Nhóm lao động trên 40 tuổi dẫn đầu làn sóng mất việc năm 2025, gen Z linh hoạt ‘nhảy việc’

Theo khảo sát của nền tảng tuyển dụng TopCV, người lao động trên 40 tuổi là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ làn sóng cắt giảm nhân sự trong năm qua, với tỷ lệ mất việc lên tới 19%. Thực tế này phản ánh xu hướng tái cấu trúc của nhiều doanh nghiệp, trong đó các vị trí bậc trung, thâm niên cao và chi phí lớn đang bị thu hẹp.

Báo cáo Thị trường tuyển dụng 2025–2026 do TopCV công bố được xây dựng trên khảo sát hơn 3.000 đại diện doanh nghiệp và người lao động trên cả nước, tập trung chủ yếu tại Hà Nội và TP HCM, thực hiện trong quý III/2025.

Một trong những điểm đáng chú ý của thị trường lao động năm qua là mức độ ổn định việc làm suy giảm rõ rệt. Kết quả khảo sát cho thấy, cứ 10 lao động thuộc thế hệ X (sinh trước năm 1980) thì có gần 2 người bị cắt giảm việc làm.

Theo TopCV, điều này xuất phát từ việc nhiều doanh nghiệp tái cơ cấu, loại bỏ những vị trí không còn phù hợp với mô hình kinh doanh mới hoặc có chi phí vận hành cao. Xu hướng này cũng tương đồng với diễn biến tại nhiều thị trường phát triển, khi các tập đoàn lớn ở Mỹ và châu Âu đẩy mạnh số hóa, tự động hóa, khiến các vị trí cấp trung dần bị thu hẹp.

Việc tìm kiếm công việc mới đối với lao động bị cắt giảm không hề dễ dàng, đặc biệt với những người thiếu kỹ năng chuyên biệt hoặc làm việc trong các ngành đang gặp khó khăn. Chỉ một tỷ lệ nhỏ tìm được việc làm mới, trong đó khoảng 4% đúng chuyên môn và gần 8% chấp nhận làm trái ngành, cho thấy mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt và xu hướng dịch chuyển nghề nghiệp rõ nét hơn.

Thời gian tìm việc cũng kéo dài hơn. Gần 58% người tham gia khảo sát cho biết họ mất trung bình 12 tháng để tìm được vị trí mới. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự mất cân đối giữa cung – cầu lao động, khi số lượng ứng viên vượt quá nhu cầu tuyển dụng, đồng thời yêu cầu của nhà tuyển dụng ngày càng khắt khe.

Ở chiều tích cực, gần 16% lao động lựa chọn tạm dừng tìm việc để nghỉ ngơi và nâng cao kỹ năng. Xu hướng này phù hợp với bối cảnh toàn cầu, khi nhiều người nhận ra kiến thức và kinh nghiệm cũ không còn đủ sức cạnh tranh trước sự phát triển nhanh của công nghệ. Tuy nhiên, tỷ lệ còn khiêm tốn cũng cho thấy áp lực tài chính và việc làm vẫn là gánh nặng lớn đối với người lao động.

Dù thị trường nhiều biến động, nhóm lao động đang có việc làm ổn định hoặc nghỉ việc trong nửa cuối năm 2025 vẫn tích cực tìm kiếm cơ hội mới. Trong số những người chủ động “nhảy việc”, hơn 65% đã tìm được vị trí phù hợp. Tỷ lệ thành công của nhóm lao động kiêm nhiệm, đa nhiệm cũng đạt khoảng 42%, phản ánh tư duy linh hoạt và chủ động hơn trong phát triển sự nghiệp.

Xét theo thế hệ, gen Z (sinh giai đoạn 1997–2012) là nhóm chủ động thay đổi công việc nhiều nhất, với gần 36%, cao hơn gen Y (1980–1996) và gen X. Điều này cho thấy người lao động trẻ ngày càng coi trọng sự linh hoạt, cơ hội phát triển và cân bằng cuộc sống so với các thế hệ trước.

Bên cạnh đó, sự bấp bênh của khu vực doanh nghiệp khiến khu vực công trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn. Hơn một nửa lao động khu vực tư nhân được khảo sát cho biết quan tâm đến các đơn vị công lập, đặc biệt là bệnh viện, cơ sở y tế, nghiên cứu và doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực điện lực, viễn thông – những nơi được đánh giá cao về tính ổn định và an toàn nghề nghiệp. Trong đó, gen X dẫn đầu mức độ quan tâm với 53%, gen Y khoảng 32% và gen Z là 39%.

TopCV dự báo, lạm phát, khó khăn kinh tế cùng tác động mạnh mẽ của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), sẽ tiếp tục chi phối thị trường lao động và chiến lược kinh doanh trong năm 2026. Nhiều chính sách thuế mới có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động và lợi nhuận của doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực thương mại điện tử và kinh doanh xuyên biên giới. Hơn một nửa doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết sẽ ưu tiên giữ nguyên quy mô, tập trung tối ưu hiệu suất và tuyển dụng theo hướng thận trọng, chọn lọc hơn.

Ở góc độ tổng thể, theo Tổng cục Thống kê, năm 2025 cả nước có khoảng 52,4 triệu người có việc làm, tăng hơn 578.000 người, tương đương mức tăng trên 1% so với năm trước.