Ông Trump: Những nước như Trung Quốc nên giúp Mỹ bảo vệ eo biển Hormuz

Theo CNBC, trong một bài phát biểu với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One, ông Trump nói những nước như Trung Quốc, vốn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ vận chuyển qua eo biển này, nên tham gia đảm bảo an ninh cho tuyến đường.

“Tôi yêu cầu các quốc gia này phải tham gia và bảo vệ chính lãnh thổ của họ, bởi đó là lãnh thổ của họ. Đó là nơi họ nhận được năng lượng. Họ nên đến và giúp chúng tôi bảo vệ nó”, ông nói.

“Tại sao chúng tôi lại phải duy trì an ninh cho eo biển Hormuz khi trên thực tế nó phục vụ Trung Quốc và nhiều quốc gia khác? Tại sao họ không làm điều đó?”

Ông Trump cho rằng khoảng 90% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz, trong khi Mỹ chỉ phụ thuộc vào tuyến đường này khoảng “1% hoặc 2%” nguồn dầu. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết Bắc Kinh đã dành hai thập kỷ qua để đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và xây dựng kho dự trữ chiến lược, nhằm giảm thiểu rủi ro gián đoạn.

Khi được hỏi hôm thứ Hai về phát biểu của ông Trump liên quan đến Trung Quốc và eo biển Hormuz, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nhắc lại lập trường của Bắc Kinh, kêu gọi tất cả các bên ngay lập tức chấm dứt các hoạt động quân sự và tránh leo thang căng thẳng hơn nữa, nhằm ngăn bất ổn khu vực gây tác động lớn hơn tới nền kinh tế toàn cầu, theo hãng tin Tân Hoa Xã.

Giá dầu vào thứ Hai dao động quanh 100 USD/thùng, với dầu tương lai West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ giao dịch ở mức 99,32 USD/thùng, trong khi dầu chuẩn quốc tế Brent ở mức 104,84 USD/thùng.

Edward Fishman, giám đốc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho biết chính quyền Tổng thống Trump không tham vấn các đồng minh ở châu Âu hoặc châu Á trước khi phát động hành động quân sự chống lại Iran.

Theo ông Fishman, các đồng minh này phụ thuộc vào nguồn dầu nhập khẩu từ Vùng Vịnh nhiều hơn Mỹ, điều này đặt ra câu hỏi liệu họ có yêu cầu những nhượng bộ từ Washington để đổi lấy sự hỗ trợ hay không.

“Hãy nhớ rằng các quốc gia này, dù là đồng minh của Mỹ, đã bị chính quyền Tổng thống Trump áp mức thuế quan rất cao trong năm qua”, Fishman nói trong chương trình “Squawk Box Asia” của CNBC hôm thứ Hai.

Ông cho rằng nếu tình thế đảo ngược, Tổng thống Trump có khả năng cũng sẽ đòi hỏi điều gì đó đổi lại khi cung cấp hỗ trợ.

Những phát biểu mới nhất của ông Trump được đưa ra sau khi ông viết trên mạng xã hội Truth Social hôm thứ Bảy rằng “nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước bị ảnh hưởng bởi nỗ lực đóng cửa eo biển Hormuz của Iran, nên cử tàu chiến cùng với Mỹ để giữ cho tuyến đường này luôn mở và an toàn”.

Hiện chưa có kế hoạch cụ thể

Nhiều tàu thương mại đi qua eo biển hẹp này đã bị hư hại kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào tháng trước.

Tuy nhiên, chưa có quốc gia nào công khai thông báo kế hoạch triển khai tàu quân sự tới khu vực. Đáng chú ý, Hải quân Mỹ hiện cũng chưa tiến hành hộ tống các tàu thương mại qua tuyến đường này.

Hãng tin Reuters tuần trước cho biết Hải quân Mỹ đã từ chối các yêu cầu gần như hàng ngày từ ngành vận tải biển về việc hộ tống tàu, theo ba nguồn tin trong ngành. Báo cáo cho biết rủi ro bị tấn công hiện quá cao.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết nước này không có kế hoạch điều tàu hải quân tới Trung Đông để hộ tống tàu thương mại. Bộ trưởng Giao thông Australia Catherine King cũng nói trong cuộc phỏng vấn trên đài ABC rằng Canberra sẽ không gửi tàu.

Bộ trưởng Tài chính New Zealand Nicola Willis cho biết trong chương trình “Squawk Box Asia” rằng nước này chưa nhận được yêu cầu nào như vậy.

