Nóng: Ông Trump sẵn sàng kết thúc chiến dịch quân sự ở Iran mà không cần mở lại eo biển Hormuz

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói với các cố vấn rằng ông sẵn sàng kết thúc chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn phần lớn bị phong tỏa, Wall Street Journal đưa tin (WSJ).

Theo các quan chức trong chính quyền, quyết định này có thể kéo dài sự kiểm soát chặt chẽ của Tehran đối với tuyến đường thủy chiến lược này, đồng thời khiến nhiệm vụ mở lại tuyến vận tải trở nên phức tạp hơn trong tương lai.

Trong những ngày gần đây, ông Trump và các cộng sự đánh giá rằng một chiến dịch nhằm buộc mở lại eo biển Hormuz có thể khiến xung đột kéo dài vượt quá khung thời gian 4–6 tuần mà ông đặt ra.

Do đó, ông lựa chọn tập trung vào các mục tiêu chính như làm suy yếu lực lượng hải quân Iran và kho tên lửa của nước này, sau đó từng bước giảm leo thang giao tranh, đồng thời gây sức ép ngoại giao để Tehran khôi phục hoạt động thương mại qua tuyến hàng hải quan trọng.

Nếu nỗ lực ngoại giao không thành công, Washington sẽ thúc đẩy các đồng minh tại châu Âu và khu vực Vùng Vịnh đóng vai trò chủ đạo trong việc mở lại eo biển, theo các quan chức. Ngoài ra, Mỹ vẫn có các phương án quân sự, song đây không phải là ưu tiên trước mắt.

Thông điệp mâu thuẫn và tác động toàn cầu

Trong suốt một tháng qua, ông Trump đã nhiều lần đưa ra các quan điểm khác nhau về cách xử lý eo biển Hormuz, phản ánh sự thiếu nhất quán trong mục tiêu tổng thể của chiến dịch.

Có thời điểm, ông đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng dân sự nếu tuyến đường này không được mở lại đúng hạn. Nhưng trong những phát biểu khác, ông lại hạ thấp tầm quan trọng của eo biển đối với Mỹ, cho rằng đây là vấn đề các quốc gia khác cần giải quyết.

Việc eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa đang gây chấn động kinh tế toàn cầu và đẩy giá nhiên liệu tăng cao. Nhiều quốc gia, bao gồm cả các đồng minh của Mỹ, đang chịu tác động tiêu cực do nguồn cung năng lượng qua tuyến đường này bị gián đoạn. Các ngành công nghiệp phụ thuộc vào phân bón để sản xuất lương thực hoặc heli để chế tạo chip cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt.

Các chuyên gia nhận định, nếu không sớm khôi phục lưu thông an toàn, Iran sẽ tiếp tục gây sức ép lên thương mại toàn cầu cho đến khi đạt được một thỏa thuận hoặc bị buộc phải chấm dứt khủng hoảng bằng biện pháp cứng rắn.

Bà Suzanne Maloney, chuyên gia về Iran và Phó Chủ tịch Viện Brookings tại Washington, cho rằng việc chấm dứt chiến dịch quân sự khi eo biển vẫn đóng là “cực kỳ vô trách nhiệm”.

Theo bà, Mỹ và Israel là bên khởi đầu cuộc xung đột nên không thể rút lui khỏi những hệ quả kéo theo. “Thị trường năng lượng mang tính toàn cầu và không có cách nào để Mỹ tránh khỏi thiệt hại kinh tế – vốn đã xảy ra và sẽ còn trầm trọng hơn nếu eo biển tiếp tục bị phong tỏa”, bà nhấn mạnh.

Mong muốn nhanh chóng kết thúc xung đột của ông Trump lại mâu thuẫn với các động thái quân sự song song. Cuối tuần qua, tàu USS Tripoli cùng Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 đã được triển khai tới khu vực. Ông cũng đã điều động lực lượng thuộc Sư đoàn Dù 82 và đang cân nhắc gửi thêm khoảng 10.000 binh sĩ tới Trung Đông.

Dù từng gọi cuộc xung đột là “một chuyến đi ngắn” hay “kỳ nghỉ thú vị”, ông Trump đồng thời cũng đang xem xét một chiến dịch phức tạp và rủi ro nhằm kiểm soát nguồn uranium của Iran.

Ngày thứ Hai (30/3), Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Mỹ đang “hướng tới” việc khôi phục hoạt động bình thường tại eo biển Hormuz, nhưng không xem đây là mục tiêu quân sự cốt lõi, vốn tập trung vào việc làm suy yếu hải quân, tên lửa, ngành công nghiệp quốc phòng và năng lực hạt nhân của Iran.

Ngoại trưởng Marco Rubio cũng cho biết chiến dịch quân sự hiện tại sẽ hoàn thành trong vài tuần tới. Sau đó, vấn đề Hormuz sẽ được xử lý, tùy thuộc vào lựa chọn của Iran hoặc thông qua một liên minh quốc tế, với sự tham gia của Mỹ nếu cần thiết.

Nguy cơ leo thang và áp lực lên thị trường năng lượng

Ngay từ đầu, chính quyền Tổng thống Trump đã dự tính khả năng Iran đóng eo biển Hormuz. Tuy nhiên, khi Tehran rải thủy lôi và đe dọa tấn công tàu chở dầu, lưu lượng vận tải qua khu vực đã giảm mạnh.

Dù vậy, một số quan chức Mỹ ban đầu xem nhẹ tình hình. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth từng gọi hành động của Iran là “tuyệt vọng” và khẳng định Mỹ “đang kiểm soát được tình hình”.

Trong bối cảnh đó, ông Trump kêu gọi các công ty vận tải tiếp tục đi qua eo biển và khi không đạt kết quả, ông chuyển sang gây sức ép trực tiếp lên Iran. Tuần trước, ông coi việc Iran cho phép một số tàu đi qua là dấu hiệu nhượng bộ, mở ra cơ hội cho vòng đàm phán mới.

Dù cho rằng phía Iran hiện “dễ đàm phán hơn”, ông Trump vẫn cảnh báo có thể tấn công các nhà máy điện và cơ sở dầu mỏ nếu eo biển Hormuz không được mở lại.

Vai trò của đồng minh và triển vọng dài hạn

Chính quyền Mỹ cho rằng eo biển Hormuz có ý nghĩa lớn hơn đối với châu Âu, Trung Đông và châu Á so với Mỹ, do không mang tính sống còn đối với nhu cầu năng lượng của Washington.

Vì vậy, Mỹ đang thúc đẩy các đồng minh cùng tham gia giải quyết vấn đề, bao gồm cả phương án đàm phán hoặc triển khai lực lượng đảm bảo an toàn hàng hải.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Mỹ hoặc một liên minh đa quốc gia có thể tổ chức hộ tống tàu chở dầu, song không cho thấy sự cấp bách trong việc mở lại tuyến đường này ngay lập tức.

Hiện khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Năm 2024, khoảng 84% dầu thô và 83% khí tự nhiên hóa lỏng vận chuyển qua tuyến này được xuất sang các thị trường châu Á.

Việc Iran kiểm soát eo biển đã đẩy giá dầu chuẩn của Mỹ vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu kể từ năm 2022. Một số chuyên gia tài chính cảnh báo giá có thể tăng lên tới 200 USD/thùng nếu gián đoạn kéo dài.

Theo WSJ