NHNN triển khai hoán đổi ngoại tệ 2 phiên liên tiếp, lãi suất liên ngân hàng giảm mạnh

NHNN mở thêm ‘van’ hoán đổi USD/VND 21 ngày
Trong giai đoạn 31/01–04/02, mặt bằng lãi suất VND liên ngân hàng biến động mạnh ở các kỳ hạn rất ngắn. Riêng phiên 03/02, VNIBOR qua đêm có thời điểm quanh 17%/năm; đến phiên 05/02, lãi suất bình quân VND qua đêm ghi nhận khoảng 8,5%/năm.

Cùng giai đoạn, số dư tài khoản thanh toán VND không kỳ hạn (số dư Citad) của các ngân hàng thương mại tại NHNN giảm từ khoảng 632 nghìn tỷ đồng cuối tháng 12/2025 xuống khoảng 268 nghìn tỷ đồng cuối tháng 01, sau đó tăng lại lên khoảng 360 nghìn tỷ đồng vào ngày 03/02 và lên hơn 400 nghìn tỷ đồng tại ngày 05/06.

Ngày 05/02, NHNN phát hành thông báo về phương án hoán đổi USD/VND kỳ hạn 21 ngày dự kiến triển khai ngày 06/02, với ngày giá trị T+1. Hạn mức hoán đổi tối đa cho phiên dự kiến là 1 tỷ USD và mỗi tổ chức tín dụng đăng ký tối đa 80% hạn mức. Theo các tham số tỷ giá kèm theo, nếu sử dụng hết hạn mức, phiên dự kiến này cung ứng khoảng 23.863 tỷ đồng VND tại ngày giá trị và thu về khoảng 23.881 tỷ đồng vào ngày đáo hạn.

Trước đó, ngày 04/02, NHNN tổ chức phiên hoán đổi USD/VND đầu tiên, kỳ hạn 21 ngày, hạn mức tối đa 1 tỷ USD. Giao dịch theo cấu trúc NHNN mua USD giao ngay và bán USD theo kỳ hạn; tổ chức tín dụng bán USD để nhận VND tại ngày giá trị, sau đó mua lại đúng lượng USD và hoàn trả VND vào ngày đáo hạn. Nếu sử dụng hết hạn mức, hệ thống nhận khoảng 23.864 tỷ đồng VND tại ngày giá trị và hoàn trả khoảng 23.882 tỷ đồng vào ngày đáo hạn.

Tính theo hạn mức của phiên 04/02 và phiên dự kiến 06/02, lượng VND tiếp cận ở các ngày giá trị vào khoảng 47,7 nghìn tỷ đồng và lượng VND hoàn trả vào khoảng 47,8 nghìn tỷ đồng sau 21 ngày. Dòng vốn này hình thành từ vị thế ngoại tệ và hạn mức giao dịch của từng tổ chức tín dụng, vận hành song song với nguồn vốn cầm cố trái phiếu Chính phủ (TPCP) qua OMO.

Cùng ngày 05/02, NHNN tiếp tục bơm vốn qua OMO với khối lượng chào thầu gồm 7.000 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày, 5.000 tỷ đồng kỳ hạn 28 ngày và 10.000 tỷ đồng kỳ hạn 56 ngày, cùng lãi suất 4,5%/năm. Khối lượng trúng thầu đạt 12.421 tỷ đồng. Trong ngày có 5.764 tỷ đồng OMO đáo hạn, NHNN không phát hành tín phiếu, nên khối lượng bơm ròng khoảng 6.657 tỷ đồng và dư nợ cầm cố lưu hành tăng lên 456.650 tỷ đồng.

Về điều kiện kênh OMO, dư nợ cầm cố vượt 450 nghìn tỷ đồng trong các phiên đầu tháng 2, trong khi lượng TPCP do hệ thống ngân hàng nắm giữ cuối quý IV/2025 khoảng hơn 900 nghìn tỷ đồng. Khi nhu cầu vốn ngắn hạn tăng nhanh mà quy mô tài sản đủ chuẩn để cầm cố không mở rộng tương ứng, áp lực thường dồn vào các kỳ hạn rất ngắn.

Cao điểm nộp thuế gặp mùa rút tiền: Thanh khoản ngắn hạn co lại
Áp lực thanh khoản đầu tháng 2 trùng với cao điểm nộp ngân sách cuối tháng 1 và nhu cầu rút tiền mặt trước Tết Nguyên đán (mùng 1 rơi vào ngày 17/02). Dòng tiền trong hệ thống bị rút ra nhanh chóng trong khoảng thời gian ngắn.