Tổng thống Trump cho biết Mỹ đang trao đổi với khoảng bảy quốc gia, nhưng ông từ chối nêu tên. Ông cũng chỉ trích liên minh NATO.

“Chúng tôi luôn ở đó vì NATO. Chúng tôi giúp họ trong vấn đề Ukraine. Giữa chúng tôi có cả một đại dương, điều đó không ảnh hưởng trực tiếp đến chúng tôi, nhưng chúng tôi vẫn giúp họ. Và sẽ rất thú vị để xem quốc gia nào lại không giúp chúng tôi trong một việc rất nhỏ, đó là chỉ cần giữ cho eo biển luôn mở”, ông nói.

Ông Trump cũng cho rằng Iran đã bị đánh bại và chỉ còn rất ít năng lực quân sự, tuy nhiên các cuộc tấn công của Iran trong khu vực vẫn tiếp diễn.

Châu Âu thảo luận phương án

Hoạt động tàu thuyền tại eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, hiện gần như đã dừng lại.

Một số quốc gia châu Âu, bao gồm Pháp và Vương quốc Anh, đã thảo luận các kế hoạch có thể cho phép tàu thương mại quay trở lại hoạt động tại tuyến đường này.

Liên minh châu Âu dự kiến sẽ thảo luận việc mở rộng nhiệm vụ Aspides vào thứ Hai, dù các cuộc thảo luận không được kỳ vọng sẽ mở rộng hoạt động sang eo biển Hormuz. “Chiến dịch Aspides”, được thành lập năm 2024 để bảo vệ tàu khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ, hiện có ba đơn vị hải quân dưới quyền chỉ huy.

Người đứng đầu chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas cho biết tất cả các quốc gia thành viên phải đồng thuận nếu muốn mở rộng nhiệm vụ Aspides.

“Nếu các quốc gia thành viên nói rằng chúng ta không làm gì với vấn đề này, thì đó tất nhiên là quyết định của họ. Nhưng chúng ta cần thảo luận về cách giúp giữ cho eo biển Hormuz luôn mở”, bà nói.

Kallas cũng cho biết bà đã thảo luận với Liên Hợp Quốc về khả năng tái tạo mô hình “Sáng kiến Biển Đen”, vốn cho phép ngũ cốc được xuất khẩu từ Ukraine trong cuộc chiến với Nga.

“Việc giữ cho eo biển Hormuz luôn mở là lợi ích của chúng ta, và đó là lý do chúng ta cũng đang thảo luận xem phía châu Âu có thể làm gì trong vấn đề này”, bà nói với các phóng viên khi đến dự cuộc họp của các bộ trưởng ngoại giao EU tại Brussels.

Ông Trump ngày Chủ nhật cho biết Thủ tướng Anh Kier Starmer đã đề nghị triển khai tàu sân bay tới khu vực, nhưng ông nói rằng các tàu này nên được điều đến trước khi cuộc chiến với Iran bắt đầu.

Về phần mình, ông Starmer nói với các phóng viên rằng eo biển Hormuz cần được mở lại để đảm bảo ổn định cho thị trường, nhưng thừa nhận đây không phải nhiệm vụ đơn giản.

“Chúng tôi đang làm việc với tất cả các đồng minh, bao gồm các đối tác châu Âu, để xây dựng một kế hoạch tập thể khả thi nhằm khôi phục quyền tự do hàng hải trong khu vực nhanh nhất có thể”, ông nói trong cuộc họp báo. Tuy nhiên ông nhấn mạnh nước Anh sẽ không bị kéo vào cuộc chiến rộng hơn.

Ông cảnh báo Anh muốn thấy xung đột kết thúc nhanh chóng, bởi “càng kéo dài thì tình hình càng trở nên nguy hiểm hơn”.

Châu Âu có lợi ích đáng kể trong việc mở lại eo biển Hormuz, trong bối cảnh khối này ngày càng lo ngại về nguồn cung năng lượng, khi EU đang nỗ lực cấm và loại bỏ dần nhập khẩu dầu khí từ Nga sau cuộc xung đột tại Ukraine.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với CNBC hôm thứ Hai rằng chính các nước châu Âu đang chịu thiệt hại lớn nhất từ quyết định của EU, khi họ phải trả giá khí đốt cao hơn nhiều.

“Họ luôn phàn nàn về sự phụ thuộc vào Nga. Bây giờ họ lại phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ. Hãy xem họ thích điều nào hơn”, ông nói.