NSND duy nhất được mệnh danh 'đẹp nhất thế kỷ', từng mắc 2 căn bệnh ung thư quái ác, cuộc sống tuổi U70 gây ngỡ ngàng

NSND Hoàng Cúc là một trong những gương mặt tiêu biểu của sân khấu kịch và điện ảnh Việt Nam. Bên cạnh năng lực diễn xuất với các vai diễn giàu chiều sâu tâm lý, bà từng được xem là đại diện nhan sắc nổi bật của lớp nghệ sĩ phía Bắc trong thập niên 1980.

Ở giai đoạn đỉnh cao sự nghiệp, Hoàng Cúc được khán giả gọi bằng danh xưng “mỹ nhân màn ảnh” nhờ vẻ đẹp đằm thắm, phong thái nền nã, phù hợp hình mẫu người phụ nữ Việt Nam truyền thống. Từ những năm cuối thập niên 1970, thập niên 1980 cho đến hiện tại, tên tuổi NSND Hoàng Cúc vẫn nhận được sự quan tâm và thiện cảm bền bỉ từ nhiều thế hệ công chúng.

“Mỹ nhân màn ảnh" từng có vai diễn kinh điển

NSND Hoàng Cúc sinh năm 1957 tại Hưng Yên. Ngay từ nhỏ, bà đã sớm bộc lộ niềm say mê với sách và văn học. Năm 13 tuổi, Hoàng Cúc đã đọc nhiều tác phẩm kinh điển của văn học thế giới như “Chiến tranh và hòa bình”, “Sông Đông êm đềm”. Việc tiếp xúc sớm với các giá trị nhân văn và chiều sâu tư tưởng của văn học góp phần hình thành nền tảng cảm xúc, nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật trong bà.

Sau khi hoàn thành chương trình phổ thông, Hoàng Cúc thi vào Nhạc viện (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Sau khi tốt nghiệp, bà có 2 năm công tác tại Đoàn nghệ thuật tỉnh Tuyên Quang. Tuy nhiên, với mong muốn theo đuổi con đường diễn xuất chuyên nghiệp, Hoàng Cúc quyết định tiếp tục theo học thêm 4 năm để trở thành diễn viên kịch.

NSND Hoàng Cúc sau đó xin về công tác tại Đoàn kịch Hà Nội (nay là Nhà hát Kịch Hà Nội), xuất phát từ sự yêu thích đặc biệt với vở “Âm mưu và tình yêu”. Những vai diễn của các nghệ sĩ Thanh Tú, Đam Ca, Trần Vân trong tác phẩm này đã để lại ấn tượng mạnh, thôi thúc bà nuôi dưỡng ước mơ được tỏa sáng trên sân khấu kịch.

Vai diễn đầu tiên của Hoàng Cúc là nhân vật Sa-ghi-a trong vở “Người đàn bà sau tấm cửa xanh” (kịch bản Nga), ra mắt năm 1984. Ban đầu, bà không có tên trong danh sách phân vai và đã chủ động xin đạo diễn Tạ Xuyên cho diễn thử.

Hình ảnh người phụ nữ hiền lành nhưng kiên quyết đấu tranh để bảo vệ quyền bình đẳng đã thuyết phục đạo diễn, giúp Hoàng Cúc được giao vai chính, diễn cùng các nghệ sĩ Hoàng Dũng, Minh Vượng và Minh Trang. Ngay trong tác phẩm đầu tay, bà tạo được dấu ấn với lối diễn linh hoạt, chân thực, không gượng ép, nhận được đánh giá tích cực từ giới chuyên môn và khán giả.

Từ đó, tên tuổi Hoàng Cúc gắn liền với nhiều vở kịch tiêu biểu của sân khấu phía Bắc giai đoạn thập niên 1980-1990 như “Tôi và chúng ta”, “Em đẹp dần lên trong mắt anh”, “Nghĩ về mình”, “Ăn mày dĩ vãng”, “Thầy khóa làng tôi”, “Mùa hoa sữa”… Sự xuất hiện của bà trên sân khấu thường được xem là bảo chứng cho chất lượng nghệ thuật và chiều sâu nhân vật.

