Nơi duy nhất ‘cấm’ người dân chết và sinh con, nếu hấp hối phải rời đi cách 2.000km

Thị trấn Longyearbyen nằm trên quần đảo Svalbard (Na Uy), được xem là một trong những khu định cư gần Bắc Cực nhất có người sinh sống thường xuyên, với dân số khoảng 2.000 người. Thị trấn này là một trong những nơi hiếm hoi "cái chết bị cấm".

Thoạt nghe, thông tin này dễ bị hiểu nhầm như một câu chuyện lan truyền trên mạng. Tuy nhiên, đây là quy định có thật, được thiết lập dựa trên các yếu tố khoa học và điều kiện tự nhiên đặc thù của vùng cực.

“Cấm” người dân sinh nở, qua đời

Nguyên nhân chính bắt nguồn từ hiện tượng đất đóng băng vĩnh cửu (permafrost) - đặc trưng của khu vực Bắc Cực. Trong điều kiện nhiệt độ luôn ở mức rất thấp, thi thể chôn dưới đất gần như không thể phân hủy theo cách tự nhiên.

Từ thập niên 1950, các nhà khoa học phát hiện nhiều thi thể được chôn trước đó vẫn còn nguyên vẹn sau thời gian dài, thậm chí chứa vi khuẩn và mầm bệnh. Đáng chú ý, tác nhân gây bệnh lao từng được ghi nhận tồn tại trong các thi thể này, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ phát tán nếu lớp băng vĩnh cửu tan chảy.

Trước rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng, chính quyền Na Uy đã quyết định đóng cửa nghĩa trang tại Longyearbyen từ giữa thế kỷ XX và ngừng hoàn toàn việc chôn cất mới.

Luật không thể ngăn một người trút hơi thở cuối cùng, nhưng cấm tuyệt đối việc chôn cất tại Longyearbyen. Khi một cư dân tại Longyearbyen rơi vào tình trạng bệnh nặng hoặc cận kề cái chết, họ sẽ được đưa về đất liền Na Uy, cách hơn 2.000km, để tiếp tục điều trị hoặc qua đời tại đó.

Hệ thống y tế ở Longyearbyen cũng không đủ điều kiện để chăm sóc người bệnh dài hạn hay các ca bệnh phức tạp. Khi có người qua đời, thi thể cũng được vận chuyển về đất liền Na Uy để an táng trong điều kiện phù hợp hơn.

Trước thắc mắc về việc hỏa táng, chính quyền vẫn chấp nhận giải pháp này đối với các trường hợp tử vong đột ngột. Tuy nhiên, thân nhân phải trải qua thủ tục xin cấp phép vô cùng phức tạp để chôn cất bình tro cốt.

Kỳ lạ hơn, thị trấn này cũng "nói không" với việc sinh con. Thị trấn không có bệnh viện hoặc hệ thống sản khoa đủ điều kiện để xử lý các ca sinh nở và chăm sóc trẻ sơ sinh. Vì vậy, phụ nữ mang thai được yêu cầu rời đảo vài tuần trước ngày dự sinh để chuyển vào đất liền - nơi có điều kiện y tế đầy đủ hơn. Đây là quy trình được duy trì ổn định trong nhiều năm nhằm đảm bảo an toàn cho cả mẹ và trẻ.

Để được phép định cư tại Longyearbyen, những người mới đến phải trải qua các đợt kiểm tra sức khỏe khắt khe. Chính quyền không tiếp nhận những người mắc bệnh lý nghiêm trọng nhằm giảm thiểu rủi ro y tế tại khu vực xa xôi này.

Bên cạnh các quy định liên quan đến sinh - tử, thị trấn Longyearbyen còn nổi bật bởi điều kiện tự nhiên hiếm gặp. Nằm cách Bắc Cực khoảng 1.300km, khu vực này có chu kỳ ánh sáng đặc biệt: Mùa đông chìm trong bóng tối suốt 24 giờ/ngày kéo dài nhiều tháng, trong khi mùa hè lại sáng liên tục không có ban đêm. Vì vậy, nơi đây được gọi là “vùng đất của mặt trời lúc nửa đêm”.

Điều kiện khí hậu khắc nghiệt với nhiệt độ thường xuyên dưới 0°C khiến mặt đất đóng băng quanh năm, ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng và sinh hoạt. Longyearbyen không có viện dưỡng lão và được xem là nơi phù hợp với những người còn khả năng lao động, có sức khỏe tốt và khả năng thích nghi cao. Những người mắc bệnh lý nghiêm trọng hoặc lớn tuổi thường rời đảo để sinh sống tại đất liền.

Dù tỷ lệ tội phạm gần như bằng không, yếu tố an toàn tại đây vẫn chịu tác động lớn từ môi trường tự nhiên. Số lượng gấu Bắc Cực tại quần đảo Svalbard được cho là nhiều hơn con người, khiến việc mang theo súng khi rời khỏi khu dân cư trở thành yêu cầu bắt buộc. Trong phạm vi thị trấn, cuộc sống diễn ra tương đối cởi mở, nhiều gia đình không khóa cửa, tài sản cá nhân có thể để ngoài trời. Tuy nhiên, khi rời khỏi khu vực an toàn, các biện pháp phòng vệ phải được tuân thủ nghiêm ngặt.

Ngoài ra, mèo bị cấm nuôi tại Longyearbyen nhằm bảo vệ các loài chim bản địa vốn dễ bị tổn thương trong hệ sinh thái Bắc Cực.

Longyearbyen ban đầu được hình thành như một khu định cư khai thác than đá và từng là trung tâm mỏ lớn của khu vực Scandinavia. Khi hoạt động khai thác suy giảm vào những năm 2000, cộng đồng cư dân chuyển hướng sang nghiên cứu khoa học và du lịch. Đến nay, thị trấn vẫn duy trì đầy đủ các dịch vụ cơ bản như trường học, bưu điện, quán bar, đồng thời trở thành điểm đến thu hút du khách nhờ những đặc điểm riêng biệt.

Trong bối cảnh môi trường cực hạn, các quy định tưởng chừng khác thường tại Longyearbyen thực chất là giải pháp được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Việc điều chỉnh các hoạt động liên quan đến sinh - tử phản ánh cách con người thích nghi để duy trì một cộng đồng ổn định giữa vùng đất khắc nghiệt bậc nhất hành tinh.