Nhu cầu 38,5 triệu tỷ đồng trong 5 năm: Doanh nghiệp Việt sẽ huy động vốn từ đâu?

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT FiinGroup cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu vốn rất lớn, ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới.

Theo đó, thách thức đặt ra không chỉ là huy động đủ vốn mà còn phải bảo đảm chi phí hợp lý và sử dụng hiệu quả để hướng tới phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Quang Thuân nhận định, dù tăng trưởng GDP của Việt Nam duy trì ở mức cao trong nhiều năm, nhưng tăng trưởng doanh thu của doanh nghiệp trong nước chưa đồng đều.

Điều này đòi hỏi các giải pháp nhằm phát triển đồng bộ khu vực doanh nghiệp nội địa, đặc biệt là hình thành các doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động hiệu quả và gắn kết chặt chẽ với đà tăng trưởng của nền kinh tế.

So với khu vực, Việt Nam và Thái Lan có điểm chung là khu vực doanh nghiệp FDI đóng góp lớn cho tăng trưởng, song lại gần như vắng bóng trên thị trường chứng khoán.

Ông Thuân bày tỏ không mong muốn kịch bản trong 5–10 năm tới, kinh tế tăng trưởng hai con số nhưng doanh nghiệp trong nước lại tụt lại phía sau.

Theo ông, nhu cầu vốn bình quân mỗi năm rất lớn, trong khi dư địa tín dụng ngân hàng không còn nhiều, đầu tư công tuy lớn nhưng không đủ đáp ứng.

Do đó, các dự án quy mô lớn cần dựa vào nguồn vốn trung và dài hạn. Đánh giá về các kênh huy động vốn, ông Thuân cho rằng dòng vốn FDI sẽ tiếp tục duy trì, tập trung vào chất lượng hơn là số lượng, bất chấp những biến động như xung đột địa chính trị hay chính sách thuế quan.

Hoạt động M&A còn khiêm tốn nhưng có tiềm năng, trong khi kênh IPO ghi nhận kết quả tích cực và được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng, đặc biệt trong bối cảnh thị trường được nâng hạng, thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư.

Đối với vốn vay nước ngoài, môi trường quốc tế thời gian qua chưa thuận lợi nhưng có thể cải thiện trong thời gian tới. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang phục hồi, song quy mô vẫn còn hạn chế nếu loại trừ khu vực ngân hàng.

Dù vậy, ông Thuân tin rằng nếu có cải cách phù hợp, Việt Nam vẫn có khả năng huy động vốn hiệu quả.

Ông nhấn mạnh, vấn đề cốt lõi hiện nay không còn là “làm sao huy động thêm vốn”, mà là “làm sao mỗi đồng vốn tạo ra nhiều giá trị hơn”.

Đây sẽ là yếu tố quyết định vị thế của các tập đoàn kinh tế Việt Nam trong thời gian tới. Một rủi ro đáng lưu ý là tình trạng lệch pha kỳ hạn vốn, khi nhiều lĩnh vực như nước, xử lý rác thải, điện hay hạ tầng có thời gian hoàn vốn dài nhưng lại sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ, tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối tài chính.

Theo ông Thuân, doanh nghiệp tư nhân lớn hiện có mức độ đòn bẩy tài chính cao hơn doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trong khi DNNN lại duy trì đòn bẩy thấp nhưng hiệu quả hoạt động chưa cao. Các tổ chức quốc tế có nhu cầu cho DNNN vay, song vẫn còn băn khoăn về mức lãi suất và hiệu quả sử dụng vốn.

Từ đó, ông đề xuất Việt Nam cần sớm nâng hạng tín nhiệm quốc gia trước năm 2030 nhằm giảm chi phí huy động vốn. Đồng thời, cần tiếp tục cải thiện hiệu quả hoạt động và quản trị của DNNN, như tinh thần đã được nêu trong Nghị quyết 79.

Bên cạnh đó, DNNN có thể phát huy vai trò “vốn mồi” để giảm thiểu rủi ro cho các dự án trong giai đoạn đầu triển khai. Để nâng cao khả năng huy động vốn, ông Thuân gợi ý một số nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, cải thiện tính hấp dẫn tài chính của các dự án lớn, đặc biệt là giảm rủi ro chính sách, xây dựng cấu trúc tài chính khả thi và ưu tiên mô hình tài trợ dự án theo danh mục thay vì đơn lẻ.

Thứ hai, tiếp tục cải cách mạnh mẽ thị trường vốn, phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp theo chiều sâu, mở rộng sự tham gia của các nhà đầu tư và đa dạng hóa sản phẩm tài chính. Việc nâng hạng tín nhiệm quốc gia cũng sẽ giúp Chính phủ và doanh nghiệp huy động vốn với chi phí thấp hơn.

Thứ ba, Chính phủ cần đóng vai trò dẫn dắt trong việc thành lập các quỹ đầu tư quốc gia, như quỹ đầu tư hạ tầng nhằm cung cấp vốn dài hạn cho các dự án lớn, hay quỹ tăng trưởng quốc gia hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao, tương tự kinh nghiệm của nhiều quốc gia.

Theo ông Nguyễn Quang Thuân, việc giải quyết hiệu quả bài toán huy động và phân bổ vốn sẽ là yếu tố then chốt để các tập đoàn kinh tế Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng vai trò dẫn dắt trong giai đoạn phát triển mới.