Song song với sân khấu kịch, NSND Hoàng Cúc cũng ghi dấu ấn đậm nét trên màn ảnh rộng qua nhiều bộ phim như “Tướng về hưu”, “Bỉ vỏ”, “Sa bẫy”, “Hồi chuông màu da cam”, “Dòng sông khát vọng”, “Kiếp phù du”… Trong số đó, vai Thủy trong phim “Tướng về hưu” được đánh giá là dấu ấn nổi bật nhất trong sự nghiệp điện ảnh của bà. Nhân vật Thủy - con dâu của ông tướng Thuấn, được xây dựng là người phụ nữ sắc sảo, tham vọng, sống thực dụng, đề cao vật chất. Sự đối lập gay gắt về quan niệm sống giữa Thủy và ông Thuấn - một người gắn bó với lý tưởng cách mạng, đã tạo nên xung đột trung tâm của bộ phim, phản ánh rõ nét bức tranh xã hội Việt Nam trong giai đoạn giao thời.

Vai diễn này từng gây phản ứng mạnh mẽ từ khán giả, đến mức nhiều người bày tỏ sự ghét bỏ nhân vật. Tuy nhiên, NSND Hoàng Cúc cho rằng đó là thành công của người diễn viên khi nhân vật tạo được cảm xúc mạnh và sự đồng cảm thực sự nơi người xem. Với vai Thủy, bà đã giành giải Diễn viên nữ xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam năm 1990.

Trong chương trình “Cine7 - Ký ức phim Việt”, NSND Hoàng Cúc chia sẻ thêm về quá trình hoàn thiện vai diễn Thủy, trong đó có quyết định thay đổi kiểu tóc sau những cảnh quay đầu tiên để phù hợp hơn với hình ảnh một người phụ nữ trí thức, quyết đoán. Sự điều chỉnh này góp phần hoàn thiện nhân vật và tạo nên một xu hướng làm đẹp được nhiều phụ nữ quan tâm thời điểm đó. Đến nay, tác phẩm vẫn được xem là dấu mốc quan trọng, đặt ra nhiều suy ngẫm về giá trị gia đình, đạo lý và niềm tin trong đời sống xã hội.

Chia sẻ về giai đoạn làm nghề, NSND Hoàng Cúc cho biết thế hệ nghệ sĩ miền Bắc của bà hoạt động trong bối cảnh thường được gọi là “thời nghệ sĩ bao cấp”. Khi đó, cát-xê cho một đêm diễn thậm chí không đủ để ăn một bát phở, tiền lương không đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt tối thiểu hay nuôi con. Trước những khó khăn kéo dài, nhiều nghệ sĩ buộc phải xoay xở bằng cách làm thêm nhiều nghề khác để duy trì cuộc sống.

Theo NSND Hoàng Cúc, tại Đoàn kịch Hà Nội thời điểm ấy, mỗi người đều tìm cho mình một hướng mưu sinh riêng. NSND Hoàng Dũng bán quần áo trẻ em tại phố Hàng Đường, NSƯT Minh Vượng buôn bán giày dép, nghệ sĩ Kim Xuyến mở tiệm áo cưới, nghệ sĩ Tiến Đạt kinh doanh comple, còn bản thân bà cũng mở một tiệm áo cưới. Dù phải bươn chải với nhiều công việc ngoài sân khấu, nữ nghệ sĩ khẳng định chưa từng nghĩ đến việc rời bỏ nghề diễn.

