Ông Trump âm thầm mở ‘kho báu khoáng sản’ 12 tỷ USD, nhắm thẳng điểm yếu của Trung Quốc

Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ triển khai một kho dự trữ khoáng sản chiến lược với số vốn khởi đầu 12 tỷ USD, nhằm bảo vệ các nhà sản xuất Mỹ trước những cú sốc nguồn cung trong bối cảnh Washington đẩy mạnh nỗ lực cắt giảm sự phụ thuộc vào đất hiếm và các kim loại khác từ Trung Quốc.

Sáng kiến mang tên “Project Vault” sẽ kết hợp 1,67 tỷ USD vốn tư nhân với khoản vay 10 tỷ USD từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ (US Export-Import Bank), dùng để mua và lưu trữ khoáng sản phục vụ các hãng ô tô, công nghệ và các nhà sản xuất khác.

Thông tin chi tiết về kế hoạch - được xem là kho dự trữ khoáng sản đầu tiên dành cho khu vực tư nhân tại Mỹ - đã được các quan chức cấp cao trong chính quyền tiết lộ nhưng chưa chính thức công bố.

Nỗ lực này được ví như kho dự trữ dầu mỏ khẩn cấp của Mỹ, nhưng thay vì dầu thô, trọng tâm sẽ là các loại khoáng sản thiết yếu như gallium và cobalt - những nguyên liệu quan trọng trong sản xuất iPhone, pin và động cơ phản lực.

Danh mục dự trữ được cho là bao gồm cả đất hiếm, khoáng sản chiến lược và một số nguyên tố khác có tầm quan trọng đặc biệt, vốn thường xuyên biến động mạnh về giá.

Dự án hiện đã thu hút sự tham gia của hơn một chục doanh nghiệp, trong đó có General Motors, Stellantis, Boeing, Corning, GE Vernova và Google (thuộc Alphabet). Ba tập đoàn giao dịch hàng hóa - Hartree Partners LP, Traxys North America và Mercuria Energy - đã ký thỏa thuận đảm nhiệm việc mua nguyên liệu thô để bổ sung cho kho dự trữ.

Mỹ hiện đã vận hành một kho dự trữ khoáng sản chiến lược phục vụ lĩnh vực quốc phòng – công nghiệp, song chưa có cơ chế tương tự cho nhu cầu dân sự. Dưới thời ông Trump, Washington cũng thực hiện bước đi hiếm thấy khi trực tiếp đầu tư vào các doanh nghiệp khai khoáng trong nước nhằm thúc đẩy khai thác và chế biến đất hiếm ngay tại Mỹ.

Chính quyền Mỹ đã ký loạt thỏa thuận hợp tác với Australia, Nhật Bản, Malaysia và một số quốc gia khác về bảo đảm chuỗi cung ứng khoáng sản. Washington dự kiến sẽ tiếp tục thúc đẩy thêm các hiệp định tương tự tại hội nghị thượng đỉnh với hàng chục quốc gia, dự kiến diễn ra tại thủ đô Washington vào ngày 4/2.

Nỗ lực giảm rủi ro trong chuỗi cung ứng khoáng sản tăng tốc rõ rệt từ năm ngoái, sau khi Trung Quốc siết chặt kiểm soát xuất khẩu một số vật liệu then chốt. Động thái này buộc một số nhà sản xuất Mỹ phải cắt giảm sản lượng, đồng thời phơi bày mức độ ảnh hưởng của Bắc Kinh.

Theo các quan chức, sáng kiến mới sẽ giúp doanh nghiệp tham gia phòng vệ trước biến động giá của những vật liệu chủ chốt, mà không cần tự duy trì kho dự trữ riêng - một giải pháp được kỳ vọng sẽ tăng khả năng chống chịu cho ngành sản xuất Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh địa chiến lược ngày càng gay gắt.