Nhà máy lọc dầu 3 tỷ USD của Việt Nam lo ngại gặp rủi ro tài chính nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài

Theo TTXVN, ông Nguyễn Việt Thắng - Tổng Giám đốc CTCP Lọc Hóa Dầu Bình Sơn (BSR), đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), cho biết hiện Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đang sử dụng khoảng 30-35% dầu thô nhập khẩu, chủ yếu từ Tây Phi, khu vực Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông.

Vì vậy, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá dầu, phụ phí, cước vận chuyển và phí bảo hiểm có thể tiếp tục tăng mạnh, làm gia tăng đáng kể chi phí đầu vào và rủi ro tài chính.

Ngay từ đầu năm 2026, để chuẩn bị cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và chủ động ứng phó với những biến động bất thường của tình hình thế giới cũng như tác động của biến đổi khí hậu, BSR đã nâng mức tồn kho, điều hành sản xuất linh hoạt theo nhu cầu thị trường và mở rộng, đa dạng hóa nguồn nguyên liệu.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương và Petrovietnam, doanh nghiệp đã ký thỏa thuận cung cấp dầu thô với hai tập đoàn năng lượng lớn của Mỹ là ExxonMobil và Chevron nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, góp phần giảm chênh lệch cán cân thương mại Việt Nam - Mỹ.

Trong giai đoạn tháng 3-5/2026, BSR đã ký hợp đồng mua khoảng 3 triệu thùng dầu thô nhập khẩu thông qua các đầu mối, gồm Qua Iboe, Bu Attifel, Medanito và Palanca Blend. Dù các nguồn này không nằm trong khu vực xung đột trực tiếp, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn có thể ảnh hưởng gián tiếp đến tiến độ giao hàng, chi phí vận tải, bảo hiểm và an toàn hàng hải.

Đáng chú ý, với nhu cầu mua bổ sung theo hợp đồng chuyến trong tháng 5/2026, ước khoảng 900.000 đến 1 triệu thùng và tháng 6/2026 khoảng 1-1,3 triệu thùng, việc vận hành nhà máy ở mức 118-120% công suất sẽ chịu áp lực lớn về giá và khả năng tiếp cận nguồn hàng.

Theo ông Nguyễn Việt Thắng, trong tháng 2 vừa qua, BSR đã triển khai mua cấu tử xăng có trị số octane cao để phối trộn. Tuy nhiên, do nguồn cung khan hiếm và thị trường biến động mạnh, doanh nghiệp chưa mua đủ khối lượng theo kế hoạch, ảnh hưởng đến phương án tăng chế biến trong tháng 3/2026.

Để đạt công suất quy đổi tối thiểu 120% (bao gồm dầu thô và nguyên liệu trung gian), BSR đang tích cực tìm kiếm và mua bổ sung nguồn nguyên liệu trong tháng 3-4/2026, khiến áp lực thu mua gia tăng trong bối cảnh thị trường không thuận lợi.

Bên cạnh yếu tố giá cả, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng cũng hiện hữu khi một số quốc gia có thể hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nhu cầu trong nước, trong khi thị trường vận tải biển và bảo hiểm biến động khó lường, thời gian giao hàng kéo dài. Những yếu tố này có thể tác động trực tiếp đến kế hoạch vận hành nhà máy, đặc biệt vào cuối quý II và đầu quý III/2026.

BSR mong muốn có cơ chế ưu tiên

Thực tế cho thấy, mỗi khi xảy ra bất ổn địa chính trị và xung đột tại Trung Đông, nhu cầu đối với dầu thô nội địa thường tăng cao, kéo theo sự cạnh tranh gay gắt trong các đợt đấu thầu quốc tế mua dầu thô Việt Nam.

Để hạn chế nguy cơ thiếu hụt dầu thô nguyên liệu, BSR đã kiến nghị các cấp có thẩm quyền và Petrovietnam xem xét cơ chế ưu tiên cho doanh nghiệp được mua tối đa lượng dầu thô và khí ngưng tụ condensate khai thác trong nước.

Đồng thời, cơ quan quản lý cần áp dụng cơ chế tạm thời ưu tiên dầu thô nội địa cho Nhà máy Lọc dầu Dung Quất để chế biến xăng dầu thành phẩm, cũng như hạn chế xuất khẩu dầu thô nội địa trong giai đoạn cao điểm rủi ro (đến hết quý III/2026 hoặc đến khi thị trường quốc tế ổn định) nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đặc biệt, để bảo đảm đủ nguồn dầu phục vụ vận hành trong tháng 5-6/2026, BSR đề xuất được phép mua trực tiếp dầu thô từ các lô Ruby, Bunga Orkid (BO) và Chim Sáo giao trong giai đoạn này theo mức giá chào thầu cao nhất của kỳ gần nhất, như một giải pháp tình thế nhằm bảo đảm nguồn cung kịp thời trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.

Theo tìm hiểu, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất có quy mô 956ha (gồm 140ha mở rộng trong tương lai), trong đó có 485ha mặt đất và 471ha mặt biển. Dự án có công suất chế biến 6,5 triệu tấn dầu thô/năm (khoảng 148.000 thùng/ngày) và dự kiến nâng cấp lên 8,5 triệu tấn dầu thô/năm trong thời gian tới.

Ban đầu, dự án có tổng mức đầu tư 1,5 tỷ USD và được điều chỉnh tăng dần lên hơn 3 tỷ USD.