Nhìn lại quãng thời gian được xem là hoàng kim trong sự nghiệp, nữ nghệ sĩ gạo cội cho rằng điều đọng lại sâu sắc nhất chính là tình cảm của khán giả. Bà nhớ lại, mỗi lần xuất hiện, dù ở Nam hay Bắc, bà đều nhận được sự quan tâm đặc biệt của công chúng, từ những cuộc trò chuyện thân tình, xin chữ ký cho tới những món quà giản dị.

“Người ta gọi ‘ông hoàng’, ‘bà chúa’ cũng từ sự yêu mến ấy. Sức lan tỏa của nghệ thuật rất đặc biệt và tình cảm khán giả, dù ở thời nào, vẫn mang lại cho người nghệ sĩ cảm giác hạnh phúc”, NSND Hoàng Cúc bày tỏ.

Với những đóng góp của mình cho nghệ thuật sân khấu và điện ảnh nước nhà, năm 1997, Hoàng Cúc được phong tặng danh hiệu NSƯT. Bên cạnh sự nghiệp diễn xuất, NSND Hoàng Cúc từng đảm nhiệm cương vị Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, tham gia công tác quản lý và điều hành hoạt động nghệ thuật của đơn vị. Trong thời gian công tác, bà được đánh giá là người tâm huyết với nghề, gắn bó chặt chẽ với sân khấu kịch phía Bắc.

Năm 2010, NSND Hoàng Cúc phát hiện mắc bệnh ung thư ở giai đoạn muộn và phải dành phần lớn thời gian cho việc điều trị. Bà được phong tặng danh hiệu NSND vào năm 2011. Do vấn đề sức khỏe, NSND Hoàng Cúc nghỉ hưu vào năm 2012.

Sau gần 10 năm vắng bóng trên màn ảnh, năm 2019, NSND Hoàng Cúc trở lại và nhanh chóng nhận được sự quan tâm của khán giả khi đảm nhận vai bà Hồng trong bộ phim “Hoa hồng trên ngực trái”. Với hình ảnh người mẹ chồng sắc sảo, quyết liệt, nhân vật này giúp bà được công chúng ưu ái gọi là “mẹ chồng quốc dân”, đồng thời khẳng định sức hút bền bỉ của một nghệ sĩ gạo cội.

Trải qua 2 căn bệnh ung thư quái ác, sức khỏe suy kiệt nghiêm trọng

NSND Hoàng Cúc từng nói rằng trên sân khấu và phim ảnh, bà đã khóc quá nhiều cho số phận các nhân vật, vì vậy ngoài đời lại rất hiếm khi rơi nước mắt. Ngay cả trong những thời khắc khó khăn nhất, khi bản thân ốm nặng hay đối diện mất mát trong gia đình, nữ nghệ sĩ vẫn cố gắng giữ nụ cười để người thân yên tâm.

Biến cố lớn về sức khỏe đến với NSND Hoàng Cúc từ năm 2010, khi bà đang công tác tại Nhà hát Kịch Hà Nội. Trước đó, bà được chẩn đoán mắc bệnh Basedow (bướu cổ), với nhiều triệu chứng nghiêm trọng như gương mặt sưng phù, nhịp tim tăng nhanh, khó thở, thậm chí có nguy cơ ngất xỉu ngay trên sân khấu.

Trước tình trạng này, bác sĩ đưa ra lựa chọn hoặc ngừng biểu diễn, hoặc điều trị bằng thuốc có chứa phóng xạ. Sau 2 đợt điều trị, nhịp tim của bà ổn định hơn nhưng sức khỏe suy giảm rõ rệt. Chỉ trong nửa tháng, cơ thể nữ nghệ sĩ gầy rộc đi, phải thực hiện cách ly theo chỉ định y tế. Bà nhớ lại giai đoạn ấy là quãng thời gian mệt mỏi cả về thể chất lẫn tinh thần, khi niềm yêu thích âm nhạc và đọc sách tạm thời không còn mang lại hứng thú.

