Nông nghiệp “khát vốn”: Chỉ chiếm 11% tín dụng, khó bứt phá tăng trưởng

Tại Hội thảo “Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026”, các chuyên gia kinh tế cho rằng cần chuyển từ tư duy tăng trưởng nhanh sang phát triển toàn diện, trong đó nông nghiệp giữ vai trò quan trọng nhưng lại đang thiếu hụt nguồn lực đầu tư.

Theo TS. Cấn Văn Lực, trong thời gian dài, Việt Nam chủ yếu tập trung vào các chỉ tiêu như GDP, việc làm hay thu nhập, dẫn tới chưa phản ánh đầy đủ chất lượng tăng trưởng. Tăng trưởng chỉ là kết quả ngắn hạn, trong khi phát triển bao trùm cả các yếu tố kinh tế, xã hội và chất lượng sống.

Để hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, Việt Nam cần chuyển sang mô hình phát triển toàn diện, chú trọng hiệu quả và tính bền vững thay vì chỉ chạy theo tốc độ.

Ông cũng chỉ ra rằng nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào vốn và lao động, trong khi đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp còn hạn chế. Muốn đạt tăng trưởng cao, đặc biệt là hai con số, cần nâng cao năng suất thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời hoàn thiện thể chế và phân bổ nguồn lực hiệu quả. Bên cạnh đó, việc kiểm soát ổn định vĩ mô, lạm phát, tỷ giá và lãi suất cũng là điều kiện then chốt.

Nông nghiệp - trụ đỡ nhưng thiếu vốn

Trong cơ cấu tăng trưởng, nông nghiệp vẫn đóng vai trò quan trọng, đặc biệt khi các ngành khác chịu tác động từ dịch bệnh hay suy giảm kinh tế toàn cầu. TS. Trần Công Thắng cho biết nông nghiệp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng ổn định và tiếp tục là “trụ đỡ” của nền kinh tế. Trong đó, thủy sản và trái cây xuất khẩu nổi lên như những động lực mới, trong khi tỷ trọng của trồng trọt và chăn nuôi truyền thống có xu hướng giảm.

Theo ông, đóng góp vào tăng trưởng ngày càng phụ thuộc vào vốn, năng suất và ứng dụng khoa học công nghệ thay vì lao động giản đơn. Việc tái cơ cấu sản xuất theo hướng hiệu quả, phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu và cải thiện giống là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị gia tăng. Đồng thời, các tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu từ thị trường quốc tế ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc.

Ông dự báo nếu duy trì ổn định, nông nghiệp có thể đạt mức tăng trưởng 3,5–4%, nhưng để bứt phá cần chuyển mạnh sang mô hình sản xuất xanh, bền vững, tận dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước, kinh tế biển và năng lượng tái tạo, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn. Theo đó, thị trường cần được xác định là trung tâm, doanh nghiệp là động lực và khoa học công nghệ là nền tảng.

Nút thắt vốn: Nông nghiệp chỉ chiếm 11% tín dụng

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất được các chuyên gia chỉ ra là dòng vốn vào nông nghiệp còn hạn chế, khi lĩnh vực này chỉ chiếm khoảng 11% tổng dư nợ tín dụng, trong khi bất động sản chiếm tới 25%.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết nguyên nhân chủ yếu là do người dân và doanh nghiệp nông nghiệp thiếu tài sản đảm bảo, khiến khả năng tiếp cận vốn gặp khó khăn, dù hệ thống ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy tài chính toàn diện.

Theo ông, Ngân hàng Nhà nước đang cải thiện hệ thống thanh toán nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời khuyến khích thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực nông sản xuất khẩu. Tuy nhiên, để tạo chuyển biến rõ nét, cần có các chính sách ưu đãi cụ thể hơn, tăng đầu tư cho nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, qua đó thúc đẩy phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Ông cũng cho rằng thay vì tập trung quá nhiều vào các lĩnh vực ngắn hạn như bất động sản, Việt Nam cần ưu tiên khai thác bền vững các nguồn lực như đất đai, khoáng sản, kinh tế biển và nông nghiệp công nghệ cao để tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn.

Các chuyên gia thống nhất, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ cải cách thể chế, nâng cao năng suất lao động, ứng dụng khoa học công nghệ đến phát triển thị trường và bảo đảm bền vững môi trường. Trong đó, nông nghiệp không chỉ giữ vai trò bảo đảm an ninh lương thực mà còn là động lực quan trọng để gia tăng xuất khẩu, nâng cao giá trị gia tăng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Trong dài hạn, thành công không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở chất lượng và tính bền vững. Việc sử dụng hiệu quả nguồn lực, bảo vệ môi trường và phát triển hài hòa các lĩnh vực sẽ là yếu tố quyết định để Việt Nam tận dụng cơ hội, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và tiến tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.