Nông dân Trung Quốc lao đao vì chiến sự Iran

Cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ - Israel không chỉ gây bất ổn địa chính trị mà còn trực tiếp đe dọa an ninh lương thực của Trung Quốc. Theo báo cáo từ Công ty Chứng khoán Guosen, quốc gia tỷ dân này phụ thuộc vào nhập khẩu để đáp ứng đến 47% nhu cầu lưu huỳnh trong nước. Đáng chú ý, hơn một nửa lượng hàng nhập khẩu này đến từ 6 quốc gia vùng Vịnh và phải vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Việc Iran tuyên bố đóng cửa tuyến đường thủy huyết mạch này để đáp trả Mỹ và Israel đã khiến chi phí logistics tăng phi mã, đẩy người mua hàng Trung Quốc vào thế khó khi nguồn cung dần cạn kiệt.

Sự gián đoạn này tạo ra "cơn đau đầu" cho Bắc Kinh, bởi Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất ngũ cốc lớn nhất thế giới với nhu cầu phân bón cực kỳ lớn. Lưu huỳnh không chỉ là thành phần cốt lõi của phân bón phốt phát mà còn là nguyên liệu không thể thiếu trong sản xuất thuốc trừ sâu và hóa chất nông nghiệp.

"Giá phân bón giao đến Trung Quốc đại lục trung bình ở mức 520 USD/tấn trong hai tháng đầu năm. Sự cố tại eo biển Hormuz có khả năng đẩy con số này lên một tầm cao mới ngay khi mùa gieo trồng chính tại bán cầu Bắc bắt đầu", ông Allan Pickett, Giám đốc điều hành nghiên cứu phân bón tại S&P Global Energy, nhận định.

"Các nhà sản xuất trong nước đã tích lũy đủ tồn kho cho mùa bón phân xuân, do vậy tình trạng thiếu hụt hay tăng giá lưu huỳnh sẽ chưa ảnh hưởng ngay đến toàn bộ nguồn cung phân bón phốt phát trong vụ này", ông Pickett cho biết thêm. "Tuy nhiên, điều này có thể tác động đến một phần hoạt động sản xuất và tạo thêm áp lực tăng giá trên thị trường nội địa Trung Quốc”.

Một thương nhân Trung Quốc chuyên kinh doanh nguyên liệu thô có trụ sở tại Oman tiết lộ rằng các lô hàng lưu huỳnh hiện gần như "mắc kẹt" tại vùng Vịnh, trong khi giá cước vận chuyển không có dấu hiệu hạ nhiệt.

Bà cũng cho biết chi phí vận chuyển hiện đã chạm mốc 3.000 nhân dân tệ (tương đương 435 USD) cho mỗi container. Dù nhu cầu hỏi mua vẫn phát sinh hàng ngày nhưng hoạt động thương mại thực tế gần như đã bị đình chỉ hoàn toàn. Ngay cả những đơn vị nhập khẩu lớn tại Trung Quốc vốn sở hữu các hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp vùng Vịnh cũng đang đối mặt với tình trạng tạm dừng giao hàng ngoài dự kiến.

Tại các địa phương sản xuất nông nghiệp trọng điểm như Quảng Tây, sức ép thiếu hụt nguyên liệu đã bắt đầu lan rộng đến từng hộ kinh doanh và đại lý cấp cơ sở.

Ông Tan, một nhà thu mua tại khu vực phía Nam Trung Quốc, thừa nhận rằng nguồn cung lưu huỳnh trên thị trường hiện tại đang rơi vào tình trạng khan hiếm trầm trọng, khi tình trạng đứt gãy nguồn cung đã bao trùm diện rộng, trực tiếp đe dọa đến khả năng tiếp cận vật tư đầu vào của nông dân trong khu vực.

Ở góc độ phân tích thị trường, chuyên gia Liu Zhenpeng từ đơn vị nghiên cứu hàng hóa Sublime China Information nhận định rằng dù giá lưu huỳnh tại các cảng và thị trường nội địa đều ghi nhận đà tăng, nhưng tác động tổng thể hiện vẫn nằm trong ngưỡng kiểm soát.

Theo ông Liu, các doanh nghiệp sản xuất phân bón phốt phát tại Trung Quốc thường duy trì chiến lược dự trữ nguyên liệu ổn định từ một đến một tháng rưỡi. Đặc biệt, kể từ khi thị trường lưu huỳnh bắt đầu biến động vào năm 2025, các nhà sản xuất lớn đã chủ động gia hạn và tăng cường các hợp đồng dài hạn với các đơn vị cung ứng lưu huỳnh cũng như axit sulfuric, nhằm đảm bảo duy trì sản lượng xuyên suốt mùa vụ xuân.

Do lưu huỳnh vốn là sản phẩm phụ từ quá trình lọc dầu, bất kỳ sự gián đoạn nào trong vận chuyển dầu khí làm giảm công suất hoạt động của các nhà máy lọc hóa dầu tại khu vực này đều sẽ kéo tụt sản lượng lưu huỳnh đầu ra. Hệ quả tất yếu là nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt, tạo áp lực đẩy giá mặt hàng này lên cao hơn nữa.

Số liệu từ Hải quan Trung Quốc cho thấy tầm quan trọng chiến lược của khu vực này khi năm ngoái, Bắc Kinh đã nhập khẩu gần 5,4 triệu tấn lưu huỳnh từ sáu quốc gia vùng Vịnh, chiếm tới 55,7% tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này của cả nước.

Trước những thách thức về chuỗi cung ứng, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia (NDRC) – cơ quan điều hành kinh tế hàng đầu của Trung Quốc – đã đưa ra cam kết mạnh mẽ về việc đảm bảo bình ổn giá cả và nguồn cung phân bón cho cả năm. Để hiện thực hóa mục tiêu này, NDRC khẳng định sẽ thiết lập cơ chế ưu tiên cho các nhà sản xuất phân bón trong việc tiếp cận nguồn lưu huỳnh nội địa. Đồng thời, hệ thống cảng biển trên toàn quốc được yêu cầu dành luồng ưu tiên cho các tàu chở lưu huỳnh nhập khẩu và nguyên liệu thô phục vụ nông nghiệp.

Chính phủ Trung Quốc cũng khuyến khích các doanh nghiệp chủ động tăng cường nhập khẩu và duy trì kho dự trữ chiến lược nhằm tạo "tấm đệm" giảm sốc cho thị trường trước những biến động địa chính trị khó lường.

Tham khảo South China Morning Post