Nóng: Mỹ miễn trừng phạt dầu Iran trong 30 ngày

Theo Reuters, chính quyền Tổng thống Trump ngày thứ Sáu đã tạm miễn trừng phạt đối với hoạt động mua dầu Iran đang ở trên biển trong 30 ngày, trong động thái mới nhất nhằm hạ nhiệt giá dầu vốn đã tăng mạnh vì cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent viết trên X rằng quyết định này sẽ đưa khoảng 140 triệu thùng dầu ra thị trường toàn cầu và góp phần giảm áp lực nguồn cung năng lượng.

Động thái này cho thấy Nhà Trắng lo ngại đà tăng giá dầu sau gần 3 tuần Mỹ và Israel không kích Iran sẽ gây tổn hại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, thời điểm đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump kỳ vọng giữ được quyền kiểm soát Quốc hội.

Lần thứ 3 Mỹ nới trừng phạt trong thời gian chiến sự với Iran

Giấy phép được đăng trên website của Bộ Tài chính sau giờ giao dịch cho biết dầu Iran có thể được nhập vào Mỹ theo diện miễn trừ này nếu cần thiết để hoàn tất việc bán hoặc giao hàng.

Mỹ trên thực tế hầu như không nhập khẩu dầu Iran kể từ khi Washington áp đặt các biện pháp trừng phạt sau cuộc cách mạng năm 1979. Hiện chưa rõ liệu có bất kỳ lô dầu Iran nào thực sự được đưa vào Mỹ nhờ quyết định miễn trừ này hay không.

Cuba, Triều Tiên và Crimea là một trong những khu vực bị loại trừ khỏi giấy phép này, vốn sẽ có hiệu lực đến ngày 19/4.

Động thái này được cho là sẽ có lợi cho Trung Quốc, nước mua dầu Iran lớn nhất. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho biết nguồn cung có thể tới châu Á trong vòng 3-4 ngày và được đưa ra thị trường sau khi tinh chế trong khoảng 1,5 tháng tới.

Đây là lần thứ 3 Bộ Tài chính Mỹ tạm thời nới trừng phạt đối với dầu mỏ từ các đối thủ của Mỹ chỉ trong hơn 2 tuần. Các động thái này là một phần trong nỗ lực của chính quyền nhằm kìm giá năng lượng, trong bối cảnh giá dầu đã vọt lên trên 100 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022.

Trước đó, Mỹ đã nới trừng phạt đối với dầu Nga, và đến thứ Sáu tiếp tục ban hành giấy phép chung cho phép bán dầu thô Iran và các sản phẩm dầu mỏ đã được bốc lên tàu tính đến hết ngày thứ Sáu.

“Về bản chất, chúng tôi sẽ dùng chính các thùng dầu Iran để chống lại Tehran, qua đó giữ giá ở mức thấp trong khi tiếp tục Chiến dịch Epic Fury”, ông Bessent nói.

Ông Bessent trước đó đã phát tín hiệu về quyết định này trong một cuộc phỏng vấn với Fox Business hôm thứ Năm, cho biết việc đưa lượng dầu Iran đang bị trừng phạt vào nguồn cung toàn cầu sẽ giúp giữ giá dầu thấp trong 10-14 ngày.

Ông cũng nói hôm thứ Sáu rằng Iran sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận phần doanh thu phát sinh từ động thái này, đồng thời Washington sẽ tiếp tục duy trì sức ép tối đa với Iran cũng như hạn chế khả năng nước này tiếp cận hệ thống tài chính quốc tế.

Washington đang dần cạn sự lựa chọn

Giá dầu đã tăng khoảng 50% kể từ khi Mỹ và Israel mở các đợt tấn công vào ngày 28/2. Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh có căn cứ quân sự của Mỹ.

Cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu tại Iran và các nước láng giềng vùng Vịnh đã bị tấn công, trong khi Iran trên thực tế đã phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.

Trong nỗ lực kiềm chế giá dầu, chính quyền ông Trump hôm thứ Tư cũng công bố miễn áp dụng trong 60 ngày đối với Đạo luật Jones, tạm thời cho phép tàu treo cờ nước ngoài vận chuyển nhiên liệu, phân bón và các loại hàng hóa khác giữa các cảng của Mỹ.

Các nhà phân tích năng lượng, trong đó có Brent Erickson - thành viên điều hành tại Obsidian Risk Advisors - nhận định rằng những nỗ lực kiểm soát giá của chính quyền sẽ không tạo ra tác động đáng kể cho đến khi eo biển Hormuz được mở lại cho tàu thuyền lưu thông.

“Việc nới trừng phạt làm dấy lên lo ngại rằng bộ công cụ kinh tế của Washington nhằm hạ nhiệt giá dầu đang bị tiêu hao rất nhanh”, Erickson nói. “Nếu chúng ta đã phải đi đến mức nới trừng phạt với chính quốc gia mà mình đang có chiến sự, thì rõ ràng các lựa chọn đang dần cạn”.

Mỹ trước đó cũng đã cấp miễn trừ 30 ngày để các nước mua dầu Nga bị mắc kẹt trên biển do trừng phạt, sau khi ngày 5/3 ban hành giấy phép 30 ngày riêng cho Ấn Độ mua dầu Nga.

Mark Dubowitz, Giám đốc điều hành Foundation for the Defense of Democracies - một viện nghiên cứu phi lợi nhuận có quan điểm cứng rắn với Iran - đã ca ngợi quyết định này.

“Chúng tôi đã theo đuổi việc trừng phạt ngành dầu mỏ Iran suốt nhiều năm. Đây là một bước đi khôn ngoan... giúp giành lợi thế trong cuộc chiến chống lại chế độ này”, Dubowitz viết trên X.