Trong tháng 01, tổng thu ngân sách Nhà nước ước đạt 370,7 nghìn tỷ đồng, tương đương 14,7% dự toán năm và tăng 20,4% so với cùng kỳ năm trước. Thu nội địa khoảng 341,7 nghìn tỷ đồng, bằng 15,5% dự toán năm và tăng 17,6%. Nhịp thu tập trung từ giữa đến cuối tháng 1 khiến dòng tiền rời khỏi tài khoản doanh nghiệp tại ngân hàng diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn.

Dòng tiền nộp thuế đi qua cơ chế thanh toán liên quan trực tiếp đến thanh khoản trên tài khoản tại NHNN. Khi doanh nghiệp nộp thuế bằng chuyển khoản, ngân hàng ghi giảm số dư tài khoản của doanh nghiệp và ghi tăng tài khoản thu ngân sách của Kho bạc Nhà nước tại ngân hàng thương mại. Cuối ngày, Kho bạc điều chuyển một phần số dư về tài khoản tại NHNN.

Trong khoảng thời gian từ khi doanh nghiệp nộp thuế đến khi ngân sách chi trở lại, thanh khoản khả dụng của hệ thống tại NHNN giảm so với trước đó.

Lịch nghĩa vụ trong tháng 01 tập trung ở các mốc cố định mà doanh nghiệp thường ưu tiên xử lý theo hạn. Ngày 20/01 là hạn nộp tờ khai và tiền thuế của kỳ tháng 12/2025 đối với nhóm sắc thuế kê khai theo tháng, bao gồm thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Ngày 30/01 là hạn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp tạm tính quý IV/2025.

Ngoài ra, theo dự thảo Nghị định thuế hộ kinh doanh 2026, thời hạn khai thuế đối với hộ kinh doanh dưới 500 triệu/năm chậm nhất là ngày 31/01 hàng năm.

Theo dự thảo, chính sách thuế mới đối với hộ kinh doanh nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm. Thay đổi này có thể tạo thêm động lực để một bộ phận hộ kinh doanh điều chỉnh cách thức thanh toán và kê khai.

Trong thực tế giao dịch, việc ưu tiên thanh toán bằng tiền mặt thay cho chuyển khoản có thể khiến lượng tiền mặt ngoài lưu thông tăng lên và làm giảm bớt thanh khoản trong hệ thống ngân hàng trong một số thời điểm.

Trước Tết Nguyên đán, nhu cầu tiền mặt tăng lên trong khu vực dân cư và doanh nghiệp để chi lương, thưởng, thanh toán hàng hóa dịch vụ và các nghĩa vụ tài chính trước kỳ nghỉ dài.

Ngân hàng đáp ứng bằng cách xuất quỹ, tiếp quỹ và chuyển một phần tiền từ tài khoản thanh toán tại NHNN sang tiền mặt tại quỹ. Tiền mặt tại quỹ vẫn là tài sản của ngân hàng, nhưng phần tiền này không nằm trong tài khoản tại NHNN để sử dụng cho thanh toán bù trừ và giao dịch liên ngân hàng, khiến thanh khoản khả dụng cho các nghiệp vụ đó giảm trong ngắn hạn.

Khi cao điểm nộp thuế trùng thời điểm nhu cầu tiền mặt tăng, dòng tiền rời khỏi tài khoản doanh nghiệp để nộp ngân sách và dòng tiền rời khỏi tài khoản tại NHNN để phục vụ rút tiền mặt có thể diễn ra đồng thời.

Trong điều kiện Citad giảm mạnh so với cuối năm 2025, chênh lệch vài ngày giữa nhịp thu – chi ngân sách hoặc giữa kế hoạch rút tiền mặt và dòng tiền thực tế thường làm phát sinh thiếu hụt thanh khoản ở các kỳ hạn qua đêm và 1 tuần. Nhu cầu vay bù vì vậy tăng trong một số phiên.

Về chính sách, Nghị quyết 198/2025/QH15 đặt mốc bỏ lệ phí môn bài từ 01/01/2026 và bỏ hình thức thuế khoán đối với hộ, cá nhân kinh doanh chậm nhất từ 01/01/2026. Trong mảng hóa đơn, Nghị định 70/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 123/2020) có hiệu lực từ 01/06/2025, trong đó mở rộng nhóm đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, gắn nghĩa vụ hóa đơn với dòng dữ liệu bán hàng và thanh toán.