Nhà vật lý 28 tuổi rời đại học top 8 thế giới chọn về nước cống hiến, mang theo công trình nghiên cứu gây chấn động

Nhà vật lý trẻ Stephen Lin Er Chow, người gây chú ý trong giới khoa học nhờ phát triển vật liệu oxide siêu dẫn không chứa đồng, đã rời Đại học Quốc gia Singapore (NUS) để gia nhập Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) của Trung Quốc với vai trò trưởng nhóm nghiên cứu chính.

Động thái của nhà khoa học 28 tuổi nhanh chóng thu hút sự chú ý trong giới học thuật, không chỉ bởi tuổi đời còn rất trẻ mà còn vì vị trí anh đảm nhận thường chỉ dành cho các nhà nghiên cứu đã có nhiều năm kinh nghiệm.

Stephen Chow bắt đầu làm việc tại Đại học Chiết Giang từ đầu năm 2026 thông qua chương trình “100 giáo sư trẻ”, sáng kiến tuyển dụng nhân tài quốc tế của trường nhằm thu hút các học giả xuất sắc trên toàn cầu.

Với vai trò trưởng nhóm nghiên cứu chính (principal investigator), Chow sẽ trực tiếp điều hành phòng thí nghiệm riêng, tự xây dựng định hướng nghiên cứu, xin tài trợ và tuyển nghiên cứu sinh.

Theo The Rakyat Post, phần lớn các nhà vật lý thường phải tới cuối tuổi 30 mới có thể đạt được vị trí này sau thời gian dài làm nghiên cứu hậu tiến sĩ dưới sự dẫn dắt của các giáo sư cấp cao.

Lý giải quyết định chuyển tới Trung Quốc, Chow cho biết anh có sự gắn kết cá nhân với đất nước này khi ông nội là người gốc Hoa và vợ anh là người Trung Quốc.

“Tôi rất thích môi trường sống ở Hàng Châu cũng như phong cảnh quanh Tây Hồ”, anh chia sẻ với South China Morning Post.

Trước khi gia nhập Đại học Chiết Giang, Chow làm việc tại NUS, trường đại học hiện xếp hạng 8 thế giới theo bảng xếp hạng QS World University Rankings 2026.

Ngay từ thời còn là nghiên cứu sinh, anh đã nổi bật trong giới học thuật. Năm 2022, Chow trở thành người trẻ nhất nhận giải “Nhà nghiên cứu sau đại học xuất sắc nhất” của NUS.

Sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ ở tuổi 26, anh được giữ lại trường làm nghiên cứu viên. Một năm sau, công trình của anh được đăng trên Nature, đánh dấu lần đầu tiên trong gần 20 năm Phòng thí nghiệm Thiết kế Vật liệu lượng tử của NUS có nghiên cứu xuất hiện trên tạp chí khoa học hàng đầu thế giới này.

Sinh ra tại thành phố Ipoh, bang Perak của Malaysia, Stephen Chow sớm bộc lộ năng khiếu nổi bật về toán học và khoa học. Năm 2016, anh theo học chương trình song bằng vật lý và khoa học vật liệu tại NUS, tốt nghiệp năm 2020 với thành tích xuất sắc ở cả hai lĩnh vực.

Anh cũng từng giành huy chương tại các kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế dành cho học sinh đạt thành tích cao.

Sau khi tốt nghiệp, Chow tham gia nhóm nghiên cứu của nhà vật lý Ariando tại Phòng thí nghiệm Thiết kế Vật liệu lượng tử của NUS, nơi tập trung nghiên cứu vật liệu lượng tử tiên tiến và công nghệ siêu dẫn.

Trọng tâm nghiên cứu của anh là vật liệu siêu dẫn, loại vật liệu có khả năng truyền điện gần như không hao phí năng lượng nhưng thường chỉ hoạt động ở nhiệt độ cực thấp.

Trong nhiều thập kỷ, các nghiên cứu về siêu dẫn chủ yếu xoay quanh vật liệu chứa đồng hoặc sắt. Tuy nhiên, Chow muốn mở ra một hướng đi hoàn toàn mới.

“Các vật liệu chứa đồng và sắt đã được nghiên cứu suốt hơn 20 năm và giới khoa học hiểu khá rõ về chúng. Tôi muốn tạo ra một bước tiến mới cho vật lý”, anh nói với China Science Daily hồi năm ngoái.

Tại hội nghị của American Physical Society năm 2023, Chow lần đầu đưa ra giả thuyết rằng vật liệu chứa nickel cũng có thể đạt trạng thái siêu dẫn ở nhiệt độ cao, cho phép dòng điện truyền đi gần như không gặp điện trở.

Sau đó, anh tiếp tục tự mình kiểm chứng lý thuyết bằng thực nghiệm, tham gia gần như toàn bộ quy trình từ thiết kế vật liệu tới đo đạc khả năng dẫn điện.

Cuối năm 2023, Chow công bố đã tạo ra một loại oxide siêu dẫn mới không chứa đồng, có thể hoạt động ở khoảng 40 Kelvin, tương đương âm 233°C, trong điều kiện áp suất khí quyển thông thường.

Phát hiện này được đánh giá là bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực vật liệu siêu dẫn, bởi phần lớn các vật liệu siêu dẫn nhiệt độ cao hiện nay đều dựa trên nền tảng oxide đồng. Gần 40 năm sau khi vật liệu siêu dẫn oxide đồng mang về giải Nobel Vật lý năm 1987, nghiên cứu của Chow mở ra khả năng rằng hiện tượng siêu dẫn có thể tồn tại ở những hệ vật liệu hoàn toàn không chứa đồng.

Trong nửa cuối năm 2025, Chow từng làm học giả thỉnh giảng tại Đại học Chiết Giang và tham dự nhiều hội thảo học thuật ở Hồng Kông cũng như Trung Quốc đại lục, trước khi chính thức chuyển sang làm việc toàn thời gian tại trường này trong năm nay.