Sau đó, NSND Hoàng Cúc duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần. Trong một lần khám tổng quát cùng các con, bà phát hiện mắc ung thư vú giai đoạn 2. Nữ nghệ sĩ trải qua phẫu thuật, 6 đợt hóa trị tại Bệnh viện K, sau đó tiếp tục điều trị ở nước ngoài vào năm 2011. Khi trở về, bà chủ động xây dựng cho mình một lộ trình sinh hoạt và tinh thần với mục tiêu chiến thắng bệnh tật. Theo bà, yếu tố quan trọng nhất giúp vượt qua giai đoạn này chính là tinh thần lạc quan cùng sự đồng hành, yêu thương của gia đình.

Cuối năm 2025, NSND Hoàng Cúc cho biết sức khỏe không còn ổn định như trước. Bà hiện đang điều trị ung thư bàng quang và đã sống chung với căn bệnh này khoảng 5 năm. Trung bình mỗi năm, bà phải nhập viện ít nhất một lần để theo dõi và điều trị, có đợt nằm viện gần 20 ngày. Dù vậy, nữ nghệ sĩ nhìn nhận bệnh tật là điều khó tránh khi tuổi cao và lựa chọn đối diện với tâm thế bình tĩnh, không bi quan.

Do hạn chế về sức khỏe, NSND Hoàng Cúc cho biết bà không còn đủ thể lực để tham gia phim truyền hình, dù vẫn nhận được một số lời mời. Tuy nhiên, bà vẫn dõi theo hoạt động nghệ thuật của đồng nghiệp và các thế hệ diễn viên trẻ, mong muốn các tác phẩm mới giữ được chiều sâu và giá trị nhân văn. Không còn đứng trước ống kính, nữ nghệ sĩ dành thời gian đọc và viết, coi đó là cách tiếp tục gắn bó với nghệ thuật và tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống.

Biểu tượng của sự bản lĩnh, nghị lực và vẻ đẹp vượt thời gian

Ở tuổi U70, sau hơn một thập kỷ sống chung với bệnh ung thư, NSND Hoàng Cúc vẫn giữ nhịp sống đều đặn và tích cực. Bà duy trì thói quen tập yoga vào buổi sáng, thiền vào buổi tối, dành thời gian chăm sóc bản thân và đi du lịch khi điều kiện cho phép.

Sau các biến cố sức khỏe, nữ nghệ sĩ thay đổi đáng kể chế độ ăn uống và sinh hoạt. Bà hạn chế thịt đỏ, đường và sữa, tăng cường rau củ, thực phẩm tự nhiên, ăn uống đúng giờ và duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ.

Việc thiền định, tĩnh tâm và ăn uống kỷ luật, theo bà, giúp giữ tinh thần ổn định. Nữ nghệ sĩ cho biết, trải qua nhiều năm đối diện bệnh tật, bà học được cách chấp nhận và sống trọn vẹn từng ngày. “Dù ngày mai có ra sao, hôm nay vẫn phải sống vui vẻ và thoải mái”, bà chia sẻ.

Lên chức bà nội đã nhiều năm, NSND Hoàng Cúc vẫn giữ phong thái trẻ trung, cá tính với mái tóc nhuộm bạch kim. Đáng chú ý, nữ nghệ sĩ mở một salon tóc chuyên nghiệp, trở thành địa chỉ làm đẹp quen thuộc của bạn bè, đồng nghiệp và nhiều khách hàng.

Khi được hỏi về khả năng viết hồi ký, NSND Hoàng Cúc cho biết bà đã từng nghĩ tới nhưng vẫn cân nhắc, bởi cần sự bình tâm và thời gian để chắt lọc. Cuộc đời bà có nhiều thăng trầm và câu chuyện chưa từng chia sẻ, song nữ nghệ sĩ không muốn viết khi tâm thế chưa thực sự sẵn sàng. Điều bà mong mỏi nhất hiện nay là có đủ sức khỏe để sống vui, sống tử tế và tiếp tục đóng góp cho cộng đồng trong khả năng của mình.