Nóng: Tên lửa nổ vang trời giữa cuộc họp các Bộ trưởng Vùng Vịnh, Saudi Arabia ‘cân nhắc tấn công’ Iran

Iran – quốc gia đang hứng chịu các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel – đã đáp trả các nước láng giềng Vùng Vịnh, khiến Saudi Arabia, nhà sản xuất dầu lớn nhất Trung Đông, cảnh báo rằng “niềm tin vào Tehran đã hoàn toàn sụp đổ” và nước này sẽ cân nhắc hành động quân sự nếu cần thiết.

Các phân tích cho thấy các quốc gia Vùng Vịnh, vốn từng tìm cách cải thiện quan hệ với Iran, hiện nay đang mong muốn chế độ thần quyền của nước này sụp đổ khi thiệt hại ngày càng gia tăng.

Theo Reuters và các hãng tin khác, ngày 19/3, Ngoại trưởng của 12 quốc gia Hồi giáo, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Jordan và Qatar, đã họp tại thủ đô Riyadh (Saudi Arabia) để thảo luận cách ứng phó với cuộc chiến liên quan đến Iran. Trong lúc cuộc họp của các Bộ trưởng Bộ Ngoại giao này đang diễn ra, các tên lửa đạn đạo do Iran phóng về phía Riyadh đã bị đánh chặn, với các mảnh vỡ rơi gần một nhà máy lọc dầu ở phía Nam thành phố này.

Cuộc tấn công của Iran là hành động trả đũa sau khi Israel không kích mỏ khí đốt South Pars – trữ lượng khí lớn nhất của Iran – vào ngày hôm trước. Đáp lại, Iran đã phóng tên lửa đạn đạo vào cơ sở khí đốt Ras Laffan của Qatar và trung tâm sản xuất dầu của Saudi Arabia. Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho biết: “Bốn tên lửa đạn đạo nhắm vào Riyadh đã bị đánh chặn, các mảnh vỡ rơi gần một nhà máy lọc dầu ở phía nam thành phố”.

Ngoại trưởng Saudi Arabia, ông Faisal bin Farhan Al Saud phát biểu ngay sau cuộc họp hôm qua: “Ngay cả chút niềm tin ít ỏi mà chúng tôi dành cho Iran cũng đã sụp đổ. Áp lực của Iran sẽ phản tác dụng cả về chính trị lẫn đạo đức. Chúng tôi bảo lưu quyền thực hiện hành động quân sự nếu thấy cần thiết”.

Vị quan chức này nói thêm: “Không chỉ Vương quốc Saudi Arabia mà cả các nước láng giềng cũng sở hữu năng lực quân sự mạnh mẽ có thể được triển khai ngay lập tức nếu họ quyết định làm như vậy. Sự kiên nhẫn của chúng tôi không phải là vô hạn. Tôi sẽ không tiết lộ trước ý định của mình rằng liệu họ (Iran) còn một, hai ngày hay một tuần nữa”.

Ông Faisal tiếp tục nói: “Chúng tôi hy vọng Iran sẽ đánh giá tình hình một cách khôn ngoan và chấm dứt tấn công các quốc gia láng giềng. Tuy nhiên, việc họ có đủ sự sáng suốt đó hay không vẫn còn là điều đáng nghi ngờ”.

Liên quan đến vụ tấn công tên lửa vào Riyadh trong lúc các Ngoại trưởng đang họp, ông nhấn mạnh: “Việc nhắm mục tiêu vào Riyadh khi các nhà ngoại giao đang họp là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Iran nhìn nhận ngoại giao như thế nào”.

Hãng thông tấn quốc tế Reuters mô tả đây là “phát biểu cứng rắn nhất của vương quốc Vùng Vịnh (Saudi Arabia) trong suốt gần 3 tuần chiến sự.”

Trước đây, những quốc gia Vùng Vịnh thường tránh đáp trả trực tiếp Iran, nhưng nay họ đã đề cập đến khả năng hành động quân sự sau khi Iran tấn công cơ sở hạ tầng dân sự như giao thông, du lịch và tài chính. Các phân tích cho rằng các nước này kỳ vọng Mỹ sẽ vô hiệu hóa hoặc làm suy yếu chế độ Iran để đảm bảo rằng quốc gia Hồi giáo này không thể thực hiện một cuộc tấn công nào khác trong tương lai, ngay cả sau khi cuộc chiến này khép lại.

Nhật báo The Wall Street Journal ngày 18/3 đưa tin: “Các quốc gia Vùng Vịnh hiện coi chính chế độ thần quyền của Iran là một mối đe dọa. Họ hy vọng rằng chế độ này sẽ bị vô hiệu hóa hoặc, nếu có thể, bị xóa sổ hoàn toàn để những đau khổ tương tự sẽ không bao giờ lặp lại sau khi chiến tranh kết thúc”.

Saudi Arabia, UAE và Qatar là đồng minh của Mỹ, nhưng trước đây họ đã tìm cách cải thiện quan hệ với Iran để tránh xung đột. Saudi Arabia bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Iran vào năm 2023 dưới sự trung gian của Trung Quốc, trong khi UAE mở lại Đại sứ quán tại Tehran vào năm 2022.

Tuy nhiên, kể từ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hôm 28/2 châm ngòi cho chiến tranh Trung Đông, các quốc gia Vùng Vịnh đã dần tạo khoảng cách với Tehran. Dù Iran tuyên bố nhắm vào các căn cứ quân sự của Mỹ, nhưng các cơ sở dầu mỏ và dân sự lại chịu thiệt hại lớn.

UAE – quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất – đã hứng chịu hơn 2.000 cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa từ Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Hơn 80% trong số đó nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm các cơ sở dầu khí, nhà máy lọc dầu, sân bay, cảng biển, khách sạn và trung tâm dữ liệu. Sân bay quốc tế Dubai – một trung tâm hàng không toàn cầu và là sân bay bận rộn nhất thế giới – cũng bị gián đoạn hoạt động.

Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến UAE, Sultan Al Jaber cho biết: “Đây không phải là một cuộc đối đầu quân sự mà là một cuộc tấn công vào một quốc gia hòa bình đã không ngừng theo đuổi ngoại giao. Một thỏa thuận chính trị dài hạn phải giải quyết mọi mối đe dọa: chương trình hạt nhân của Iran, năng lực tên lửa đạn đạo và các mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trong khu vực”.

Ông nhấn mạnh cần đàm phán hạn chế các lực lượng do Iran hậu thuẫn như Houthi ở Yemen, Hezbollah tại Lebanon và các lực lượng dân quân ở Iraq.

Một số quan chức khu vực cho rằng cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ kiểm soát đảo Kharg – nơi xử lý 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran.

Giáo sư Munhad Selum tại Viện Nghiên cứu sau Đại học Doha (Qatar) nhận định: “Việc để Iran kiểm soát eo biển Hormuz sẽ là thảm họa đối với các nước Vùng Vịnh. Iran đã vượt qua mọi lằn ranh đỏ. Việc Mỹ kết thúc cuộc chiến là lợi ích chung của tất cả, bao gồm cả các nước Vùng Vịnh”.

Ông nói thêm: “Nếu chiến tranh kết thúc lúc này và Iran tuyên bố chiến thắng, coi đó là thất bại của Mỹ, họ sẽ biến khu vực thành con tin và tấn công các nước Vùng Vịnh bất cứ khi nào bị gây áp lực”.

Theo Chosun/Reuters