OECD cảnh báo, các nước chú ý

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ mạnh dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu, đồng thời cảnh báo những thiệt hại do cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran gây ra có thể trở nên nghiêm trọng hơn nhiều nếu một thỏa thuận hòa bình lâu dài không sớm được thiết lập.

Trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế tháng 6, OECD dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ giảm từ mức 3,4% trong năm 2025 xuống còn 2,8% vào năm 2026, trước khi phục hồi lên 3,1% trong năm 2027, với điều kiện cú sốc giá năng lượng hiện nay bắt đầu hạ nhiệt từ giữa năm nay.

Tuy nhiên, kịch bản này dựa trên giả định rằng những gián đoạn hiện tại chỉ mang tính tạm thời, một thỏa thuận hòa bình sớm được ký kết và các trở ngại đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz nhanh chóng được giải quyết.

Ông Stefano Scarpetta, Kinh tế trưởng của OECD, cho biết nếu tình hình diễn biến xấu hơn và các gián đoạn đối với hoạt động vận tải biển cũng như cơ sở hạ tầng năng lượng kéo dài đến tận năm 2027, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể giảm mạnh xuống chỉ còn 2,1% trong năm 2026 và tiếp tục giảm xuống 1,8% vào năm 2027.

Theo ông Scarpetta, kịch bản này có thể đẩy một số nền kinh tế rơi vào suy thoái hoặc tiến rất gần tới ngưỡng suy thoái.

Nghiên cứu của OECD cho thấy việc đóng cửa eo biển Hormuz, kết hợp với thiệt hại đối với hạ tầng năng lượng trên khắp khu vực Vùng Vịnh, đã khiến giá năng lượng tăng vọt, đồng thời đẩy chi phí phân bón và nhiều nguyên liệu đầu vào quan trọng khác của ngành công nghiệp lên cao.

Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng những hệ lụy từ cuộc chiến giữa Mỹ cùng các đồng minh và Iran có khả năng kéo dài trong một khoảng thời gian đáng kể, ngay cả khi xung đột được giải quyết.

Ông Scarpetta cho rằng một thỏa thuận hòa bình bền vững không chỉ giúp giảm căng thẳng tại khu vực Trung Đông mà còn tạo tiền đề để xử lý các tác động tiêu cực mà cuộc xung đột đã gây ra đối với nền kinh tế toàn cầu.

“Các gián đoạn càng kéo dài thì chi phí kinh tế và xã hội phải gánh chịu sẽ càng lớn”, ông nhấn mạnh trong báo cáo.

Trong kịch bản xấu nhất, OECD dự báo lạm phát toàn cầu sẽ tăng thêm 0,4 điểm phần trăm trong năm 2026 và tăng thêm 1,3 điểm phần trăm vào năm 2027.

Ông Scarpetta cảnh báo tỷ lệ thất nghiệp sẽ gia tăng, trong khi hoạt động đầu tư - bao gồm cả các khoản đầu tư vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) vốn tiêu thụ nhiều năng lượng - sẽ suy yếu đáng kể.

Bên cạnh đó, rủi ro điều chỉnh định giá trên các thị trường tài chính cũng sẽ gia tăng. Áp lực từ giá hàng hóa cơ bản tăng cao có thể chỉ được bù đắp một phần bởi sự suy yếu của nhu cầu tiêu dùng cuối cùng.

Theo OECD, những tác động tiêu cực này sẽ lan rộng trên phạm vi toàn cầu nhưng có thể đặc biệt nghiêm trọng đối với các nền kinh tế đang phát triển.

Những quốc gia có nguồn dự trữ năng lượng hạn chế, tỷ trọng chi tiêu cho năng lượng và thực phẩm trong ngân sách hộ gia đình ở mức cao, dư địa tài khóa hạn chế, hệ thống an sinh xã hội yếu, mức tiết kiệm tư nhân thấp và đồng nội tệ dễ tổn thương sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề hơn cả.

OECD cho rằng triển vọng tăng trưởng suy yếu sẽ khiến các Ngân hàng Trung ương trên toàn thế giới gặp nhiều khó khăn hơn trong việc điều hành chính sách tiền tệ, nhất là khi họ đang phải đối mặt đồng thời với áp lực lạm phát và tăng trưởng chậm lại.

Báo cáo cũng cho thấy mức độ phụ thuộc của kinh tế toàn cầu vào một "điểm nghẽn" chiến lược như eo biển Hormuz, qua đó nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.

Trong ngắn hạn, OECD cho rằng các biện pháp khẩn cấp nhằm hạn chế nhu cầu tiêu thụ năng lượng cùng với sự phối hợp quốc tế trong việc sử dụng các kho dự trữ năng lượng chiến lược có thể giúp giảm bớt phần nào tác động của tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

Tuy nhiên, tổ chức này nhấn mạnh rằng nhu cầu đầu tư mạnh mẽ hơn để giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu hiện đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.