Nữ Anh hùng LLVTND trẻ nhất Việt Nam: Hy sinh khi chưa đầy 20 tuổi, tên được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học, công viên trên cả nước

Người anh hùng sinh ra từ miền Đất Đỏ

Nữ anh hùng Võ Thị Sáu tên thật là Nguyễn Thị Sáu, sinh năm 1933 (một số tài liệu ghi năm 1935), quê tại xã Phước Long Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Chị là con gái thứ sáu trong gia đình ông Võ Văn Hợi, làm nghề đánh xe ngựa và bà Nguyễn Thị Đậu, bán bún bò.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, từ nhỏ Võ Thị Sáu đã tham gia làm nhiệm vụ liên lạc, tiếp tế và cung cấp nhiều nguồn tin quan trọng cho lực lượng công an quận Đất Đỏ xưa. Trải qua nhiều lần thử thách, chị luôn hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao. Năm 1947, khi mới 14 tuổi, chị được công an quận kết nạp vào Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ.

Với sự nhanh nhẹn, thông minh cùng vóc dáng nhỏ bé, Võ Thị Sáu nhiều lần hoạt động sâu trong vùng tạm chiếm, di chuyển từ thị trấn Đất Đỏ cũ đến các địa bàn Phước Lợi, Long Mỹ, Phước Hải để làm nhiệm vụ liên lạc, nắm bắt tình hình và kịp thời báo cáo cho tổ chức. Những thông tin do chị thu thập đã giúp công an quận Đất Đỏ chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa, đồng thời tổ chức nhiều đợt tấn công địch hiệu quả.

Trong quá trình hoạt động, chị đã phát hiện kịp thời Sáu Thoại - một nữ gián điệp làm chỉ điểm cho Pháp và báo cáo để tổ chức xử lý. Tháng 7/1948, chị tiếp tục phát hiện tên Sớm, khi đó là nhân viên công an xã nhưng đã phản bội, đang dẫn đường cho quân Pháp tấn công căn cứ của Đội Công an xung phong. Nhờ nguồn tin được báo cáo kịp thời, lực lượng công an huyện và Đội Công an xung phong đã tránh được nguy hiểm, bảo vệ được lực lượng cách mạng.

Ngày 14/7/1948, Võ Thị Sáu phục kích và ném lựu đạn về phía khán đài trong cuộc mít tinh kỷ niệm Quốc khánh Pháp do tỉnh trưởng Lê Thành Tường tổ chức tại Đất Đỏ. Sau sự kiện này, chị tiếp tục tham gia nhiều trận diệt tề trừ gian. Tiêu biểu là trận đánh vào sào huyệt của địch nhằm tiêu diệt tên tổng Tòng - một việt gian khét tiếng chống phá cách mạng khiến đối tượng này bị thương nặng, làm cho lính trong đồn hoang mang và hạn chế các hoạt động lùng sục.

Tháng 2/1950, chị dẫn đầu một tổ dùng lựu đạn tập kích tiêu diệt hai tên Cả Day và Cả Suốt. Trong trận đánh này, Võ Thị Sáu không may bị địch bắt. Khi đó chị mới 15 tuổi và bị đưa về giam tại nhà tù Bà Rịa.

Trong thời gian bị giam giữ, chị phải chịu nhiều hình thức tra tấn khắc nghiệt. Mỗi khi tra tấn các tù nhân khác, địch thường buộc chị phải chứng kiến nhằm gây áp lực tinh thần. Tuy nhiên, những hành động tàn bạo đó càng khiến chị nhận thức rõ hơn về kẻ thù.

Chị tự nhủ, kẻ thù là một con vật ghê tởm, không thể chung sống được với chúng. Còn một phút, một hơi thở thì cũng phải chiến đấu để góp phần tiêu diệt chúng. Với chị, khi lòng căm thù đã đủ lớn thì nỗi sợ hãi cũng không còn. Đó là bài học đầu tiên chị nhận ra khi bước chân vào nhà tù.

Ba tháng sau, thực dân Pháp chuyển chị về giam tại Khám Lớn Sài Gòn. Tại đây, chị được phân công làm việc trong ban nấu bếp của nhà tù. Nhờ vị trí này, chị thực hiện nhiệm vụ do cơ sở bí mật của cách mạng trong tù giao phó, chuyển tải thông tin và chỉ thị giữa các phòng giam.

