Nhà khoa học hàng đầu rời Mỹ, chọn về nước cống hiến: Sở hữu loạt công trình quan trọng về virus được trích dẫn hơn 800 lần, đạt nhiều giải thưởng quốc tế danh giá

Xia Xian, nhà virus học từng là nhà khoa học dự án tại Đại học California - Los Angeles (UCLA), đã rời Mỹ để đảm nhiệm vị trí nghiên cứu các loại virus có khả năng gây bệnh nghiêm trọng tại trường cũ của mình là Đại học Vũ Hán (Trung Quốc).

Theo website của trường, từ tháng 11 năm ngoái, Xia trở thành giáo sư nghiên cứu toàn thời gian kiêm trưởng nhóm nghiên cứu tại Trường Khoa học Sự sống và Phòng thí nghiệm Trọng điểm Quốc gia về Virus học và An toàn sinh học.

Phòng thí nghiệm này được phê duyệt thành lập vào tháng 12/2024, do Viện Virus học Vũ Hán phối hợp cùng Đại học Vũ Hán đồng chủ trì. Đơn vị tập trung nghiên cứu cơ chế lây nhiễm của các virus gây chết người, các chiến lược miễn dịch mới và những đổi mới trong lĩnh vực này.

Xia có chuyên môn về sinh học cấu trúc, virus học và vi sinh vật gây bệnh. Giai đoạn 2018 – 2024, ông làm nghiên cứu sau tiến sĩ tại UCLA. Trọng tâm nghiên cứu của ông là mối quan hệ giữa cấu trúc và chức năng của các phức hợp protein liên quan đến vi sinh vật gây bệnh và bệnh ở người.

Theo hồ sơ học thuật, công việc của ông sử dụng các kỹ thuật tiên tiến như kính hiển vi điện tử lạnh đơn hạt (cryo-EM) và chụp cắt lớp điện tử lạnh (cryo-ET).

Năm ngoái, ông dẫn dắt một nghiên cứu ứng dụng công nghệ chụp ảnh nguyên tử tiên tiến kết hợp mô hình hóa bằng AI để xây dựng bản đồ 3D chi tiết nhất từ trước đến nay về roi (flagellum) của Trypanosoma brucei – loại ký sinh trùng đơn bào gây bệnh ngủ ở người.

Kết quả được công bố trên tạp chí khoa học bình duyệt Science, giúp làm sáng tỏ cơ chế then chốt liên quan đến sự tồn tại, khả năng lây truyền sang vật chủ và quá trình gây bệnh của ký sinh trùng này, qua đó mở ra triển vọng mới trong điều trị các bệnh liên quan.

Năm 2024, nghiên cứu của ông được Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc (NSFC) lựa chọn trao tài trợ trong khuôn khổ Chương trình Quỹ Nhà khoa học trẻ xuất sắc (Nước ngoài).

Ngoài ra, ông Xia từng nhận Giải thưởng của Hiệu trưởng UCLA và Giải thưởng Boyer/Parvin dành cho nghiên cứu sau tiến sĩ xuất sắc do Viện Sinh học Phân tử của trường trao tặng.

Ông đã công bố hơn 10 bài báo trên các tạp chí quốc tế uy tín như Nature, Science, Cell và Nature Microbiology, với tổng số lượt trích dẫn vượt 800.

Xia Xian tốt nghiệp cử nhân tại Trường Khoa học Sự sống thuộc Đại học Vũ Hán năm 2013, sau đó lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Thanh Hoa năm 2018. Sau khi hoàn thành tiến sĩ, ông sang Mỹ làm nghiên cứu sau tiến sĩ tại phòng thí nghiệm của Giáo sư Zhou Hong – chuyên gia về vi sinh, miễn dịch và di truyền phân tử, đồng thời là Giám đốc sáng lập Trung tâm Hình ảnh Điện tử cho Hệ nano của UCLA. Năm 2024, ông được bổ nhiệm làm nhà khoa học dự án.

Trong vai trò nhà nghiên cứu độc lập tại đơn vị mới, ông Xia sẽ tập trung vào cơ chế cấu trúc tại chỗ của tương tác giữa mầm bệnh và vật chủ, cũng như nền tảng phân tử của quá trình hình thành hình thái tế bào.

Hiện ông đang tuyển dụng các nhà nghiên cứu để xây dựng nhóm riêng, bao gồm nghiên cứu sau tiến sĩ, trợ lý nghiên cứu và học giả thỉnh giảng.

Theo SCMP