 tháng.

Một số chuyên gia cho rằng đà tăng mạnh trước đó của thị trường đã khiến nhiều doanh nghiệp trì hoãn kế hoạch mua cổ phiếu quỹ.

Ông Hiroki Takei, chiến lược gia tại Resona Holdings, nhận định: “Đây đã trở thành một cơ hội mua vào rất tốt. Vẫn còn khoảng 1.000 đến 2.000 tỷ yên dư địa mua cổ phiếu so với hạn mức mua lại đã được lên kế hoạch”.

Theo ông, “vùng đệm” này có thể giúp hỗ trợ thị trường trong những giai đoạn biến động giảm.

Tham khảo Nikkei