Tuy nhiên, hoạt động này sau đó bị bại lộ do có người phản bội khai báo. Tháng 5/1951, thực dân Pháp đưa chị ra xét xử và tuyên án tử hình. Do việc tuyên án tử hình một cô gái mới 16 tuổi khó được chấp nhận, chúng đã sửa lại năm sinh của chị trong hồ sơ thành năm 1933 để phù hợp với quy định của luật “công pháp quốc tế”.

Nữ Anh hùng LLVTND trẻ nhất Việt Nam

Ngày 21/01/1952, chị bị đưa ra Côn Đảo với số tù G.267 và bị giam riêng trong xà lim Sở Cò (nay là Trường Mẫu giáo Măng Non, đặc khu Côn Đảo). Đêm 22/01/1952, chị được Chi bộ nhà tù kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Khi bị đưa ra xét xử, chị chưa tròn 18 tuổi. Các luật sư đã căn cứ vào chi tiết này để tìm cách giúp chị thoát khỏi án tử hình, nhưng tòa án Pháp không chấp nhận. Bản án đã gây chấn động dư luận và vấp phải sự phản đối tại Việt Nam cũng như ngay tại nước Pháp. Vì vậy, chính quyền quân sự Pháp không thể công khai thi hành án ngay mà tiếp tục giam giữ, chờ đến khi chị đủ 18 tuổi mới tiến hành tử hình. Chị Võ Thị Sáu hy sinh ngày 23/01/1952.

Trong những ngày cuối cùng tại Côn Đảo, chị thường hát cho các bạn tù nghe những ca khúc cách mạng như Lên đàng, Tiến quân ca, Cùng nhau đi hồng binh. Rạng sáng 23/01/1952, chị bị đưa đến văn phòng giám thị trưởng để làm lễ rửa tội. Trước lời đề nghị của viên cố đạo, chị nói: “Tôi không có tội! Nếu muốn rửa tội, xin hãy rửa tội cho những kẻ sắp giết tôi đây”.

Khi được hỏi trước khi chết còn điều gì ân hận, chị trả lời: “Tôi chỉ ân hận là chưa tiêu diệt hết bọn thực dân cướp nước và tay sai bán nước”.

Trong lúc bị hành quyết, chị chỉ yêu cầu không bị bịt mắt. Khi những người lính chuẩn bị nổ súng, chị cất tiếng hát bài Tiến quân ca. Trong những giây phút cuối cùng, chị nhìn thẳng vào bảy tên đao phủ và hô lớn: “Đả đảo thực dân Pháp! Việt Nam độc lập muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!”

Sau khi thi hành án, các tù nhân khác đã chôn cất chị và bí mật làm một tấm bia xi măng ghi rõ họ tên, ngày mất. Tuy nhiên, tấm bia này sau đó bị chúa đảo Jarty phá hủy. Các tù nhân tiếp tục đắp lại mộ và dựng bia mới cho chị, đồng thời trồng thêm hoa bên cạnh.

Hiện nay, mộ chị Võ Thị Sáu nằm tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo, nơi yên nghỉ của hàng chục nghìn chiến sĩ cách mạng và người yêu nước Việt Nam qua nhiều thế hệ bị tù đày.

Ngày 2/8/1993, Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký quyết định phong tặng Võ Thị Sáu danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì "đã lập chiến công đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, giữ vững khí tiết người chiến sĩ công an, nêu gương sáng về chủ nghĩa anh hùng cách mạng". Chị là nữ anh hùng trẻ tuổi nhất được trao tặng danh hiệu này.

Ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, tinh thần kiên cường và bất khuất của chị Võ Thị Sáu vẫn được nhiều thế hệ nhắc nhớ. Tên tuổi của chị xuất hiện trong thơ ca, đồng thời được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học, tổ chức đoàn thể và đội thiếu niên trên khắp cả nước. Hình ảnh chị trở thành biểu tượng gắn với lòng dũng cảm, tinh thần yêu nước và sự kiên trung của người phụ nữ Việt Nam.

Bài viết có sử dụng những thông tin tham khảo từ các nguồn:

- Võ Thị Sáu - nữ Anh hùng miền Đất Đỏ sống mãi cùng năm tháng - Báo Cao Bằng điện tử

- Ngày Quốc tế Phụ nữ nhớ về nữ anh hùng dân tộc Võ Thị Sáu - Báo Quân khu 7

- Chị Võ Thị Sáu - Vọng mãi lời ca - Bảo tàng Lịch sử quốc gia