Nhập khẩu xăng dầu tăng 43%, giá trong nước biến động mạnh vì cú sốc dầu tháng 3

Theo số liệu của Cục Hải quan, trong hai tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu gần 2,2 triệu tấn xăng dầu các loại, tăng tới 43% so với cùng kỳ năm ngoái. Mức tăng này diễn ra trong bối cảnh giá xăng dầu nhập khẩu giảm đáng kể so với cùng kỳ.

Cụ thể, giá xăng dầu nhập khẩu bình quân trong hai tháng đầu năm đạt khoảng 663 USD/tấn, thấp hơn mức 726 USD/tấn của cùng kỳ năm trước. Xu hướng giảm giá này nối dài đà đi xuống trong năm 2025, khi giá nhập khẩu bình quân cả năm ở mức khoảng 685 USD/tấn, giảm 11% so với năm 2024.

Tuy vậy, sản lượng nhập khẩu năm 2025 chỉ giảm nhẹ khoảng 3%, xuống còn khoảng 6,8 triệu tấn. Trái ngược với xăng dầu thành phẩm, nhập khẩu dầu thô lại có xu hướng giảm.

Trong hai tháng đầu năm, Việt Nam chi gần 1,1 tỷ USD để nhập khoảng 2,2 triệu tấn dầu thô, giảm 10% về lượng và 25% về kim ngạch so với cùng kỳ năm ngoái. Giá dầu thô nhập khẩu bình quân khoảng 501 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với mức 593 USD/tấn của cùng kỳ năm trước.

Việc giá xăng dầu và dầu thô nhập khẩu giảm đã góp phần kéo giá bán lẻ trong nước đi xuống trong hai tháng đầu năm. Tính đến cuối tháng 2, giá xăng RON95 và E5 lần lượt ở mức 20.151 đồng/lít và 19.523 đồng/lít, thấp hơn khoảng 1.000 đồng/lít so với cùng kỳ năm ngoái.

Giá xăng dầu biến động mạnh từ tháng 3

Tuy nhiên, bước sang tháng 3, thị trường năng lượng thế giới bất ngờ biến động mạnh khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang.

Xung đột Iran – Israel khiến nhiều cơ sở sản xuất dầu khí trong khu vực phải tạm dừng hoạt động, đồng thời làm gián đoạn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.

Đến ngày 6/3, giá dầu Brent giao tháng 4/2026 tăng lên 92,69 USD/thùng, tăng 46% so với đầu năm và cao hơn 31% so với cùng kỳ năm ngoái. Tương tự, giá dầu WTI giao tháng 4/2026 cũng tăng mạnh lên 90,9 USD/thùng, tăng 59% so với đầu năm và 37% so với cùng kỳ.

Biến động này nhanh chóng tác động đến giá xăng dầu trong nước. Chỉ trong vòng hai ngày, Bộ Công Thương đã phải điều chỉnh giá xăng dầu hai lần, thay vì chu kỳ 7 ngày như thông thường.

Tại kỳ điều hành ngày 7/3, giá xăng dầu được điều chỉnh tăng từ 3.700 – 8.490 đồng/lít hoặc kg tùy loại.

Trước đó, tại kỳ điều hành ngày 5/3, giá các mặt hàng xăng dầu cũng đã tăng mạnh từ 1.900 – 7.100 đồng/lít, kg. Trong đó, dầu hỏa ghi nhận mức tăng mạnh nhất, lên 35.091 đồng/lít tính đến ngày 7/3, gần gấp đôi so với tuần trước đó.

Theo Bộ Công Thương, các yếu tố như xung đột tại Trung Đông, chiến sự Nga – Ukraine cùng tâm lý tích trữ nhiên liệu tại nhiều quốc gia đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu trở nên khan hiếm, đẩy giá xăng dầu thế giới tăng cao trong thời gian qua.

Hiện Việt Nam nhập khẩu xăng dầu chủ yếu từ 5 thị trường, trong đó Malaysia chiếm khoảng 24%, Hàn Quốc chiếm 23%. Đối với dầu thô, nguồn nhập khẩu chủ yếu đến từ Kuwait với tỷ trọng trên 80%.

Nguồn cung trong nước cơ bản ổn định đến hết tháng 3

Trước diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng, ngày 6/3 Bộ Công Thương đã ban hành văn bản hỏa tốc gửi UBND các tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Bộ này cho biết xung đột tại Trung Đông đang tác động mạnh đến nguồn cung và giá cả các mặt hàng xăng dầu, LPG trên thế giới. Do đó, việc tăng cường giám sát thị trường là cần thiết nhằm phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, báo cáo của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) cho thấy sản lượng khai thác dầu thô hiện đạt khoảng 180.000 thùng/ngày, trong đó khoảng 150.000 thùng/ngày được cung cấp cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

Nhà máy lọc dầu Dung Quất hiện có thể vận hành ổn định ở mức công suất khoảng 118% ít nhất đến hết tháng 4 và bảo đảm cung cấp xăng dầu theo các hợp đồng đã ký với các thương nhân đầu mối.

Trong khi đó, Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn cũng duy trì hoạt động ổn định với nguồn nguyên liệu bảo đảm cho kế hoạch sản xuất. Như vậy, hai nhà máy lọc dầu lớn trong nước vẫn đang vận hành bình thường và bảo đảm nguồn cung xăng dầu theo hợp đồng đã ký với các doanh nghiệp đầu mối đến hết tháng 3.

Song song với nguồn sản xuất trong nước, các thương nhân đầu mối vẫn tiếp tục nhập khẩu xăng dầu thành phẩm để cung ứng cho thị trường, dù chi phí nhập khẩu và vận chuyển đang có xu hướng tăng. Cùng với lượng dự trữ lưu thông theo quy định, nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong tháng 3 cơ bản được bảo đảm.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng cảnh báo nếu chiến sự tại Trung Đông kéo dài sang tháng 4, thị trường năng lượng có thể đối mặt với nhiều khó khăn hơn. Hiện Chính phủ cùng Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan đang khẩn trương triển khai các giải pháp nhằm tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động sản xuất và nhập khẩu xăng dầu, bảo đảm nguồn cung cho thị trường.

Tại Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3, Chính phủ cũng đưa ra một số giải pháp cấp bách nhằm ứng phó với tác động từ xung đột Trung Đông, trong đó có việc điều chỉnh chính sách thuế đối với xăng dầu.

Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu. Hiện mức thuế nhập khẩu xăng dầu theo biểu thuế ưu đãi ban hành tại Nghị định 26/2023/NĐ-CP khoảng 10%.

Ngoài ra, xăng dầu còn chịu các loại thuế và chi phí khác như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức và trích lập Quỹ bình ổn giá theo từng kỳ điều hành.