Ông Trump không nhượng bộ dù Iran tuyên bố mở eo biển Hormuz

Theo CNBC, hôm thứ Sáu, Iran tuyên bố eo biển Hormuz được mở cho tàu thương mại trong thời gian lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon còn hiệu lực, nhưng ngay sau đó đã xuất hiện sự mơ hồ về việc liệu tuyến hàng hải này có thực sự được mở hoàn toàn hay không, và nếu có thì với những điều kiện nào.

“Trong khuôn khổ lệnh ngừng bắn tại Lebanon, Iran tuyên bố mở hoàn toàn eo biển Hormuz đối với mọi tàu thương mại trong thời gian ngừng bắn còn hiệu lực”, Ngoại trưởng Seyed Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, các tàu phải di chuyển theo một “hành trình phối hợp” do cơ quan hàng hải Iran công bố, ông Araghchi cho biết. Hiện chưa rõ liệu Tehran có buộc các tàu phải nộp phí để được đi qua eo biển này hay không.

Tổng thống Donald Trump ngày thứ Sáu đã cảm ơn Iran vì mở eo biển này trong một bài đăng trên mạng xã hội. Tuy nhiên, ông Trump cũng nói rằng cuộc phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ tiếp tục được duy trì cho đến khi đạt được một thỏa thuận với Tehran.

Sau đó trong ngày thứ Sáu, ông Trump tiếp tục nói rằng Iran “vừa tuyên bố eo biển Hormuz đã hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho hoạt động thương mại cũng như lưu thông đầy đủ”, ngay cả khi lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn đang được duy trì “ở mức toàn diện”.

“Đây sẽ là một ngày tuyệt vời và rực rỡ đối với thế giới”, ông Trump phát biểu trong một bài diễn văn tại sự kiện của Turning Point USA ở Phoenix.

Iran bác bỏ cách diễn giải của ông Trump

Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, nhanh chóng bác bỏ tuyên bố của ông Trump rằng Tehran đã cho phép hoạt động đi lại qua eo biển này.

“Chừng nào phong tỏa còn tiếp diễn, eo biển Hormuz sẽ không duy trì tình trạng mở cửa”, ông Ghalibaf viết trong một bài đăng trên X.

Thực tế, đoạn video do công ty theo dõi tàu thuyền Kpler cung cấp cho thấy một số tàu chở dầu và tàu hàng đã cố gắng rời khỏi tuyến đường biển này trong ngày thứ Sáu, nhưng sau đó phải quay trở lại.

“Rõ ràng là họ chưa được cấp phép để đi qua”, ông Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa của Kpler, nói với CNBC.

Truyền thông Iran có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng mô tả đây chỉ là việc mở lại eo biển ở phạm vi hạn chế. Một nguồn tin thân cận với Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran nói với hãng Tasnim News rằng tàu thương mại phải phối hợp với lực lượng Iran.

Theo bản tin của Tasnim, các tàu sẽ không được phép đi qua nếu bản thân con tàu hoặc hàng hóa trên tàu có liên quan tới các quốc gia thù địch. Bản tin cũng cho biết eo biển sẽ bị đóng lại nếu Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân.

Giá dầu lao dốc, thị trường phản ứng mạnh

Giá dầu đã lao dốc hơn 10% trong ngày thứ Sáu, xuống dưới 90 USD/thùng. Trước chiến sự, khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô của thế giới đi qua eo biển này. Việc tuyến hàng hải nối Vịnh Ba Tư với các thị trường năng lượng toàn cầu bị đóng đã gây ra cú gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử.

Israel và Lebanon đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày vào ngày thứ Năm, bắt đầu từ 5 giờ chiều theo giờ miền Đông nước Mỹ cùng ngày. Chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon nhằm vào lực lượng vũ trang Hezbollah, đồng minh thân cận của Iran, là một điểm vướng lớn trong các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran.

Ông Trump đã đồng ý với một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần vào ngày 7/4, đổi lại Iran phải mở hoàn toàn eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông Ghalibaf cáo buộc Mỹ đã vi phạm thỏa thuận khi để Israel tiếp tục chiến dịch quân sự tại Lebanon.

Eo biển này gần như vẫn bị đóng hoàn toàn trong suốt thời gian ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, do hai nước bất đồng về các điều khoản của thỏa thuận. Hiện chỉ có rất ít tàu thương mại đi qua tuyến đường biển này mỗi ngày.

Các cuộc đàm phán giữa Phó Tổng thống JD Vance và ông Ghalibaf vào cuối tuần trước tại Pakistan đã không tạo ra được một thỏa thuận nhằm chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến giữa Mỹ và Iran. Ông Trump cho biết các nhà đàm phán Mỹ và Iran có thể sẽ gặp lại nhau vào cuối tuần này tại Pakistan để tiến hành vòng đàm phán thứ 2.