Những lưu ý quan trọng khi làm lễ hóa vàng

Theo phong tục truyền thống, lễ hóa vàng là nghi thức tạ năm mới được thực hiện khi kết thúc Tết. Trước đây, lễ này thường diễn ra vào mùng 3 hoặc mùng 7 Tết. Ngày nay, tùy điều kiện từng gia đình, lễ hóa vàng có thể tiến hành từ mùng 3 đến mùng 10 tháng Giêng.

Tùy hoàn cảnh mỗi nhà, việc chuẩn bị lễ có thể khác nhau. Tuy nhiên, nếu làm mâm cỗ mặn, cần có các món như bánh chưng, giò, nem, ninh, mọc, gà luộc, xôi… Một số gia đình còn nấu thêm cá chép nấu bỗng.

Theo quan niệm dân gian, cá chép là loài vượt vũ môn hóa rồng, tượng trưng cho sự thăng tiến, vì vậy cúng cá chép đầu năm được tin rằng sẽ mang lại may mắn, thịnh vượng cho gia chủ. Trong lễ hóa vàng cũng không thể thiếu tiền âm phủ, vàng mã, mâm ngũ quả, hoa tươi, hương, bánh kẹo, trầu cau…

Người Việt xưa có tục đặt 2 cây mía 2 bên bàn thờ gia tiên khi làm lễ hóa vàng. Cây mía được xem như gậy chống để các cụ về cõi âm, hoặc làm đòn gánh mang theo lễ vật về trời. Mâm cúng có thể là cỗ chay hoặc cỗ mặn. Nếu làm cỗ mặn, đĩa gà trống thường là lễ vật quan trọng.

Việc chuẩn bị món ăn tùy thuộc số lượng người và khẩu vị từng gia đình để tránh lãng phí. Tiền âm phủ, vàng mã cũng chỉ nên chuẩn bị mang tính tượng trưng, không cần quá nhiều.

Những lưu ý khi làm lễ hóa vàng

Sau khi bày biện mâm cúng, chủ nhà thắp hương và khấn lễ hóa vàng để tiễn tổ tiên. Khi hương cháy hết hoặc qua 1 tuần hương, gia chủ chắp tay vái 3 vái xin phép ông bà mang vàng mã đi hóa. Khi hạ lễ, cần hạ từ bậc thần trước rồi mới đến tổ tiên. Việc hóa vàng phải thực hiện ở nơi sạch sẽ, thoáng đãng, có khu vực hóa riêng, không làm tùy tiện.

Khi hóa, nên hóa phần của gia thần trước, sau đó mới đến vàng mã của tổ tiên để tránh nhầm lẫn; riêng phần dành cho người mới mất trong năm sẽ hóa sau cùng. Khi tiền vàng, sớ trạng đã cháy hết, gia chủ vẩy thêm chút rượu với quan niệm như vậy các cụ ở cõi âm mới nhận và tiêu được số tiền đó.

Một số gia đình còn hơ 2 cây mía trên phần tro vàng mã vừa hóa xong với ý nghĩa giúp các cụ gánh tiền, gánh vàng về cõi âm không bị quỷ cướp mất. Khi hóa cần tránh gẩy tiền vàng liên tục hoặc làm rách tiền bởi quan niệm “trần sao âm vậy”, nếu tiền rách thì các cụ sẽ không tiêu được.