Nông dân bất ngờ phát hiện miệng hố kỳ lạ trên cánh đồng, cảnh sát khẩn trương vào cuộc, lật tẩy đường dây tội phạm nghiêm trọng gây bức xúc dư luận

Tháng 4/1994, tại thành phố Kinh Môn, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc), một vụ xâm phạm mộ cổ đặc biệt nghiêm trọng đã gây chấn động dư luận và giới khảo cổ học. Sự việc khởi nguồn từ phát hiện bất thường của người dân tại thôn Quách Điếm, trấn Kỷ Sơn, huyện Sa Dương. Trên cánh đồng hoa cải dầu, cách quốc lộ khoảng 1km về phía Tây, một hố đất có đường kính hơn 1m bất ngờ xuất hiện, làm dấy lên nghi vấn về hoạt động đào bới trái phép.

Do khu vực này nằm trong vùng có nhiều di tích văn hóa quan trọng, chính quyền địa phương nhanh chóng báo cáo sự việc tới cơ quan công an. Ngay sau đó, lực lượng chức năng phối hợp cùng các chuyên gia khảo cổ được huy động tới hiện trường kiểm tra. Kết quả xác minh ban đầu cho thấy hố đất chính là miệng của một đường hầm do các đối tượng đào trộm tạo ra, dẫn thẳng vào ngôi mộ cổ Quách Gia Cương số 1.

Bất chấp điều kiện địa hình lầy lội, các nhà khảo cổ tiến vào đường hầm dài hơn 5m để tiếp cận khu mộ. Ngay khi vào bên trong, họ phát hiện một vật dụng hiện đại gây chú ý là gói mì ăn liền màu đỏ. Căn cứ vào thông tin in trên bao bì sản xuất năm 1994, các chuyên gia nhận định ngôi mộ vừa bị xâm phạm trong thời gian rất gần. Nhận định này nhanh chóng được xác nhận khi toàn bộ không gian bên trong mộ lộ diện trong tình trạng bị phá hoại nghiêm trọng.

Nhiều hiện vật bị xáo trộn, đồ tùy táng bị lấy đi, chỉ còn lại các mảnh vỡ của lụa, đồ sứ và quan tài. Đáng chú ý, bộ hài cốt được chôn cất trong mộ cũng bị xâm hại nghiêm trọng. Qua xác định, đây là hài cốt của một phụ nữ thuộc tầng lớp quý tộc nước Sở thời Chiến Quốc có niên đại khoảng 2.400 năm.

Theo ghi nhận tại hiện trường, thi hài vốn được bảo quản tương đối nguyên vẹn nhưng đã bị các đối tượng đối xử thô bạo. Không chỉ lấy đi toàn bộ trang phục lụa quý, nhóm này còn có hành vi xâm phạm nghiêm trọng khi kéo tóc, buộc dây vào cổ rồi lôi thi thể ra khỏi quan tài. Sau đó, bộ hài cốt bị kéo lê trên mặt đất và vùi xuống một hố bùn cách vị trí ngôi mộ hơn 30m. Tình trạng này khiến các chuyên gia và lực lượng chức năng đặc biệt bức xúc.

Trước tính chất nghiêm trọng của vụ việc, cơ quan công an đã khẩn trương xác lập chuyên án điều tra. Qua quá trình truy xét, lực lượng chức năng xác định nhóm đối tượng liên quan gồm nhiều người dân địa phương, trong đó có các đối tượng cầm đầu như Lý Nghi Hải và Quách Thủ Bình. Tổng cộng 23 đối tượng bị bắt giữ, đồng thời thu hồi hơn 20 hiện vật văn hóa có giá trị.

Theo lời khai, hành vi đào trộm mộ bắt đầu từ tháng 2/1994. Đến khi bị phát hiện, hài cốt của nữ quý tộc đã bị vùi trong bùn suốt 39 ngày. Khi được tìm thấy, thi thể chịu nhiều tổn hại rõ rệt: da chuyển màu sẫm do bùn đất, các chi bị hư hại, tóc bị kéo đứt và trên cổ vẫn còn dấu vết sợi dây thừng.

Ngay sau đó, cơ quan quản lý di sản văn hóa quốc gia Trung Quốc đã cử 26 chuyên gia khảo cổ tới tiến hành giám định, nghiên cứu. Kết quả cho thấy, dù trải qua hơn hai thiên niên kỷ, thi thể vẫn chưa phân hủy hoàn toàn. Làn da còn giữ được độ đàn hồi nhất định, các khớp xương vẫn có khả năng cử động. Đây được đánh giá là phát hiện hiếm, mang giá trị lớn về lịch sử, khoa học và nghệ thuật.

Một số chuyên gia nhận định, đây có thể là một trong những thi hài cổ xưa tại Trung Quốc còn giữ được trạng thái hình thái tương đối hoàn chỉnh. Tuy nhiên, việc bị xâm phạm đã làm suy giảm đáng kể giá trị nguyên gốc của di tích, gây tổn thất lớn cho ngành khảo cổ.

Sau quá trình điều tra và xét xử, ngày 23/5/1995, Tòa án Nhân dân cấp cao tỉnh Hồ Bắc đã tuyên án đối với các đối tượng liên quan. Ba bị cáo giữ vai trò cầm đầu gồm Quách Thủ Bình, Lý Lập Tân và Lý Hoa bị tuyên án tử hình. Riêng Lý Nghi Hải bỏ trốn trong thời gian dài và đến năm 2017 mới bị bắt giữ, khép lại hoàn toàn vụ án sau hơn hai thập kỷ truy xét.

Tổng cộng 24 đối tượng liên quan bị xử lý theo quy định pháp luật, nhiều hiện vật quý được thu hồi. Tuy nhiên, những thiệt hại đối với ngôi mộ cổ, đặc biệt là bộ hài cốt nữ quý tộc, không thể khôi phục hoàn toàn, để lại bài học lớn trong công tác bảo vệ di sản văn hóa trước nạn trộm mộ.

Hiện nay, hài cốt của người phụ nữ thời Chiến Quốc được lưu giữ tại Bảo tàng thành phố Kinh Môn, phục vụ nghiên cứu và trưng bày. Hồ Bắc là trung tâm văn hóa của nước Sở thời Xuân Thu - Chiến Quốc, nơi lưu giữ số lượng lớn di tích lịch sử. Toàn tỉnh hiện có hơn 15.000 di tích văn hóa, trong đó có hàng chục di tích cấp quốc gia và hàng trăm di tích cấp tỉnh, cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của khu vực này trong nghiên cứu lịch sử Trung Hoa cổ đại.